یخ روابط بریتانیا و روسیه در حال آب شدن

دمیتری مدودف و ولادیمیر پوتین
Image caption پوتین علاقه به قدرت نمایی داشت درحالی که مدودف به نوسازی و نوین‌گرایی علاقه دارد

بریتانیا آخرین کشور غربی ‌است که درک کرده اوضاع مسکو در چند ماه اخیر تغییر کرده است.

سفر اخیر ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه بریتانیا، اولین سفر او به مسکو پس از عهده‌دار شدن این سمت بود و انتظار می‌رود ملاقات بین دیوید کامرون، نخست وزیر بریتانیا و دمیتری مدودف، رئیس جمهور روسیه را نیز در پی داشته باشد.

بریتانیا با مشکلات حل نشده خود با مسکو و انتخاباتی که تازه پشت سر گذاشته، سعی در به روزرسانی روابط خود با روسیه دارد.

باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا چندی پیش به شکلی جدی سعی کرد روابط کشورش با روسیه را بهبود بخشد.

شتاب مقامات روسیه درایجاد ارتباط با کشورهای اروپایی طی گردهمایی ماه جاری که بین فرانسه، آلمان و روسیه برگزار می‌شود به نهایت خود خواهد رسید. این گردهمایی در فرانسه و در محل استراحت‌گاه دیوویل صورت خواهد گرفت.

مردی که باید مراقبش بود

چهره شاخص تمام این تغییرات، دمیتری مدودف، رئیس جمهور روسیه است. اگر آقای پوتین در سمت نخست وزیر این کشور، علاقه به قدرت نمایی، کنترل جامعه و گرفتن عکس‌هایی با نیم‌تنه لخت و به همراه گروه‌های موتورسوار دارد‌‌؛ آقای رئیس جمهور علاقه‌مند به مدرنیزاسیون و نوگرایی است.

او می‌داند که اقتصاد روسیه به شدت تک محصولی و وابسته به نفت است و او برای تغییر این روند نیاز به کمک غرب دارد.

جفری مانکوف از شورای روابط خارجی در شماره ماه سپتامبر مجله "روابط خارجی" (فارن افرز)، در مقاله ای تحت عنوان "تغییر جهت مسکو"‌ می‌نویسد: "از زمان جنگ با گرجستان در سال ۲۰۰۸، سیاست خارجی روسیه به تدریج به سوی همکاری مجدد با غرب گرایش پیدا کرده‌است و اصل اساسی (حاکم بر سیاست خارجی این کشور) را این باور تشکیل داده که روسیه به بهبود روابط با دنیای ثروتمند نیاز دارد. استراتژی جدید مدودف در سیاست‌خارجی براین پایه استوار است که نفوذ ناچیز روسیه در سیاست جهانی نتیجه مستقیم این نکته است که در عرصه جهانی این کشور توانایی رقابت ‌کمی با سایرین دارد ."

همکاری اخیرا نشانه‌های از تمایل روسیه به همکاری دیده شده است.

Image caption جاده‌ای به سمت نوگرایی: روسیه چشم به راه دریافت کمک از دره سیلیکون است

رای موافق این کشور در اعمال تحریم‌های جدید سازمان ملل در مورد ایران و لغو فوری فروش سیستم‌های دفاع ضد موشکی به ایران یکی از این نشانه‌هاست. همچنین این کشور یکی از مناقشات مرزی خود با نروژ در قطب شمال را به سازمان ملل ارجاع کرده است. همین نوگرایی و نیاز به مدرنیزاسیون است که رئیس جمهور روسیه را امسال به کالیفرنیا کشاند. ‌آرنولد شوارتزنگر، فرماندار کالیفرنیا در پاسخ به دیدار دمیتری مدودف از آمریکا، به مسکو رفت و از متروی این شهر دیدن کرد.

این دیدار، دمیتری مدودف را نسبت به دریافت کمک از دره سیلیکون (قطب صنایع مدرن الکترونیک آمریکا در ایالت کالیفرنیا) برای ساخت یک شهرک صنعتی در روسیه امیدوار کرد .

دولت بریتانیا نیز در سیاست خارجی خود برای منافع تجاری بین دو کشور اولویت جدیدی قائل شده و می‌خواهد که سهمی در این نوگرایی داشته باشد. اکنون به خوبی روشن است که به نفع هر دو دولت است که اختلافات را کنار گذارده و تمرکزشان را روی "اصول همکاری" قرار دهند.

