به روز شده:  17:18 گرينويچ - سه شنبه 05 اکتبر 2010 - 13 مهر 1389

تاجیکستان

جوانان کولاب و افراط گرایی مذهبی

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

پخش با "ریل پلیر" یا "ویندوز میدیا پلیر"

منطقه کولاب پایگاه قدرت سیاسی برای دولت فعلی تاجیکستان محسوب می‌شود. در پی آغاز جنگ داخلی در این کشور در آغاز دهه 1990 کولاب به محل مهمی تبدیل شد.

زیرا در نتیجه مبارزه مسلصحانه با مخالفان اسلامی، نمایندگان این منطقه برای اولین بار در تاریخ تاجیکستان قدرت سیاسی در کشور را به دست گرفتند.

سیاستمداران کولابی اینک به مهمترین کرسیهای قدرت در کشور تکیه زده‌اند.

بسیاری از جوانان این منطقه که در گذشته عضو جبهه (فرانت) خلقی در برابر گروههای اسلامی بودند، اکنون به نظر می‌رسد به راه متفاوتی می‌روند.

شهر کولاب در دوران اتحاد شوروی از نظر اقتصادی پیشرفت چندانی نداشت. اما اکنون همراه با طرحهای توسعه و نوسازی، از دروازه این شهر ظاهراً ‌اندیشه‌های افراط گرایانه مذهبی هم به کولاب وارد می‌شود.

حدود دو دهه قبل فرانت خلقی در این جا تأسیس یافت. طرفداران این تشکل سیاسی و نظامی با گروههای اسلامی و هواداران آنها مبارزه می‌کردند.

آقای رحمان هنگام رسیدن به قدرت اعلام داشت که جانبدار دولت دموکراتی سکولار است

امامعلی رحمان، یکی از رهبران این جبهه و عضو پارلمان وقت تاجیکستان، در ماه نوامبر سال 1992 در اجلاس پارلمان کشور در شهر خجند، به عنوان رئیس پارلمان و رهبر دولت تاجیکستان انتخاب شد.

این تحول به عمر چندماهه حکومت ائتلافی که در کنار کمونیستها، نماینده‌های گروههای اسلامی و ملی هم در آن عضویت داشتند، پایان داد.

آقای رحمان در یکی از اولین سخنرانیهایش در اجلاس پارلمان تاجیکستان در خجند گفت:

“من جانبدار دولتی دموکرات، حقوق بنیادی و دنیوی هستم و تا انتخابات نو همه ما حاضرین این تالار باید با هم یار و برادر باشیم، هم‌فکر باشیم و تمام تدابیر را ببینیم که در جمهوری پیش راه جنگ و خونریزی گرفته شود.”

اما جنگ داخلی در تاجیکستان پنج سال دیگر ادامه‌ یافت و تنها در سال 1997 توافق صلح امضا شد.

کارشناسان مهمترین دستاورد دولت امامعلی رحمان را در 18 سال رهبری او پایان جنگ داخلی و توافق با گروههای اسلامی می‌دانند. اما یکی از اتهامات اصلی مخالفانش نسبت به او، تمرکز قدرت در دست نمایندگان یک محل است.

برخی کارشناسان می‌گویند، نسل جوان این جا احتمالاً از رهبران آینده تاجیکستان خواهند بود. سؤال این جاست که آنها در باره گسترش افراطگرایی مذهبی چه ‌اندیشه دارند؟

آرزوی حامد جوانترین نامزد در انتخابات اخیر پارلمانی تاجیکستان بود و در این انتخابات ناکام ماند

آرزوی حامد، 23 سال دارد. او جوانترین نامزد در انتخابات اخیر پارلمانی تاجیکستان بود و در این انتخابات ناکام ماند. اما ادعا دارد که آرای او را به نفع نامزد حزب حاکم در انتخابات مجلس محلی ربوده‌اند. آرزو 3 سال پیش هفته‌نامه مستقل “پژواک”را در کولاب تأسیس داد.

به عقیده وی جوانان کولاب در مناسبت با اسلام به دو گروه تقسیم شده‌اند:

“گروهی به این نظر است که به خاطر تحکیم پایه‌های اسلام و بالا بردن موقع اسلام در جامعه ضرور است به حزبها و حرکتهایی که از اسلام پشتبانی می‌کنند، پیوست. گروه دیگر چنین نظر دارند که چون قانونهای جاری کشور اسلام را آن قدر سخت محدود نکرده است، به ما چنین حزب و حرکتها ضرور نیستند.”

اما به نظر می‌رسد که گرایش مردم به اسلام و گروههای افراطگرای مذهبی در کولاب مانند سایر مناطق کشور در حال افزایش است.

