خطر طغیان دریاچه شیوه در بدخشان افغانستان

Image caption آب کول شیوه حدود دو متر از سطح معمول آن بالاتر از رفته است

بر اساس گزارشها مقامات ولسوالی شغنان در ولایت بدخشان افغانستان در خصوص وضعیت فوق العاده در روستای ارخت این ولایت از دولت درخواست کمک کرده اند.

دولت علی مطرب، ولسوال شغنان در این باره به بی بی سی گفت حدود 200 خانواده این قریه بیش از دو ماه است که از بیم طغیان کول (دریاچه) شیوه خانه‌های خود را ترک کرده و در صحراها و دره‌ها زندگی می کنند.

آقای مطرب تاکید کرد ساکنان دهکده ارخت در وضع بد اضطراری قرار دارند و حتی خیمه و چادر ندارند.

در همین حال، کریم نوجو، یک ساکن ولوسوالی شغنان که پنج روز پیش از محل دیدن کرده است، می‌گوید که سطح آب این کول نسبت به سالهای پیش خیلی بالا آمده است. او افزود که ساکنان محل تا حال چنین افزایش سطح آب رودخانه را به یاد ندارند.

او گفت: “وقتی که ما از راه اتومبیل رو در ساحل کول شیوه عبور می‌کردیم، این راه را آب کاملاً پوشانده بود. و بخشی از ساختمان یک آشخانه (رستوران) که در گردنه شیوه واقع است، زیر آب مانده است.

وی گفت مردم محلی برای عبور ماشینها از میان کوهها، راههای موقتی ساخته‌اند که خیلی خطرناکند.

بنا به گفته آقای نوجو، امسال آب این کول، در سد ساخته شده بر این رود رخنه کرده است. به همین دلیل در بالای روستای ارخت چشمه های زیادی پیدا شده و همین حادثه باعث ترس و نگران ساکنان روستای ارخت شده است.

Image caption مردم محلی نگرانند که اگر این دریاچه طغیان کند روستاهای نزدیک کاملا به زیر آب بروند

صفدر ظاهر، یک مسئول دفتر سازمان آمریکایی “فاکوس” در افغانستان، می‌گوید یک تیم مرکب از مهندسان، زمین شناسان و طبیعت شناسان به محل دریاچه شیوه اعزام شده و وضع زیست محیطی و طبیعی آن را مورد بررسی قرار داده اند.

آقای ظاهر گفت طبق تحقیق متخصصان، آب این کول امسال تا 2 متر بالا آمده که بیسابقه است.

به گفته آقای ظاهر، اما سد این کول، حدود دو کیلومتر پهنا دارد و از انواع مواد سخت ترکیب یافته و در حال حاضر احتمال ترک برداشتن آن وجود ندارد. وی ترک برداشت سد این دریاچه را تنها در صورت رخ دادن زلزله امکان‌پذیر می داند.

از سوی دیگر، فیض میرحسناف، یک روزنامه‌نگار محلی از شهر خاروغ در بدخشان تاجیکستان از آن اظهار نگرانی می‌کند که خطر کول شیوه،برای ساکنان مرزی بدخشان تاجیکستان در مقایسه با مردم منطقه بدخشان افغانستان بیشتر است.

به عقیده او، این کول نه تنها در معرض دقت افغانستان، بلکه همیشه مورد توجه جانب تاجیکستان نیز قرار داشته باشد.

آقای میرحسناف گفت در حال حاضر توجه اکثر سازمانهای حکومتی و امدادی جهانی به دریاچه سریز، واقع در ناحیه روشان تاجیکستان، جلب شده و کولهای دیگر متعدد و خطرزا در محلات مرتفع کوهستان تاجیکستان و افغانستان از نظرها دور مانده‌اند.

به ‌اندیشه آقای میرحسناف، کول شیوه از جمله چنین کولهای خطرناک است که باید همیشه مورد بررسی دو جانبه متخصصان تاجیک و افغان قرار داشته باشد.

از سوی دیگر، نظرداد جانباب اف، یک ساکن شهر خاروغ، می‌گوید در زمان اتحاد شوروی سابق طبق قرارداد با افغانستان، در ایام افزایش سطح آبها در منطقه کول شیوه از جانب متخصصین شوروی از طریق چرخبال مورد مطالعه قرار می‌گرفت.

Image caption برخی بر این باورند که کول (دریاجه) شیوه در مقایسه با افغانستان بیشتر برای مردم ساکن استان بدخشان تاجیکستان خطر آفرین است

در همین حال به گفته دولت علی مطرب، ولوسوال شغنان، در این منطقه مشکل افزایش موسمی آبها تا هنوز مورد بررسی جدّی و همیشگی قرار نگرفته است و نهادهای حکومتی این محل قادر نیستند این مساله را بسرعت حل کنند.

مسئولان اداره امور اضطراری ولایت خود مختار کوهستانی بدخشان تاجیکستان می‌گویند تا به حال توافقی در مورد بررسی کول شیوه با همتایان آنها از ولایت بدخشان افغانستان حاصل نشده، هرچند آموزش مشترک این مشکل طبیعی برای هر دو جانب سودمند است.

کول شیوه در ارتفاع بیش از 3000 متر از سطح دریا و در شمال شرق ولایت بدخشان افغانستان در بین کوههای ولسوالی شغنان و در بیست کیلومتری خاروغ، مرکز استان بدخشان تاجیکستان، واقع است.

به گفته صفدر ظاهر، مسئول دفتر سازمان امدادی فاکوس در بدخشان افغانستان، ژرفترین نقطه این کول 270 متر است.

از ساحل کول شیوه راهی اتومبیلی می‌گذرد که ولسوالی دور افتاده شغنان را از ماه ژوئن تا ماه اکتبر با شهرهای بهارک و فیض‌‌آباد، مرکز ولایت بدخشان افغانستان، متصل می‌کند.