سفری به مرغاب: ناحیه ای بر فراز کوهستان

Image caption دامداران قرقیز تابستان در چنین خیمه ها زندگی می کنند که به آن یورت می گویند

مرغاب از دور افتاده ترین و مرتفع ترین نواحی تاجیکستان است و در احاطه چین، قرقیزستان و افغانستان قرار دارد. بخش عمده ساکنان این ناحیه قرقیزها هستند. حوادث اخیر جنوب قرقیزستان بر زندگی آنها هم اثر گذاشته است، زیرا بیشتر مواد مورد نیاز اولیشان را ساکنان مرغاب از اوش در قرقیزستان وارد می‌کردند.

مرغاب در ارتفاع بیش از 3600 متر از سطح دریا واقع است. شاید به خاطر این ارتفاع، بدخشان را که ناحیه مرغاب هم جزء آن است، بسیاریها آن را "بام جهان" می‌نامند.

مرغاب در حدود 1000 کیلومتری شرق شهر دوشنبه واقع است و راههای منتهی به آن جا کوهستانی و پرشیب و فراز هستند. این ناحیه بیش از 14 هزار ساکن دارد.

بخش عمده جمعیت ناحیه مرغاب مردم قرقیز تبار هستند و شغل اصلی آنها دامداریست. معمولاً آنها در فصل تابستان حیوانات اهلی خود را به چراگاه ها می‌برند و از راه پرورش و فروش این حیوانات خرج روزگار خود را فراهم می‌کنند.

Image caption اموربیک جهانگیروف: زمستان در مرغاب دمای هوا 40-50 درجه پائین می رود

امور بیک جهانگیروف 65 سال دارد و همراه همسر، یک پسر و چهار نبیره‌اش هر تابستان مدت 6 ماه در این جا زندگی می‌کند. وی و همسرش هر کدامی 200 سامانی در ماه حقوق بازنشستگی می‌گیرند که در مجموع آن برابر 90 دلار است. حدود 150 رأس حیوان اهلی از دارایهای اصلی این خانواده است.

وی می گوید: "شرایط آب و هوای این جا بسیار سخت است. زمستان دمای هوا تا 40-50 درجه زیر صفر می‌شود. گیاهی این جا نمی‌روید. موادی غذایی را به سختی دسترس می‌کنیم."

مواد غذایی را به مرغاب تاجران محلی عمدتا از چین و قرقیزستان وارد می‌کنند. حوادث اخیر در جنوب قرقیزستان این جا را هم تحت تأثیر قرار داده. قرقیزهای مرغاب می‌گویند که اکنون مواد غذایی از اوش به این جا تقریباً وارد نمی‌شود.

زینب هم یکی از ساکنان مرغاب است. وی مانند بعضی جوانان دیگر این ناحیه در دانشگاه تکنولوژی شهر اوش قرقیزستان تحصیل می‌کند. ناآرامیهای اخیر در ولایت اوش، زینب و حدود 400 نفر دیگر را وادار کرده که قرقیزیستان را ترک کنند و به وطن خود برگردند.

زینب غلام حیدروا می گوید: " پیش از آغاز ناآرامیها من به مرغاب برگشتم، پس از شروع درگیریها در آن جا با بعضی همکلاسی هایم تلفنی صحبت کردم، اما با بسیاری از آنها نتوانستم تماس بگیرم و از بابت سرنوشتشان بسیار نگرانم."

Image caption زینب در شهر اوش در قرقیزستان دانشجو است اما به دلیل نارامی ها در این شهر به مرغاب برگشته است

اکنون زینب در انتظار عادی شدن وضعیت در جنوب قرقیزستان است تا امکان ادامه‌تحصیل در دانشگاه اوش را دوباره پیدا کند. تا آن زمان وی در محل زیست تابستانة خانواده‌اش خواهد ماند.

عبد الملک آبله‌یف 30 سال دارد و مثل زینب تابستانها همراه پدر و مادرش این جا زندگی می‌کند. وی می‌خواهد برای جستجوی کار به روسیه برود، ولی برای سفر پول کافی ندارد. بیکاری او و دهها نفر از همسالانش را رنج می‌دهد. آنها به جز دامداری شغل دیگری ندارند.

عبدالملک آبله‌یف، می گوید : " آرزو دارم که پسرم پیشه مرا انتخاب نکند. بگذار وی جای دیگری کار و زندگی کند و روزگار عادی داشته باشد، زیرا شبانی و دامداری در این جا کار سختی است و آدم را زود پیر می‌کند."

به جز بز و گوسفند، جنسی از گاومیش هم در مرغاب پرورش می‌یابد که آن را قرقیزها تاپَز و تاجیکها قُطاس می‌نامند.

Image caption اقتصاد بسیاری از خوانواده ها در مرغاب وابسته گوشت، شیر، کره و سایر محصولات پرورش قتاس است

عبدالله غلام حیدروف، ساکن ناحیه مرغاب در این باره گفت: " برای ما تاپز حیوان اهلی سود‌آور محسوب می‌شود. زیرا ما شیر، کره، گوشت، پوست و شاخ آن را به فروش رسانده خرج خانواده هایمان را تأمین می‌کنیم."

زندگی دامداران قرقیز در مرغاب در مقایسه‌با دوران شوروی امروزها به طور قابل ملاحظه‌ای افت کرده. آنها توقّع دارند که دولت تاجیکستان به مشکلات آنها رسیدگی کند، تا ادامه‌زندگی در این سرزمین برایشان بیش از این طاقت‌فرسا نشود.

مطالب مرتبط