هندوراس؛ بحران سیاسی ادامه دارد

 زلایا
Image caption آقای زلایا در حال حاضر در تبعید زندگی می‌کند

یک سال پیش در چنین روزهایی، مانوئل زلایا، رئیس جمهور هندوراس از سمت خود برکنار و از کشور اخراج شد، با گذشت یک سال، آینده سیاسی هندوراس هنوز با ابهامی عمیق رو به رو است.

این اتفاق، اوج یک بحران سیاسی بدون مقدمه در این کشور آمریکای مرکزی بود.

بسیاری از صاحب نظران در هندوراس بر این باورند که پس از گذشت یک سال، هنوز شکاف سیاسی که به این بحران شتاب داد، التیام نیافته؛ حتی برخی ادعا دارند که این شکاف تشدید شده است.

پاتریشیا لیکونا که زمانی معاون وزیر امور خارجه آقای زلایا بود، در تگوسیگالپا، پایتخت هندوراس به بی بی سی گفت: "کشور در یک هرج و مرج اجتماعی، اقتصادی و سیاسی گرفتار شده است."

آقای زلایا در پی اختلاف نظری که درمورد برنامه‌هایش برای برگزاری یک همه پرسی پیش آمد، از کار برکنار شد؛ همه پرسی در مورد این که آیا مردم هندوراس با تشکیل مجمعی که بعضی از اصول قانون اساسی را مورد بازبینی قرار دهد موافقند یا نه.

منتقدان او می‌گویند که هدف این رای گیری که بر اساس رای دادگاه عالی هندوراس غیرقانونی‌ تشخیص داده شد، چیزی جز لغو محدودیت فعلی در انتخاب یک دوره‌ای رئیس جمهور و هموار کردن راه آقای زلایا برای انتخاب مجددش به سمت ریاست جمهوری نبوده، اتهامی که آقای زلایا به طور مکرر آن را تکذیب کرده است.

برکناری آقای زلایا منجر به بالاگرفتن اعتراضات بین‌المللی شد و هندوراس را برای ماهها در انزوای سیاسی قرار داد.

با این وجود، پس از انتخاب پورفیرو لوبو به سمت ریاست جمهوری در انتخابات از قبل برنامه ریزی شده ماه نوامبر، دوره‌ای نسبتا با ثبات در این کشور آغاز شد و دولت‌های جهان، از جمله دولت ایالات متحده، مشروعیت دولت هندوراس را به رسمیت شناختند و نسبت به از سرگیری روابطی که به علت اوج گیری بحران قطع شده بود اقدام کردند. اما بسیار از دیگر کشورها، بخصوص کشورهای آمریکای جنوبی تاکنون ارتباطاتشان را احیا نکرده‌اند.

اتهام نقض حقوق بشر

شرایط موجود در هندوراس پیچیده است. در پی اظهاراتی مبنی بر نقض جدی حقوق بشر، دولت آقای لوبو برای پشت سرگذاشتن بحران به تقلا افتاده است.

آقای لوبو از زمان روی کار آمدنش در ماه ژانویه، همواره برای مهار و محدود کردن اثرات بحران اقتصاد جهانی و تحولات سیاسی کشور بر پیکر نحیف اقتصاد هندوراس تلاش کرده‌ است.

به علاوه ، او هنوز در حال دست و پنجه نرم کردن با تبعات بحران سیاسی کشورش است و به نظر می‌رسد یکی از سخت‌ترین چالش‌ها در این میان، وضعیت خود آقای زلایاست.

Image caption پورفیریو لوبو با مشکلات اقتصادی و سیاسی مواجه است

آقای زلایا بلافاصله پس از برکناری به کاستاریکا رفت و طی چند ماه بعد، بارها برای بازگشت اقدام کرد. در ماه سپتامبر او بالاخره موفق به ورود پنهانی به کشور شد و در سفارت برزیل در تگوسیگالپا پناه گرفت .

ولی با روی قدرت آمدن آقای لوبو، آقای زلایا تصمیم به خروج از کشور گرفت و از آن موقع تاکنون در جمهوری دومینیکن در تبعید به سر می‌برد.

آقای لینکونا می‌گوید: "ما می‌خواهیم او بتواند به همراه سایر هندوراسی‌هایی که مجبور به جلای وطن شدند به کشورش بازگردد."