دو مشکل

اختلافات میان دو کشو به دو موضوع بر می گردد. یکی جنجال مسموم شدن آلکساندر لیتویننکو، جاسوس سابق روسیه در لندن است که بریتانیا خواستار استرداد آندره لوگووی از سوی روسیه برای محاکمه شده و دیگری تعطیلی تمامی مراکز شورای فرهنگی بریتانیا در روسیه به جز دفتر مسکو.

مقامات بریتانیا پیش از سفر گفته بودند که وزیر خارجه این کشور در دیدارش با مقامات روسیه این موارد را مطرح خواهد کرد اما بر آنها پافشاری نخواهد کرد.

با توجه به این که نیکولا سارکوزی، رئیس جمهور فرانسه توانست در ابتدای امسال با فروش دو فروند شناور آبی‌خاکی به روسیه موفقیت تجاری چشمگیری بدست بیاورد؛ بریتانیا نیز "حرکت در جهت جریان آب" را سرلوحه سیاست‌گذاری مدرنیزاسیون قرار داده است.

در مورد بریتانیا این به معنای تجربه کردن چیزی‌ است که به آن "دانش اقتصادی" نام نهاده‌اند. این به عنوان مثال شامل در نظر گرفتن مسکوی در حال توسعه به عنوان یک مرکز بالقوه اقتصادی و دادن مشاوره اقتصادی به آن است.

روسیه نیز بر موارد اختلاف پافشاری نمی‌کند. به نشانه حسن نیت، دمیتری مدودف خود با آقای هیگ دیدار کرد.

آیا یخ‌ها آب خواهند شد؟ آیا این به معنی آن است که یخ مسکو آب شده ‌است؟

Image caption روسیه نیز بر موارد اختلاف پافشاری نمی‌کند و به نشانه حسن نیت، دمیتری مدودف با آقای هیگ دیدار کرد

نه کاملا؛ تماس های اطلاعاتی بریتانیا و روسیه به گفته بریتانیا در وضعیت خوبی قرار ندارد، اگر چه نقطه آغاز در بهبود روابط، تلاش بریتانیا برای تشویق مسکو برای کمک به توقف جریان مواد مخدر از افغانستان است.

ایالات متحده ،که طبق معمول توسط بریتانیا پشتیبانی می‌شود، نگران آن است که روسیه که نبرد برای توقف گسترش پیمان آتلانتیک شمالی، "‌ناتو" را واگذار کرده، با پیشنهاد یک پیمان امنیتی جدید به اروپا در تلاش برای جداکردن ایالات متحده از اروپا باشد.(توضیح نویسنده: ‌یک محقق دانشگاهی اشاره کرده که روسیه نبرد برای متوقف کردن گسترش ناتو به سوی شرق را نباخته، چون اوکراین و گرجستان همچنان از پیوستن به این پیمان بازمانده‌اند. در مورد این که این جمله بیش از حد تند بوده موافقم؛ ‌شاید بهتر بود حدود این "مبارزه" را بهتر تعریف کنیم تا معلوم شود که روسیه در کدام زمینه بیشتر بازنده بوده است.)

این می‌تواند نفود مسکو را کشورهایی که با آن مرز مشترک دارند، افزایش دهد.

این امر همان قدر که باعث نگرانی واشنگتن و لندن می‌شود، کشورهای هم مرز با روسیه را هم نگران می‌کند.

مقامات بریتانیایی نگران سروصداهایی هستند که از پاریس به گوش می‌رسد، ‌ظاهرا نیکولا سارکوزی تمایل به ایجاد روابط امنیتی نزدیک‌تری با روسیه دارد.

این مقامات مجددا سه اصل مذاکره بر سر مسایل امنیتی با روسیه را که توسط ناتو تدوین شده یادآوری می‌کنند؛ این اصول شامل این موارد است: ایالات متحده نباید کنار گذارده شود، ناتو نباید تضعیف شود و حق وتویی در کار نخواهد بود. تمام مذاکرات رهبران روسیه، آلمان و فرانسه در دیوویل به دقت زیر نظر گرفته می شود و کوچکترین علامتی نادیده گرفته نمی‌شود.

و البته اگر روزی آقای پوتین مجددا به صندلی ریاست جمهوری تکیه بزند، تمام این روال دوباره کند خواهد شد.

مطالب مرتبط