اسلامگرایان اردن؛ حامی سابق و منتقد امروز حکومت

Image caption در دهه نود میلادی، مخالفان اسلام‌گرا تقریبا نیمی از کرسی‌های مجلس اردن را از آن خود کردند

اردن تنها کشور خاورمیا‌نه است که اجازه می‌دهد گروه اخوان المسلمین نقشی رسمی در صحنه سیاسی آن کشور ایفا کند.

اما باور عمومی بر این است که دولت اردن طی سال‌های اخیر به شکل فعالانه‌ای میزان نفوذ این گروه در این کشور را محدود کرده است.

جبهه اقدام اسلامی اردن که بازوی سیاسی اخوان المسلمین ‌در این کشور است، اعلام کرده که انتخابات آینده پارلمان را تحریم می کند چون دولت قادر به تضمین برگزاری یک انتخابات عادلانه و بی‌طرف نیست.

ملک عبدالله، ‌پادشاه اردن در ماه نوامبر سال گذشته پارلمان این کشور را در نیمه راه دوره چهار ساله خود به این دلیل که از عهده انجام اصلاحات سیاسی و اقتصادی مورد نظرش برنیامده، منحل کرد.

در دهه ۹۰ میلادی جبهه اقدام اسلامی حدود نیمی از ۱۱۰ کرسی پارلمان اردن را از آن خود کرده بود.

اما در آخرین انتخابات که چهار سال پیش برگزار شد، این جبهه توانست تنها ۶ کرسی را به دست آورد. جبهه اقدام اسلامی، رای‌های خریده شده و تقلب انجام شده در صندوق‌های رای را دلیل این تنزل آرا می‌داند.

'ضربه به اصلاحات'

از آن زمان، مبارزات درونی سیاسی در این گروه، باعث ایجاد شکاف بین اسلام‌گرایانی که اولویت را به سیاست و اقتصاد کاملا اردنی می‌دهند و تندروها و هواداران حماس، که کنترل نوار غزه را در دست دارد، شده است.

با این وجود حتی در ضعیف‌ترین وضعیت نیز، هیچ جنبش دیگری توانایی رقابت با جبهه اقدام اسلامی را ندارد.

برخی تحلیلگران، تحریم انتخابات را ضربه به تلاش ها برای اصلاحات سیاسی در اردن می‌دانند، چون جبهه اقدام اسلامی، بزرگ ترین گروه مخالف در پارلمان دیگر حضوری نخواهد داشت.

محمد ابو رمان، ‌مفسر سیاسی روزنامه الغد می‌گوید: ‌"‌میزان حضور رای دهندگان در نواحی شهری به خصوص امان (پایتخت)، زرقا و اربد جایی که فلسطینیان حضور بیشتری دارند، بسیار کمتر خواهد بود.

Image caption اگرچه جبهه اقدام اسلامی در آخرین انتخابات ضعیف ظاهر شد اما هنوز بزرگترین حزب مخالف در اردن است

آقای رمان می گوید: ‌"کاهش تعداد رای دهندگان، مشروعیت و اعتبار انتخابات را زیر سوال می‌برد ؛‌بخصوص هنگامی که دولت جدید به نخست وزیری سمیر زید الرفاعی به سختی می‌کوشد که این رای‌گیری‌ را کاملا آزاد، ‌شفاف و همه گیر جلوه دهد."

'اعتماد اندک'

بیش از نیمی از جمعیت شش میلیون نفری اردن فلسطینی تبارند و به همین دلیل تحولات مناطق فلسطینی، همواره تبعاتی در اردن به دنبال دارد.

پس از پیروزی حماس در سال ۲۰۰۶، که شاخه‌ای از اخوان المسلمین در کرانه غربی و نوار غزه است، و همچنین حضور رو به گسترش پیکارجویان فلسطینی در شاخه اردنی این جنبش، ‌زنگ خطر را برای دولت میانه روی هوادار آمریکا به صدا درآورد و آن را در مورد اجازه فعالیت به گروهی با چنین پیشینه سیاسی گسترده ای هشیار ساخت.

جنبش اخوان المسلمین اردن می‌گوید به دنبال تشکیل کشوری اسلامی ‌از راه های صلح جویانه است.

این گروه، به عنوان یکی از قدیمی‌ترین گروه‌های اسلامگرای جهان، در گذشته بارها سعی کرده چند حکومت عربی را سرنگون کند و از همین رو در بیشتر این کشورها غیرقانونی اعلام شده است.

با این وجود، جنبش اخوان المسلمین یکی از متحدان خاندان سلطنتی هاشمی بوده و در پی استقلال اردن از بریتانیا در سال ۱۹۴۶ نقش موثری در صحنه سیاسی این کشور ایفا کرده است.

البته در سال‌های اخیر، مخالفت سفت و سخت این جنبش با معاهده ۱۹۹۴ صلح بین اردن و اسرائیل و سکوت همراه با تائید ملک عبدالله در مورد حمله ایالات متحده به عراق به وضوح این جنبش را در اردوگاه مخالفان قرار داده است.

هم آقای ابو رمان و هم جمال‌ الطاهات، نویسنده اردنی بر این باورند که نگرانی در مورد انتخابات فراتر از اردوگاه اسلام‌گرایان است و حتی افسران سابق ارتش و سایر اعضای دستگاه سیاسی را در برگرفته، کسانی که معتقدند سرعت اصلاحات مورد نیاز، در صورتی که اصولا اصلاحاتی در کار باشد، بسیار کند خواهد بود.

آقای الطاهات می‌گوید: ‌"حتی سنت‌گرایان نیز باور نمی‌کنند که یک انتخابات آزاد برگزار شود. اعتماد ناچیزی به سیستم موجود، ‌دولت حاکم و اظهارات دوپهلو و مبهم چند سال اخیر حکومت وجود دارد."

مطالب مرتبط