فیلیپین؛ رئیس جمهور سابق در پی بازگشت به قدرت؟

گلوریا آرویا
Image caption گلوریا آرویا سمت ریاست‌جمهوری را ترک کرده اما این ممکن است پایان حیات سیاسی او نباشد

گلوریا مکاپاگال آرویو اخیرا پس از نه سال، سمت ریاست جمهوری فیلیپین را به بنینو آکینو، رئیس جمهور جدید این کشور واگذار کرد.

پس از این مدت طولانی که او سکاندار کشورش بوده، ممکن است طبیعی به نظر آید که او همان کاری را بکند که دیگر رهبران سابق، انجام داده اند؛ یعنی سخنرانی‌ها پس از مهمانی های شام، انتشار کتاب خاطرات سیاسی و گذراندن وقت با خانواده.

اما برای اولین بار در تاریخ فیلیپین، رئیس جمهوری که کرسی خود را ترک می‌کند، بناست مقامی را قبول کند که مشخصا نوعی تنزل رتبه به حساب می‌آید، خانم آرویو عضو کنگره خواهد شد.

در ماه‌های پیش از انتخابات، بازار شایعه در مورد علت این کار داغ بود.

آیا او فکر می‌کند که برابر با نص قانون اساسی، این امر او را قادر می‌سازد قدرت گذشته‌اش را به نوعی حفظ کند؟

منتقدانش می‌گویند تلاش او برای ورود به مجلس، نقطه اولیه برنامه ‌سیاسی اوست.

داشتن مقامی در کنگره او را تبدیل به یک کاندیدای ممتاز برای ریاست کنگره می‌کند و او از آن جا قادر خواهد بود نسبت به اصلاح سیستم سیاسی کشور و تبدیل آن از یک ساختار مبتنی بر ریاست جمهوری به یک مدل متکی به پارلمان اقدام کند.

این کار جایگاهی جدید تحت عنوان "نخست وزیر" ایجاد می کند، جایگاهی که در صورت تحقق همان چیزی خواهد بود که او به دنبالش است.

رومان کاسیپل، مدیر اجرایی موسسه "اصلاحات سیاسی و انتخاباتی" می‌گوید: "به گمان من این همان چیزی است که او قصد انجامش را داشته، این هدف غایی او بوده. حزب تحت رهبری او سال‌ها برای تغییر دادن سیستم تلاش کرده است."

ظهور و سقوط

Image caption محبوبیت آقای آکینو هم‌چنین منجر به کم شدن حمایت اعضای کنگره از خانم آرویو شده است

اما بنا به گفته آقای کاسیپل، همه چیز پس از مرگ کورازون آکینو، رئیس جمهور محبوب پیشین در سال گذشته تغییر کرد.

چندی پیش، بنینو آکینو، پسر کورازون آکینون که به "نوی نوی"معروف است، اعلام کرد که تصمیم دارد وارد رقابتهای انتخاباتی برای تصدی سمت ریاست جمهوری شود. به گفته آقای کاسیپل، پس از پیروزی او در انتخابات ماه مه دیگر صحبتی از اصلاحات به میان نیامده است.

محبوبیت آقای آکینو هم‌چنین منجر به کم شدن حمایت اعضای کنگره از خانم آرویو شده؛ حمایتی که وی به آن دل بسته بود. همکاران سابق او به محض این که احساس کردند که او در حال از دست دادن قدرتش است، به وی پشت کردند.

ائتلاف دموکرات‌های مسیحی و مسلمان تحت رهبری خانم آرویو ۱۰۸ کرسی کنگره را از آن خود کرده اند، در حالی که حزب لیبرال آقای آکینو تنها ۴۵ کرسی را بدست آورد، بنابراین، این مجلس از نظر تئوری پر از متحدان خانم آرویو است.

با این وجود، وزن احزاب سیاسی فیلیپین در مقایسه با خصوصیات شخصی افراد، تقریبا به حساب نمی‌آیند و از زمان انتخابات تا کنون بیش از ۷۰ عضو از متحدان خانم آرویو به اردوگاه آقای آکینو پیوسته اند.

پروفسور بنیتو لیم، استاد علوم سیاسی دانشگاه "آته‌نئو" مانیل می‌گوید: "اکثر سیاستمداران تمایل به جانب‌داری از برنده انتخابات دارند، زیرا در نهایت این برنده ‌است که بودجه را در دست دارد."

اگر خانم آرویو نتواند دوباره قدرت را به چنگ بیاورد به چه علت هنوز تمایل به ماندن در کنگره دارد؟

پاسخ بلند نظرانه این سوال این است که او می‌خواهد شاهد به بار نشستن سیاست‌گذاری‌هایش باشد. پاسخ نامهربانانه دیگری که در رسانه‌‌ها تکرار می‌شود این است که او برای مصون ماندن از پیگرد قانونی می‌خواهد تا جایی که ممکن است، از حاشیه امن برخوردار باشد.