مردم کولاب نسبت به میر سید علی همدانی احترام بسیار زیادی دارند و او را “حضرت امیرجان” نام می‌برند

آرامگاه میرسید علی همدانی، عارف و فیلسوف فارسی‌زبان قرن 14 میلادی که در همدان ایران به دنیا آمد و در کشمیر هندوستان زیست، در کولاب واقع است. مردم محلی نسبت به این شخصیت ادبی و مذهبی احترام بسیار زیادی دارند و او را “حضرت امیرجان” نام می‌برند.

به اعتقاد قوّتلی توری الدین اف، متولی این آرامگاه، گروهها و سازمانهای مذهبی غیررسمی در منطقه کولاب طرفداران زیادی ندارند.

“اگر چنین جریانها اساس و زیربنای مستحکم می‌داشتند، پیروان آنها در این منطقه روز تا روز زیاد می‌شد. از بس که چنین نبود، آنها یک بار پیدا شدند و از بین رفتند.”

از طرف دیگر، مقامات محلی می‌گویند در سال میلادی جاری حد اقل 15 نفر به اتهام عضویت در گروههای ممنوع و غیررسمی مانند سلفیه، جماعت تبلیغ و حزب التحریر در منطقه کولاب محاکمه و زندانی شده‌اند.

رستم نبات، روزنامه‌نگار محلی: “امروز در تاجیکستان نمایندگان دین مبین اسلام و بخصوص واعظان از آزادی کامل برخوردارند. بیشتر جوانان به سخنرانی ملاها و واعظان توجه دارند. اما بخشهای ایدئولوژی و معنویات حکومتهای محلی برای بالا بردن سطح آگاهی جوانان به قدر کافی فعالیت نمی‌کنند.”

هر نماز جمعه در مسجد تازه‌ بنیاد شهر کولاب با امامت حاجی میرزا عبران اف، صدها نمازگزار از سراسر تاجیکستان شرکت می‌کند.

حاجی میرزا از تحصیلکرده‌های دانشگاههای اسلامی پاکستان است. دی وی دیهای سخنرانیهای او نه تنها در میان مردم کولاب محبوبیت دارد، بلکه گفته می‌شود مهاجران تاجیک هم در روسیه این دی وی دیها را دست به دست می‌کنند.

این روزها رفتن به مسجد، به ویژه شرکت در نماز جمعه برای نوجوانان یک نوع مُد شده است

خیام، یک دانشجویی دانشگاه کولاب

به نظر خیام که دانشجوست، حالا نماز خواندن و مذهبی بودن سبک زندگی بسیاری از جوانان کولاب شده است.

“این روزها رفتن به مسجد، به ویژه شرکت در نماز جمعه برای نوجوانان یک نوع مُد شده است .”

عدالت، دانشجوی دیگر می‌گوید، او دوست دارد با پوشش مذهبی به دانشگاه برود، اما نمی‌تواند. “پدر و مادرم اجازه داشتن حجاب اسلامی را به من نمی‌دهند و رفتن دختران به دانشگاه با روسری هم ممنوع است.تنها پس از ختم دانشگاه، می‌توانم حجاب داشته باشم.”

از طرف دیگر، بعضی احزاب مخالف، مؤثر نبودن برنامه‌های اقتصادی دولت و افزایش فقر را یکی از سببهای دیگر رو آوردن جوانان به اسلام و سازمان و گروههای دینی می‌دانند.

سیدعمر حسینی می‌گوید در منطقه کولاب نفوذ حزب نهضت اسلامی تاجیکستان رو به افزایش است.

سیدعمر حسینی، معاون رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان می‌گوید:

“در این منطقه نفوذ حزب نهضت اسلامی تاجیکستان رو به افزایش است. در برابر این حکومت در این جا نفوذ مردمی خود را از دست می‌دهد.”

چنین به نظر می‌رسد که نارضاییتی از سیاستهای اقتصادی و اجتماعی دولت زمینه را برای گسترش فعالیت احزاب و سازمانهای مذهبی رسمی و ممنوع در منطقه کولاب مساعد کرده است.

بسیاری از کارشناسان بر این نظرند که سبب اصلی گرایش عده‌ای از جوانان به سمت افراطگرایی دینی در منطقه کولاب هم فقر، فساد مالی و مشکلات اجتماعیست.

به ‌اندیشه صاحب‌نظران حالا این منطقه هم مانند مناطق دیگر تاجیکستان بیشتر در معرض آسیب بنیادگرایی مذهبی قرار دارد.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.