کمال الدین عینی محقق تاجیک درگذشت

Image caption کمال‌الدین عینی در سن 83 سالگی فوت کرد

کمال‌الدین عینی، دانشمند و محقق معروف و فرزند صدرالدین عینی، سردفتر ادبیات معاصر تاجیک، در سن 83 سالگی در اثر بیماری قلب درگذشت.

مراسم بزرگداشت آقای عینی صبح روز یکشنبه 15 اوت با حضورصدها نفر از فرهنگیان تاجیک، مقامات دولتی، نزدیکان و پیوندان او و دوستداران ادبیات در مسجد مرکز اسلامی تاجیکستان شرکت کردند.

پس از مراسم ختم آقای عینی، جنازه وی در باغ صدرالدین عینی، واقع در شمال شهر دوشنبه، در نزدیکی مقبره پدرش و درست در کنار مقبره محمد عاصمی، دانشمند فقید تاجیک، به خاک سپرده شد.

کمال‌الدین عینی از پژوهشگران سرشناس متون کلاسیک و فرهنگ و تاریخ و ادب فارسی محسوب می‌شود. وی همچنین از بنیادگذاران انجمن فارسی ‌زبانان جهان به نام "پیوند" بود که در همایشهای مختلفی دانشمندان و فرهنگیان فارسی‌زبان را گردهم آورده است.

کمال‌الدین عینی در 15 مه سال 1928 در شهر سمرقند در خانواده صدرالدین عینی، نویسنده معروف که از او به عنوان سردفتر ادبیات نوین تاجیکستان نام می‌برند، متولد شد.

Image caption کمال‌الدین عینی در کنار قبر پدرش و محمد عاصمی به خاک سپرده شد

وی در سال 1949 از بخش خاورشناسی دانشگاه دولتی سن پیترزبورگ فارغ‌التحصیل شد و در سالهای 1953-55 اولین مدیر شعبه دستنویسهای شرقی وابسته به ریاست فرهنگستان علوم تاجیکستان بود.

کمال‌الدین عینی در طول سالهای مختلف در پژوهشگاه زبان و ادبیات و در پژوهشگاه خاورشناسی و آثار خطّی فرهنگستان علوم تاجیکستان فعالیت کرده است.

وی در تحقیق و پژوهش آثار بزرگان ادبیات فارسی، مانند رودکی و خیام، فردوسی و جامی، سینا و ناصر خسرو، هلالی، واصفی، فخر‌الدین گرگانی و دیگران نقش مؤثری داشته است.

از مهم ترین کارهای او مشارکتش در تهیه متن 9 جلدی "شاهنامه" فردوسی، تدوین آثار منتخب 5 جلدی عبدالرحمان جامی و نشر آثار صدرالدین عینی، پدرش، محسوب می‌شود.

وی مقالاتی درباره داستان "لیلی و مجنون" بدرالدین هلالی، قصیده در آثار رودکی، کمال‌الدین بهزاد، نقّاش معروف، دیوان خاجوی کرمانی و رساله هایی نیز در باره بدرالدین هلالی و "شهریارنامه" مختار غزنوی انتشار داده است. برخی از این رسالات و مقاله‌ها به زبانهای انگلیسی و روسی، و برخی هم به خط فارسی در ایران منتشر شده‌اند.

Image caption مؤمن قناعت می‌گوید که کمال عینی دوام‌دهنده مکتب پدرش بود

آن گونه که در "انسیکلوپدیای (دانشنامه) ادبیات و صنعت تاجیک" آمده است، وی در تهیه و چاپ آثار شاعران و ادیبان گذشته، مانند ناصر خسرو، عبدالرحمان جامی، هلالی، عمر خیام و سینا با همراه دیگر پژوهشگران سهم گذاشته است.

کمال‌الدین عینی متنهای انتقادی برخی از کتابهای قدیمی، مانند "همای و همایون" (1969)، "گل و نوروز" (1972) از خواجوی کرمانی را تهیه کرد و در تهیه متنهای "ویس و رامین" از فخر‌الدین گرگانی (1970)، "بدایع الوقایع" از زین‌الدین واصفی (1970) با پژوهشگران دیگر همکاری کرده است.

وی کتابی هم به نام "کارنامه عینی" در سال 1978 در باره پدرش نوشته و یکی از مؤلفان کتاب درسی "ادبیات تاجیک" برای کلاس نهم مکتبهای میانه‌(1957-70) می‌باشد.

مؤمن قناعت، شاعر معروف، می‌گوید که کمال‌الدین عینی دوام‌ دهنده کار پدرش بود و فعالیت علمی و ادبی وی ادامه‌مکتب علمی و ادبی صدرالدین عینی، ابوالقاسم لاهوتی و باباجان غفوراف، سه شخصیت معروف ادبیات، تاریخ و فرهنگ معاصر تاجیکستان، است.

Image caption مقبره صدرالدین عینی در باغ عینی در شمال شهر دوشنبه واقع است

وی در صحبت با بی بی سی گفت: "کمال عینی در آموزش، تهیه و به چاپ آماده کردن آثار استاد عینی، از بایگانی استاد عینی و آثار چاپ‌شده‌اشان، سهم بزرگی گذاشتند که جلدهای زیادی با تحریر نو، با تصحیح و کارکرد نو به چاپ رسیدند، "

"از همه مهمتر، در علم، در تحقیقات علمی خودشان کشفیات بزرگی دارند، در آموزش ادبیات قرن 15، مکتب ادبی هرات، تأثیر طریقت نقشبندیه (یکی از جریانهای تصوف) در مکتب ادبی هرات و مولانا عبدالرحمان جامی و میر علی شیر نوایی و دیگران نقش بارزی داشتند."

به جز کتابها و تألیفات زیاد ادبی کمال‌الدین عینی همچنین دو فرزند، یک دختر و یک پسر، از خود باقی گذاشته است که هر دو نیز در زمینه‌های مختلف دانشمندان ورزیده‌ای می‌باشند.

خود کمال‌الدین تنها فرزند صدرالدین عینی نبود. خواهر وی به نام لطفیه عینی هم پژوهشگر بوده و امروزها در یکی از محلات در مرکز شهر دوشنبه زندگی می‌کند.

مطالب مرتبط