هشدار تازه رحمان از افراطگرايي مذهبی

Image caption آقای رحمان صرف نظر از این که قانون اساسی حمایت دولت از هر گونه ایدئولوژی را ممنوع می‌کند، به صراحت از مذهب حنفیه حمایت کرده است

رئیس جمهوری تاجیکستان در جریان دیدار خود از ناحیه کوهستانی عینی، در شمال این کشور، از گسترش فعالیّت تندروان مذهبی هشدار داد.

امامعلی رحمان روز پنج‌شنبه‌ 8 ژوئیه ضمن سخنرانی در نزد مقبره‌ای در ده ویشب، که به شمس تبریزی، از عارفان بزرگ قرن 13 میلادی، نسبت داده می‌شود، گفت، که تندروان مذهبی می‌خواهند با استفاده از دین و مذهب ثبات جامعه را به هم زنند.

وی خطاب به اجتماعی از مردم محلی، که برای دیدار با وی در دهه ویشب گردهم آمده بودند، گفت: "امروز افراد تندروی هستند، که آگاهانه یا بر اثر درست نشناختن اصالت ملّی و دینی ما می‌خواهند مردم مسلمان را در خواب غفلت و تحت تأثیر افکار خرافاتی نگاه داشته، با سوءاستفاده از سطح نه چندان بلند معرفت دینی و معنوی یک قسم مسلمانان میدان فعالیّت خود را گسترش دهند و در زیر نقاب دین غرضهای سیاسی و هدفهای ناپاک خود را عملی نمایند."

آقای رحمان از هیچ گروه یا نیروی مشخّصی، که آن را "تندرو" می‌نامد، نام نبرد، ولی افزود، که "این نیروها می‌خواهند دین را چون صحنه بازیهای سیاسی استفاده نموده، پایداری صلح و ثبات، بقای وحدت ملّی، حیات آسایشته مردم، امنیت جامعه و حفظ ترتیبات را خلل‌دار سازند."

در برابر این، وی از مردم تقاضا کرد، که "حق را از باطل شناسند، ستیزه‌جوی و تندگرایی را محکوم نمایند، زیرکی سیاسی و هشیاری معنوی را هیچ گاه از دست ندهند و وطن‌دوستی و وطن‌پرستی را واجبات ایمانی و قرض انسانی خود قرار دهند."

هشدار پرزیدنت رحمان در حالیست، که تحلیلگران می‌گویند اخیراً فعالیّت گروههای مذهبی غیرقانونی، مانند حزب التحریر، جنبش اسلامی ازبکستان، سلفیه و جماعت تبلیغ در مناطق مختلف تاجیکستان و کشورهای دیگر منطقه توسعه یافته است. مقامات انتظامی این کشور در سالهای اخیر از موارد زیاد بازداشت و مجازات اعضای این گروهها خبر داده‌اند.

رئیس جمهوری تاجیکستان در گذشته بارها از گرایش جوانان، به گروههای به گفته دولت افراطگرای مذهبی ابراز نگرانی کرده و خواستار وحدت دینی و عقیدتی مردم شده است.

وی هنگام زیارت "مزار شمس تبریزی" در وادی زرافشان بار دیگر بر همین نکته اشاره‌ کرد و حمایت خود را از مذهب حنفیه، یکی از چهار مذهب اهل سنّت و جماعت در اسلام، که گفته می‌شود بخش اعظمی از مردم تاجیکستان پیرو آن هستند، به صراحت ابراز داشت.

آقای رحمان از جمله گفت: "با استفاده از فرصت مناسب می‌خواهم یک مسئله مهمّ را، که بارها تأکید کرده بودم، خاطررسان نمایم. ما پیروان یکی از مذهبهای بانفوذترین دین اسلام-حنفیه هستیم، که بنیادگذار آن فرزند بزرگ ملّت تاجیک - ابوحنیفه نعمان ابن ثابت می‌باشد."

صرف نظر از این که قانون اساسی تاجیکستان این کشور را دنیوی یا سکولار اعلام کرده و پشتیبانی دولت از هر گونه ایدئولوژی دینی و سیاسی را ممنوع می‌کند، دولت تاجیکستان در سالهای اخیر به طور آشکار از مذهب حنفیه پشتیبانی کرده است.

از جمله به ابتکار امامعلی رحمان، رئیس جمهور، سال 2009 در تاجیکستان سال بزرگداشت امام اعظم، یعنی ابوحنیفه نعمان ابن ثابت، که پیشوای مذهب حنفیه محسوب می‌شود، اعلام شده بود. آقای رحمان همچنین در یک سخنرانی خود به وزارت معارف دستور داده بود، که برنامه‌های تعلیمی مؤسسات آموزشی کشور را با افکار مذهب حنفی مطابق سازد.

مقامات تاجیکستان بر این باورند، که مذهب حنفیه نسبت به سایر مذاهب اسلامی معتدلتر و دموکراتیکتر است. آنها همچنین با اشاره‌ به ملّیّت امام ابوحنیفه، که در آثار تاریخی "ایرانی تبار" ذکر شده است، بارها بر "تاجیک بودن" این فقیه معروف اسلامی تأکید کرده‌اند.

آقای رحمان در سخنرانی خود در ده ویشب گفت: "شما خوب می‌دانید، که مذهب ما با فرهنگ مراسا و مدارا و تحملگرايي خود معروف است. یعنی ما در این مسئله دو افتخار داریم: یکم، این که اساس‌گذار مذهبمان پرورده ملّت خودمان است و دوّم، این که این فلسفه و جهان‌بینی صلح و تحمل قابل قبول تمام انسانیّت سالم‌فکر و خیرخواه می‌باشد."

منتقدان سیاستهای پرزیدنت رحمان می‌گویند، که وی تلاش می‌کند با استفاده از احساسات میهنپرستی و اعتقادات مذهبی مردم قدرت و محبوبیّت رو به افول خویش را حفظ کند و توجّه مردم را از مسائل داغ جامعه، نظیر فقر و فساد گسترده، به دور نگه دارد.