آمادگی به انتخابات الکترونیک در تاجیکستان

Image caption انتخابات آینده پارلمانی در شهرهای بزرگ تاجیکستان احتمالاً به شیوه الکترونیک برگزار خواهد شد

کمیسیون مرکزی انتخابات و همه‌پرسی تاجیکستان طرحی را برای راه‌اندازی انتخابات الکترونیک در این کشور روی دست گرفته است.

در صورت اجرای این طرح، در مرحله نخست، یعنی در انتخابات آینده پارلمانی، ساکنان شهرهای بزرگ تاجیکستان از امکان رأی دادن با راه الکترونیک، یعنی از طریق اینترنت، برخوردار خواهند شد.

چنین نحوه برگزاری انتخابات شرایط آسانی برای رأی دادن هر یک شهروند، بویژه معلولان، با استفاده از وسایل الکترونیک، صرف نظر از محل اقامتش، و همچنین، زمینه برای شمارش آسان آرای عمومی را فراهم می‌کند.

میرزاعلی بالتویف، رئیس کمیسیون مرکزی انتخابات تاجیکستان، می‌گوید: "ما خواهیم، نخواهیم، گذشت به چنین نحوه برگزاری انتخابات ناگزیر است."

وی گفت که تاجیکستان عضو سازمان امنیت و همکاری اروپا است و مقررات این نهاد در باره گذرش به شیوه الکترونیکی برگزاری انتخابات برای کلیه کشورهای عضو حتمی است.

آقای بالتویف خبر داد که حزینه اجرای مرحله نخست طرح گذرش به انتخابات الکترونیک حدود 500 هزار دلار خواهد بود. وی افزود: "ولی مشکل اصلی آموزش نحوه استفاده از تجهیزات الکترونیکی برای مسئولان کمیسیونهای انتخاباتی است."

به این ترتیب، قرار است انتخابات الکترونیک نخست در مرکزهای بزرگ تاجیکستان راه‌اندازی شود. این در حالیست که حدود 70 درصد جمعیت تاجیکستان در مناطق روستایی به سر می‌برند.

در رابطه با ویژگیهای انتخابات الکترونیک آقای بالتویف گفت که اتباع کشور می‌توانند بدون رفتن به مراکز رأیگیری، از منزل خود به نامزد مورد نظر خود رای دهند. آنها می‌توانند توسط شبکه اینترنت و حتی تلفن همراه در انتخابات شرکت کنند.

Image caption میرزاعلی بالتویف: "خواهیم، نخواهیم، به سیستم انتخابات الکترونیک خواهیم گذشت"

از سوی دیگر، چنین شیوه انتخابات به صرفه هزینه یا خراجات برگزاری انتخابات، از جمله به کاهش مخارج چاپ برگه‌های رأیدهی و شمارش ‌ آرا مساعدت کند.

میرزاعلی بالتویف در این باره گفت: "در انتخابات گذشته پارلمانی ما دو ماشین برگه‌های رأیدهی را باید به ولایت سغد می‌فرستادیم. ولی راه زمینی از دوشنبه به خجند مسدود شد. ما ناچار شدیم این مقدار برگه‌ها را با چند چرخبال انتقال دهیم که خراجات هنگفتی در پی داشت."

گذشته از این، به گفته آقای بالتویف، اجرای طرح تازه در باره راه‌اندازی سیستم انتخابات الکترونیک به منظور تأمین شفافیت بیشتر در روند انتخابات صورت می‌گیرد.

ولی مسعود صابراف، رهبر حزب دموکرات تاجیکستان، بر این نظر است که هرچند هدف از راه‌اندازی انتخابات الکترونیک تأمین شفافیت است، ولی در تاجیکستان "به دلایل مختلف تا 15-20 سال آینده احتمال برگزاری انتخابات منصفانه و شفاف غیرممکن است."

آقای صابراف ضمن پشتبانی از راه‌اندازی سیستم انتخابات الکترونیک گفت که در شرایط فعلی تاجیکستان امکان تقلب در برگزاری انتخابات حتی در صورت راه‌اندازی انتخابات الکترونیک باقی خواهد ماند.

رهبر دموکراتهای تاجیکستان معتقد است که انتخابات الکترونیک در کشورهایی مؤثر خواهد بود که واقعا رشد کشور و جامعه خود را هدف قرار داده‌اند.

حزب دموکرات تاجیکستان در کنار احزاب سوسیال-دموکرات، نهضت اسلامی و کمونیست از نتایج انتخابات پارلمانی سال جاری شدیداً انتقاد کرده و آن را غیرمنصفانه ارزیابی کرده بود.

با این وجود، برخی از ناظران می‌گویند که راه‌اندازی انتخابات الکترونیک برای تأمین شفافیت بیشتر و کاهش میزان تقلب در انتخابات زمینه فراهم می‌کند.

سیستم انتخابات الکترونیک در جهان از سال 1960، از زمان به وجود آمدن کارتهای اعتباری، رایج شده، ولی با پیدایش کامپیوتر و اینترنت این شیوه انتخاب به طور گسترده‌تری مورد استفاده قرار گرفته است.

در چند سال اخیر از سیستم انتخابات الکترونیک در کشورهای زیادی، مانند استرالیا، بلژیک، برزیل، کانادا، هند، بریتانیا، استونی، نوروژ و غیره، استفاده شده است.

اما مخالفان این شیوه انتخابات نیز کم نیستند. گروههایی در آمریکا و اروپا در گذشته با شیعارهای "ما به دستگاههای رأیدهی الکترونیک باور نداریم" مخالفت خود را با استفاده از این سیستم ابراز داشته‌اند.

منتقدان با اشاره‌ به نواقص فنی که ممکن است در دستگاههای رأیدهی الکترونیک در اثر تراکم استفاده از آنها ایجاد شود، می‌گویند که این سیستم احتمال تقلب را کاهش نمی‌دهد.

تحلیلگران می‌گویند اگر نواقص فنی و یا مثلاً، کبود برق و یا مشکل ارتباطات در نظر گرفته شود، تاجیکستان در زمینه استفاده از سیستم انتخابات الکترونیک با مشکلات بیشتری از کشورهای دیگر مواجیه خواهد شد.