خطر افزایش ماهی مارسر در استخرهای جلیکول

Image caption زیستشناسان می‌گویند که ماهی مارسر برای انواع دیگر ماهی و جانوران آبی خطر دارد

ماهیهای آوازه‌داری که در استخرهای خرد و بزرگ بیشه پلنگان در ناحیه جلیکول موجودند، به دلیل تهاجم ماهیهای خطرناک "مارسر" که به طور مصنوعی به آب انداخته شده‌اند، رو به نیستی آورده‌اند.

مارسر ماهی خطرناک دوساله‌ای بوده است که حیات ماهیها و موجودات دیگر زیر آب را با خطر نابودی مواجه کرده و آنها را از میان می‌برد. این نوع ماهی از طریق آب رودخانه وخش به کولهای (استخرهای) ماهیداری ناحیه جلیکول وارد شده و ضرر زیاد مالی آورده است.

مقامات حکومت ناحیه جلیکول به بی بی سی گفتند که خسارات وارده از ماهی مارسر به انواع جانوران آبی کولهای ماهی‌پروری بیشه پلنگان تا به حال ارزیابی نشده است، ولی کمشوی ماهیهای دیگر در این کولها به مشاهده می‌رسد.

نور‌الدین سیف‌الله یف، یک مسئول بیشه پلنگان که به نگاهداری کولهای پرورش ماهی مشغول است، می‌گوید این ماهیها تازه وارد کولهای ماهیداری شده‌اند و ماهیهای دیگر را خورده و نابود می‌کنند.

آقای سیف‌الله یف افزود: "ما برای پیشگیری از افزایش ماهی مارسر همه کارمندانمان را روانه ساختیم، تا این نوع ماهرا به نیستی رسانند. برای نیست کردن این نوع ماهی که خیلی زود افزایش می‌یابد، امکانات زیادی نداریم، ولی کوشش می‌کنیم، تا جای تخم‌گذاری ماهی مارسر را یابیم و با افزایش آن مقابله کنیم."

عالمان زیستشناس می‌گویند که ماهی مارسر خطرات زیادی داشته و نه تنها ماهیها، بلکه مار و موشهای آبی را نیز خورده و به نیستی می‌رساند. این نوع ماهی همه گونه موجودات آبی را می‌خورد و تخم‌گذاریش نیز زیاد به مشاهده می‌رسد.

به گفته آقای سیف‌الله یف، بعضی از زیستشناسان ماهی مارسر را "درنده" یا "گرگ کولها" می‌خوانند. این ماهی در برابر خطرناک بودن بسیار عجیب است، چون از دو ساعت بیشتر نمی‌تواند زیر آب ماند و بیشتر شبانه در روی آب خواب می‌کند.

Image caption آقای سیف‌الله یف می‌گوید کارمندان بیشه پلنگان با ماهیهای مارسر وارد نبرد شده‌اند

وی افزود: "ماهی مارسر نخست در چین کشف شده و قرباقه و مارها را می‌خورده است و تیز بزرگ می‌شده است که در این کولهای ماهیداری ما مار و قرباقه نمانده است. ما کوشش می‌کنیم که این ماهیها را از کولها نیست کنیم، ولی چه گونه این را کاملا نیست کنیم، نمی‌دانیم و همراه با عالمان زیستشناس سر این مساله فکر می‌کنیم."

در ناحیه جلیکول 17 کول یا استخر برای ماهیداری موجود بوده و ماهیداری یک منبع درآمد خوب حکومت و قسمتی از مردم ماهی‌پرور به حساب می‌رفت که اکنون ظاهراً در وضع نگرانکننده‌ای قرار دارد.

کارشناسان بر این نظرند که ماهی مارسر که در نتیجه کارهای آزمایشگاهی افزایش یافته و در دو سال بزرگ می‌شود، شاید به رودخانه وخش رسیدنش کار دست نفری باشد.

ببی راکیه عبدالله‌یوا، یک خبر‌نگار محلی که تازه در یک همایش زیستمحیطی شرکت داشت، می‌گوید ماهی مارسر از کشور همسایه ازبکستان به ولایت ختلان رسیده است.