درواقع دولت آقای لوبو تمایلش را برای بازگشت آقای زلایا نشان داده و بنابه آن چه مقامات رسمی می‌گویند، اکنون دیگر تصمیم‌گیری با خود اوست.

ماریو کاناهوآتا، وزیر فعلی امور خارجه می‌گوید: "آینده‌ او و این که چه قصدی دارد، تنها به خود او بستگی دارد. ما نمی‌توانیم تنها به یک نفر توجه کنیم و در مقابل هشت میلیون هندوراسی را فراموش کنیم."

درواقع بسیاری از هندوراسی‌ها نگران اتفاقاتی هستند که در کشور روی می دهد. سازمان‌های بین‌المللی، نقض حقوق بشر در کشور را محکوم کرده‌اند. آنها آزار کسانی را که با برکناری آقای زلایا مخالف بوده‌اند، تقبیح کرده ‌و می‌گویند بسیاری از فعالان سیاسی، کشته شده و یا مورد تجاوز، شکنجه و آزار قرار گرفته‌اند.

در ماه مارس گذشته، سازمان دیدبان حقوق بشر طی نامه‌ای به دادستان هندوراس گفت: "این نکته که بسیاری از قربانیان این خشونت‌ها، جزء فعالان سیاسی هستند، شک وجود انگیزه سیاسی دراین جنایات را تقویت می‌کند."

وضعیت روزنامه‌نگاران یکی از نگران کننده‌ترین شرایط است؛ از ابتدای سال جاری ۹ روزنامه‌نگار در هندوراس کشته شده‌اند. به گفته گروه‌های مدافع حقوق بشر به زودی هندوراس ناامن‌ترین کشور جهان برای روزنامه‌نگاران خواهد شد.

دولت فعلی می گوید در حال بررسی این موارد خاص از نقض حقوق بشر است، اما تاکید دارد که هندوراس درخاک خود گرفتار موج عمومی تبه‌کاری به راه افتاده توسط کارتل‌های قاچاق مواد مخدر مکزیکی است.

"هندوراس هرگز مثل سابق نخواهد شد"

Image caption هواداران زلایا برای بزرگداشت سالگرد برکناری او به خیابان‌ها آمدند

آنچه در هندوراس موجب نگرانی ا‌ست این است که نظم دموکراتیک جدید تا چه حد پایدار و ماندگار است. چند هفته پیش آقای لوبو اعلام کرد که قربانی "تلاش‌های بی ثبات کردن" محافلی در کشور بوده که از به قدرت رسیدن او خشنود نبوده‌اند.

شایعاتی در هندوراس منتشر شده مبنی بر این که رئیس جمهور پیغامهایی دریافت کرده که در آنها گفته شده "پیژامه‌ات را بپوش!". این یک کنایه آشکار به لباسی است که آقای زلایا هنگامی که گروهی از سربازان با توسل به زور وارد کاخ ریاست جمهوری شدند و او را وادار به ترک وطن کردند، برتن داشت .

بسیاری می‌گویند آنها که ترتیب برکناری آقای زلایا را دادند و از دولت موقت روبرتو میچلتی پشتیبانی‌کردند، به تلاش‌های آقای لوبو در راه ایجاد آشتی ملی در کشور اعتماد ندارند.

مارتا لورنا آلوارادو، یک قانونگذار محافظه‌کار که زمانی معاون وزیر امورخارجه دولت موقت میچلتی بود، می‌گوید: " آقای لوبو با تساهل و متانت بیش از حد، با بازگشت احتمالی آقای زلایا برخورد می‌کند و قسمتی از مردم هندوراس را از خود می‌رنجاند."

از سوی دیگر، طرفداران مانوئل زلایا به شدت از کمیته حقیقت‌یاب که از سوی دولت برای تحقیق در مورد وقایع سیاسی سال گذشته تشکیل شده، انتقاد کرده‌ و تحقیقات موازی را ترتیب داده‌اند.

به گفته پاتریشیا لینکونا تنها چیزی که اکنون در هندوراس حتمی‌ است، این حقیقت است که کشور "هرگز مثل سابق" نخواهد شد.

مطالب مرتبط