به روز شده:  15:29 گرينويچ - چهارشنبه 29 سپتامبر 2010 - 07 مهر 1389

تاجیکستان

رشت تاجیکستان: از جنگ تا صلح

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

پخش با "ریل پلیر" یا "ویندوز میدیا پلیر"

وادی رشت از مناطق دور افتاده تاجیکستان است. این منطقه در گذشته پایگاه اصلی نیروهای مخالفان اسلامگرای دولت بود.

این منطقه پنج شهر و ناحیه را با حدود 300 هزار جمعیت در بر می‌گیرد.

از شهر دوشنبه تا مرکز منطقه رشت بیش از 200 کیلومتر راه است که عمدتا کوهستانی و پرپیچ و خم است.

وضعیت جغرافیایی رشت باعث شده تا بعضی از گروههای اسلامگرا از این محل به عنوان مکان مناسبی برای ورود از افغانستان به تاجیکستان و سپس، به سراسر آسیای میانه‌، استفاده کنند.

حمله بی‌سابقه به کاروانی از کامیونهای ارتش تاجیکستان در 19 سپتامبر و عملیات گسترده نیروهای دولتی علیه گروههای مسلح مستقر در رشت که حالا ادامه‌ دارد، دلیل این گفته هاست.

وادی رشت همچنین پایگاه قدرت برای حزب نهضت اسلامی، تنها حزب رسمی مذهبی در آسیای میانه‌، محسوب می‌شود. اسلام همیشه در این جا، حتی در دوران شوروی، مهم بوده است.

به این جا سفر کردم تا ببینم که دین در زندگی روزمره مردم چه نقشی دارد. در میان نمازگزاران مسجد جامع مرکز ناحیه رشت با حسین عبدالرزاق اف، یک ساکن محلی، آشنا شدم.

وی می‌گوید: “دین اسلام به راه راست هدایت می‌کند، در آن نه تهمت است، نه دروغ و نه زنا.”

به گفته آقای عبدالرزاق اف، حالا افرادی پیدا شده‌اند که از دین اسلام برای اهداف مغرضانه خود سوء استفاده می‌کنند.

مانند حسین افراد زیادی با چنین ‌اندیشه و افکار در آغاز دهه 1990 خود را در مقابل نظام کمونیستی در تاجیکستان قرار داده بودند.

دولت عثمان، رئیس ستاد نیروهای مسلح مخالفان سابق دولت تاجیکستان، در باره اهمیت وادی رشت در زمان جنگ داخلی می‌گوید:

“رهبران بیشتر جریانهای مذهبی و غیرمذهبی که در ابتدای دهه 1990 در تاجیکستان روی کار آمدند، از این مناطق بودند. طبیعی است که آنها در این جا طرفدار پیدا کردند و همین باعث شد که این منطقه به پایگاه اصلی مخالفان وقت حزب کمونیست و حکومت تاجیکستان تبدیل شود.”

به گفته کارشناسان، در توافق صلح میان دولت تاجیکستان و مخالفان اسلامی‌اش نمایندگان وادی رشت هم نقش مهمی داشته‌اند.

قربان شریف زاده، امام-خطیب مسجد مرکزی ناحیه رشت، در این باره گفت: “مذاکرات صلح از این جا، از این سرزمین آغاز یافت و چند سال در افغانستان، پاکستان، ایران ادامه‌ داشت و آخرالامر در کشور روسیه پایان یافت. در آن شب و روزها شخصیتهایی در این جا بودند که برای رسیدن به صلح تلاش کردند. واقعا صلح بزرگترین نعمت است.”

امّا بعضیها وضعیت امنیتی در این منطقه را همچنان شکننده و حسّاس می‌دانند.

پس از فرار 25 زندانی از بازداشتگاه کمیته دولتی امنیت ملی تاجیکستان در شهر دوشنبه که شب 23 اوت اتفاق افتاد، وادی رشت به عنوان پناهگاه احتمالی زندانیان فراری معرفی شد.