یکی از شعارهای اساسی آقای آکینو در مبارزات انتخاباتی‌اش مبارزه با فساد بود، مبارزه‌ای که شامل معاملات اقتصادی اعضای دولت سابق نیز می‌شد.

خانم آرویو همواره به تندی ادعاهای مبنی بر سوء استفاده از قدرت را رد کرده ولی هنگامی که چند هفته پیش از آقای آکینو پرسیدم که آیا جای نگرانی برای سلف او وجود دارد، وی در یک پاسخ ساده گفت : "بله."

چه اشتباهی صورت گرفت؟

اگر نتایج نظرسنجی‌ها پذیرفتنی باشند، خانم آرویو در حالی دفترش را ترک کرد که با داشتن فقط ۱۴ درصد مقبولیت عمومی، یکی از کم طرفدارترین روسای جمهور تاریخ فیلیپین است.

البته در سال ۲۰۰۱، هنگامی که او پس از برکناری جورف استرادا و در پی وقوع دومین انقلاب "قدرت خلقی" در کشور به قدرت رسید، اوضاع به گونه‌ای دیگر بود.

او دارای همه آنچه بود که آقای استرادا به عنوان یک هنرپیشه سابق سینما با سابقه مشروب‌خواری و خیانت در زناشویی فاقد آن بود. او در هیات فردی صبور و متین، یک اقتصاددان تحصیل کرده ایالات متحده و دختر دویوداسا ماکاپاگال، رئیس جمهور سابق، قول داد تا "عمارتی از صلح ، پیشرفت و ثبات اقتصادی بنا کند."

اما در طی سالیان، اتهامات مبتنی بر تقلب، بخصوص آنهایی که پس از پیروزی مناقشه انگیز او در انتخابات ۲۰۰۴ مطرح شد، از او فردی ترشرو ساخت. هم‌چنین ادعاهایی مبنی بر نقض حقوق بشر در جریان تلاش او در سرکوبی گروه‌های متعدد شورشی وجود دارد.

از خانم آرویو هم چنین به دلیل عدم توفیقش در چیره شدن بر فقر گسترده در بسیاری از نقاط کشور که یک سوم جمعیت‌شان با درآمد کمتر از یک دلار در روز زندگی می‌کنند، انتقاد شده است.

پروفسور بنیتو لیم، مدرس علوم سیاسی از دانشگاه آته‌نئوی مانیل می‌گوید: "او اقداماتی نیز انجام داد اما این اقدامات کافی نبودند. او اقدام به احداث ۱۰۰هزار خانه کرد درحالی که هنوز ۳ میلیون نفر بی‌خانه هستند."

ببخش و فراموش کن

یکی از نادر صداهایی که هنوز در مقام دفاع از خانم آرویو به گوش می رسد، متعلق به پروفسور گونزالا جورادو، استاد اقتصاد او در دانشگاه فیلیپین است.

او می گوید: "خانم آرویو در مورد به سرانجام رساندن پروژه‌ها بسیار موفق بوده است. او بزرگراه‌های چشم‌نواز زیادی احداث کرده، هم‌چنین فروشگاه‌ها، جاده‌ها، فرودگاه‌ها و سیستم‌های حمل ونقل عملکرد او در این زمینه درخشان بوده. مشکلاتی نظیر فقر عمومی که او تلاش داشت آن را کاهش دهد، مشکلاتی بودند که به او به ارث رسیده بودند."

پروفسور جورادو براین عقیده است که تاریخ در مورد خانم آرویو بسیار بهتر از آن چه وی امروزه با آن روبروست، قضاوت خواهد کرد.

او می‌گوید: "بی هیچ شکی، تنها طی چند سال آینده مردم خواهند گفت که در مورد او با بی‌انصافی قضاوت شده است."

او ممکن است درست بگوید.

Image caption ایملدا مارکوس، همسر فردیناند مارکوس رئیس جمهور پیشین نیز طی انتخابات اخیر، صاحب یک کرسی در کنگره شد

سلف خانم آرویو، آقای استرادا که در پی تظاهرات خیابانی فراگیر از کار برکنار شد، در انتخابات ریاست جمهوری اخیر پس از آقای آکینو به رتبه دوم دست پیدا کرد. بیش از نه میلیون نفر به او رای داده بودند.

خانم ایملدا مارکوس، همسر فردیناند مارکوس رئیس جمهور پیشین نیز طی انتخابات اخیر، صاحب یک کرسی در کنگره شده است، این در حالی ا‌ست که مارکوس‌ها نیز در پی دو خیزش انقلابی موسوم به "انقلاب‌های قدرت خلق" از قدرت خلع شدند.

در حال حاضر، لاشخورهای سیاسی در آسمان بالای سر خانم آرویو می‌چرخند، اما هنگامی که سخن از سیاست فیلیپین به میان می‌آید، رای دهند‌گان ثابت کرده‌اند که می‌توانند ببخشند و فراموش کنند. به همین دلیل زود هنگام خواهد بود اگر از حالا نام خانم آرویو را از فهرست سیاستمداران این کشور خط بزنیم.

مطالب مرتبط