نیروهای شبه‌نظامی حماس کجایند و چه می خواهند

گروه القسام

حمله به شهرک نشینان اسرائیلی در کرانه غربی در غروب همان روزی صورت گرفت که گفتگوهای صلح در جریان بود.

در کنار جاده‌ای که به تقاطع "بنی نایم" در کرانه غربی ختم می‌شود و در میان گرد و خاک به پا شده از این جاده، یک مزار موقتی بنا شده است؛ روی تپه ای از سنگ و صخره، ‌زیارتگاهی تشکیل شده که پرچم‌های اسرائیل برفراز آن در اهتزاز است.

مدتی پیش در همین جا چهار تن از شهرک‌نشینان اسرائیلی به ضرب گلوله از پای درآمدند و ‌اتومبیل آنها توسط شبه‌نظامیان حماس که در اتومبیلی دیگر آنها را تعقیب می‌کردند ، با گلوله سوراخ سوراخ شد.

آن حمله و حمله روز بعد آن در رام‌الله که طی آن دو شهرک‌نشین اسرائیلی مجروح شدند حاوی یک پیام از طرف حماس بود : "شما نمی‌تواند ما را نادیده بگیرید."

ارتش سری

هر دوی این حملات توسط گردان‌های "القسام" که شاخه نظامی گروه حماس را تشکیل می‌دهند صورت گرفت. وصفی کباحا، یک سیاستمدار عضو حماس در کرانه غربی می‌گوید: ‌"‌آنها به شدت سرّی هستند. هیچ کس نمی‌داند آنها چگونه کارمی‌کنند و چطور با هم ارتباط دارند. هیچ کس نمی‌داند آنها که هستند. حتی می‌توانند از دوستان شما باشند، بدون این که شما بدانید."

از او می‌پرسم : "حتی شما هم به عنوان یک عضو ارشد حماس نمی‌دانید آنها که هستند؟"

او با خنده پاسخ می‌دهد:‌"‌البته که نه، ‌اگر می‌دانستم که دیگر سرّی نبود، مگه نه؟"

آقای کباحا می‌گوید که شاخه نظامی حماس به شکل کاملا جداگانه از شاخه سیاسی آن عمل می‌کند و اکثرا دستوراتش را مستقیما از غزه و یا رهبران حماس در سوریه می‌گیرد.

پایگاه گردان‌های القسام در غزه است و عملیات آنها در کرانه غربی باعث تعجب برخی شده است

Image caption همزمان با برگزاری نشست صلح، چهار اسرائیلی به ضرب گلوله کشته شدند

پایگاه گردان‌های القسام در غزه قرار دارد ،‌همین موجب تعجب بعضی شده، زیرا به ‌رغم وجود نیروهای امنیتی اسرائیلی و فلسطینی این گردان‌ها توانستند حملاتشان را در کرانه غربی انجام دهند.

در سال‌های اخیر صدها تن از طرفداران گروه حماس توسط پلیس "فتح" که کنترل منطقه را به عهده دارد، دستگیر و زندانی شده‌اند.

اما به گفته آقای کباحا، گروه حماس هم‌چنان قدرتمند مانده‌است. او می‌گوید :‌"طرفداران حماس همه جا حضور دارند، ‌در تمام شهرها و روستاها."

وی هشت سال از ده سال گذشته را در زندان‌های اسرائیلی و یا فلسطینی گذرانده است. آقای کباحا در حالی که در منزلش توسط انبوهی از کتاب‌های تعالیم اسلامی احاطه شده به من می‌گوید که به دلیل هراس از بازداشت شدن تمایلی به سفر نداشته است. با این وجود، او براین باور است که سخت‌گیری نیروهای امنیتی فلسطینی، گردان‌های زیرزمینی القسام را به حرکت واداشته است.

زمان‌بندی دو حمله اخیر آنها بسیار مهم بوده است. این حملات هنگامی اتفاق افتاده که پرزیدنت باراک اوباما، ‌رئیس جمهور آمریکا، به همراه بنیامین نتانیاهو،‌ نخست وزیر اسرائیل و محمود عباس، ‌رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در حال از سرگیری مذاکرات رودر روی صلح در واشنگتن بوده‌اند.