البته، نیروهای امنیتی تا حال چند زندانی فراری را بازداشت کرده‌اند، اما نه از وادی رشت.

دولت عثمان: رهبران بیشتر جریان های مذهبی و غیرمذهبی که در ابتدای سالهای 1990 در تاجیکستان روی کار آمدند از این مناطق بودند

دولت عثمان، رئیس ستاد نیروهای مسلح مخالفان اسلامگرای دولت تاجیکستان در زمان جنگ داخلی سالهای 1992-1997، می‌گوید:

“سابق رزمندگان مخالفان که از این منطقه بودند، با یک نوع کناره‌گیری به زادگاههایشان رفتند و در آن جا سکونت اختیار کردند. بین حکومت و مخالفان سابق یک نوع ناباوری (جدایی) ایجاد شده است. فکر می‌کنم که باید حکومت این ناباوری را با راههای آسایشته و قدم به قدم از بین ببرد.”

شاید به این خاطر، بسیاری از ساکنان وادی رشت صحبت در باره حزب نهضت اسلامی و جایگاه دین اسلام در زندگیشان را دوست ندارند.

محی‌الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، این امر را به تجربه تلخ جنگ داخلی مربوط می‌داند:

آقای کبیری می گوید مردم رشت با تاریخی که از سر گزرانده اند قلبشان را به شما باز نخواهند کرد

“رشت تقریباً هیچ روستایی ندارد که بمباران نشده باشد، مردم اذیت نشده باشد، مردم مهاجر نشده باشد. بعد این همه اذیت و حالت امروز ما می‌خواهیم از آنها سؤال کنیم که در باره روند صلح و حزبهای سیاسی چه نظر دارند. آن مردم با تاریخی که از سر گذراندند، قلبشان را به شما باز نخواهند کرد.”

واقعا، بیشتر مردم این منطقه در سالهای جنگ داخلی آسیب دیده‌اند.

محمد خواجه قربان اف، یک ساکن ناحیه رشت، گفت برادرش در سالهای جنگ کُشته شده و حالا سه فرزندش را وی تربیت می‌کند.

محمد خواجه 7 فرزند دارد. او راننده شرکت “برق تاجیک” در ناحیه رشت است. مادر 83-ساله‌اش بیماری سل و فشار خون دارد.

محمد خواجه می‌گوید وی خرج داروی مادرش و بخشی از مواد غذایی خانواده‌اش را از راه کشاورزی تأمین می‌کند. دو پسر بزرگش در روسیه کار می‌کنند.

وی افزود: “بچه‌های ما به تحصیل کمتر علاقه دارند. شرایط زندگی دشوار است. به دانشگاه رفته نمی‌توانند. بسیاریها برای کار به روسیه می‌روند.”

صدها نفر مانند اعضای این خانواده در فقر و تنگدستی زندگی می‌کنند. به گفته بعضی از صاحب‌نظران، این وضعیت ممکن است باعث نارضایتی عده‌ای از مردم شود.

محمدخواجه قربان اف خرج داروی مادرش و بخشی از مواد غذایی خانواده اش را از راه کشاورزی تامین می کند

اکبر تورجانزاده، از رهبران پیشین اتحاد مخالفان اسلامی دولت تاجیکستان، گفت: “مسئله حجاب است، مسئله اقتصادی است، بیکاری زیاد است. قسم زیاد مردم از حساب پول مهاجران در روسیه زندگی می‌کنند. فساد مالی، محلگرايي، خویش و تبارسالاری افزایش یافته. عاملهای زیادی هست که جمع شده‌اند و شاید یک عده مردم را ناراضی کنند.”

با این همه، رشت همیشه یک منطقه حساس بوده است. کارشناسان تضمین امنیت در این منطقه را برای دولت فعلی تاجیکستان مهم می‌دانند.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.