وی افزود: "ما در یک کنفرانس زیستمحیطی صحبت عالمان کشورهای گوناگون را سر موضوعهای گوناگون شنیدیم، بخصوص، در باره ماهی خطرناک مارسر که در جلیکول و دیگر رودخانه‌ها مشاهده شده است. عالمان این ماهی را خیلی خطرناک می‌دانند."

"در این کنفرانس زیستشناسان گفتند که این ماهی از ازبکستان از طریق رودخانه‌ها به تاجیکستان رسیده است و در حال افزایش یافتن می‌باشد. این نه تنها در کولهای ولایت ختلان، بلکه در تمام آب‌انبارهای تاجیکستان به مشاهده می‌رسد و حشرات و حتی مارها را می‌خورده است."

رستم صفر، یک ساکن ولایت ختلان، بعید نمی‌داند که کدام گروهی یا شخصی ماهی مارسر را عمداً یا هدفمندانه به رودخانه‌های آسیای میانه‌ انداخته باشد. وی می‌گوید شاید هدف مختل کردن وضع محیط زیست آب‌انبارهای نیروگاهها و، به این ترتیب، لطمه زدن به طرحهای ساختمان نیروگاههای جدید در رودخانه وخش بوده باشد.

آقای صفر افزود: "من فکر می‌کنم که اگر این نوع ماهی در آزمایشگاه پرورش یافته باشد، شاید در طرح آب‌انبارهای رودخانه وخش نیز تأثیرات بد خود را گذارد."

حکومت ناحیه جلیکول برای جلوگیری از افزایش ماهی مارسر که ماهیهای کولهای ماهی‌پروری بیشه پلنگان را با خطر نیستی مواجه ساخته، از هیچ کجا درخواست کمک نکرده است.

Image caption راکیه می‌گوید که ماهی مارسر به تاجیکستان از آبهای ازبکستان وارد شده است

مسئولان حکومت می‌گویند که آنها می‌خواهند سراول به دست ماهی‌پروران ماهر ناحیه ماهی مارسر را از دیگر ماهیها جدا نموده و از میان برند.

دانشمندان می‌گویند ماهی مارسر که از ماهیهای درنده محسوب می‌شود، تقریباً 50 میلیون سال پیش در منطقه‌های جنوب هیمالای پیدا شده است، زیرا بقایایی از فوسیل یا سنگواره آن در این مناطق کشف شده‌اند.

این ماهی از اوناع گوناگونی عبارت است که بیشتر در آسیا و آفریقا زندگی می‌کنند. نوع چینی آن که channa argus نام دارد، در صد سال اخیر به آبهای آسیای میانه‌ وارد کرده شده است.

از ویژگیهای ماهی مارسر این است که وی، اگر خیس باشد، تا چهار روز می‌تواند در خشکی زندگی کند و حتی با لغزیدن کرموار و تکان دادن بالهایش بر رویی زمین خشک از یک رودخانه به رودخانه دیگر نزدیک به محل زیستش، از کولی به کول دیگر و یا از باتلاقی به باتلاق دیگر حرکت کند.

ماهی مارسر هرچند مواد غذایی خوبی محسوب می‌شود و در بسیاری از کشورها به طور دستی آن را پرورش می‌کنند، ولی استفاده از آن در برخی از کشورها، مانند استرالیا، به دلیل خطراتی که برای انواع دیگر جانوران آبی و در مجموع، بر وضع محیط زیست دارد، ممنوع است.

به گفته زیستشناسان، افزایش این ماهی در آبهای مختلف بیشتر عامل انسانی دارد، یعنی آن بیشتر توسط انسانها و به دلیل آگاه نبودن پرورش‌دهندگان از خطرات زیستممحیطی آن در آبهای مختلف انداخته شده و افزایش می‌یابد.

برخی کشورها با تصویب قوانین و مقررات پرورش یا افزایش ماهی مارسر را تنظیم می‌کنند، ولی به نظر می‌رسد که تا کنون هیچ کشور آسیای میانه‌، از جمله تاجیکستان، هیچ تدبیری قانونی برای جلوگیری از گسترش آن در رودخانه و استخرهای خود به اجرا درنیاورده‌اند.