پرزیدنت عباس در حالی مشغول مذاکره درمورد غزه است که در این منطقه از حمایت چندانی برخوردار نیست.

ولی واقعیت این است که آقای عباس نماینده همه فلسطینی‌ها نیست. او می‌خواهد در مورد زمین‌هایی مذاکره کند که کوچک‌ترین کنترلی بر آنها ندارد؛ ‌زمین‌های غزه، ‌جایی که بیش از ۴۰ درصد فلسطینی‌ها در آن زندگی می‌کنند.

پس از پیروزی در انتخابات سال ۲۰۰۶ و در طول سه سال گذشته، حماس در غزه بر سر قدرت بوده و همتای سکولار خود یعنی حزب فتح را به رهبری آقای عباس از آن خطه بیرون انداخته است.

فقدان اتحاد

فلسطینی‌ها از نظر سیاسی و جغرافیایی از هم جدا مانده‌اند.

"حماس" کنترل غزه را به دست دارد ،‌"فتح" در کرانه غربی حکم می‌راند و در مذاکرات با واشنگتن این تنها "فتح" است که حضور دارد.

ژنرال عدنان دنیری از مقامات نیروهای امنیتی فلسیطینی می‌گوید حضور حماس در کناره غربی تنها محدود به چند سلول کوچک عملیاتی است.

ظاهرا در این مذاکرات حماس، غزه و مردمی که در آن زندگی می‌کنند از قلم افتاده‌اند.

ایالات متحده، اتحادیه اروپا و اسرائیل، جنبش اسلامی حماس را به عنوان مقام اداره کننده غزه به رسمیت نمی‌شناسند.

Image caption به گفته ژنرال عدنان دنیری از مقامات نیروهای امنیتی فلسطینی؛ ‌حماس در کرانه غربی فاقد نیروهای مسلح است

حماس اعتقاد دارد چنین مذاکراتی مایه شرمساریست. اما مقامات فلسطینی بر این باورند که این مذاکرات عرصه را بر عملیات حماس تنگ کرده‌اند.

به گفته ژنرال عدنان دنیری، ‌حماس در کرانه غربی فاقد نیروهای مسلح است و تنها تعداد معدودی سلول‌های پراکنده ‌و جدا از هم "القسام" در این منطقه وجود دارند.

ولی زمانی که از او پرسیده می‌شود آمار دقیق‌تری از این نیروها ارائه کند، ‌ژنرال دنیری با اذعان بر بی اطلاعی خود می‌گوید‌:" اگر می‌دانستم این‌ها چند نفرند و چه کسانی ‌هستند،‌آنها را بازداشت می‌کردم."

رونان برگمن ،‌یک کارشناس امنیتی اسرائیلی و نویسنده کتاب "‌جنگ پنهان با ایران" می‌گوید که حماس مطمئنا برای عملیات در کرانه غربی رویکرد سرّی‌تری پیش خواهد گرفت.

او اعتقاد دارد تلاش‌های مقامات فلسطینی که با حمایت مالی ایالات متحده صورت می‌گیرد ، شرایط را برای عملیات نیروهای شبه‌نظامی حماس بسیار سخت‌تر از قبل نموده است. او انتظار آن را دارد که در صورت پیشرفت گفتگو‌های صلح، ‌حماس اقدام به مختل کردن این مذاکرات کند.

آقای برگمن می‌گوید :"اگر پیش‌بینی‌های بدبینانه کارشناسان اشتباه باشد و گفتگوهای صلح با موفقیت به پیش رود، فکر می‌کنم باید انتظار داشت که شاهد عملیات گسترده‌تر حماس در کناره غربی بر ضد شهرک‌نشینان (اسرائیلی)‌ و حتی بر ضد مقامات حکومت خودگردان فلسطینی باشیم."

این نکته نشان دهنده شکاف عمیق موجود بین حماس و رقیب او یعنی فتح است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که مهم‌ترین موضوعی که اکنون برای فلسطینی‌ها مطرح است دستیابی به یک سیاست واحد است. اما ظاهرا سیاستمداران گوش شنوایی ندارند.

تا زمانی که صلح و توافقی بین فتح و حماس وجود نداشته باشد، مشکل است بتوان صلحی کامل و پایدار را بین اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها تصور کرد.

مطالب مرتبط