اوباما نمره قبولی نگرفت

باراک اوباما
Image caption آقای اوباما پس از مشخص شدن نتایج انتخابات، با رهبران حزب جمهوریخواه تماس گرفت و پیروزی را به آنها تبریک گفت

انتخابات میان دوره ای آمریکا که در آن جمهوریخواهان کنترل مجلس نمایندگان را از دست دموکرات‌ها در آوردند، اکثریت دموکرات ها در مجلس سنا را به حداقل کاهش دادند و در رأی گیری های ایالتی در سراسر آمریکا پیروزی های چشمگیری به دست آوردند، در واقع نمره ای به دو سال اول حکومت باراک اوباما رئیس جمهوری دموکرات آن کشور بود.

و آقای اوباما در این آزمون نمره قبولی نگرفت.

البته این اولین بار نیست که یک رئیس جمهوری آمریکا در اولین دوره ریاستش در انتخابات میان دوره‌ای با ناکامی روبرو می شود.

رئیس جمهوری های محبوبتر از اوباما چون رونالد ریگان و بیل کلینتون هم همین سرنوشت را داشته اند. اما با درنظر گرفتن شور و شوق، هیجان و امیدی که دو سال پیش با انتخاب اوباما به وجود آمد، کاهش فاحش میزان محبوبیت او ظرف دو سال و سقوط اعجاب آورش در افکار عمومی و بالاخره رویگردان شدن رأی دهندگان از او زنگ خطر جدی ای است که برای او و حزب دموکرات به صدا درآمده است.

شک نیست که انتخاب باراک اوباما به ریاست جمهوری آمریکا یک واقعه تاریخی بود. برای اولین بار یک سیاه پوست به رهبری کشوری انتخاب شد که همین چهل یا پنجاه سال پیش سیاهپوستان جنوب آن کشور از اکثر آزادی های مدنی محروم بودند. این واقعه تاریخی، که انتظارات از باراک اوباما را به طرز اعجاب آوری بالا برد، عوامل متعددی داشت که رنگ پوست آقای اوباما جزو آنها نبود.

Image caption البته این اولین بار نیست که یک رئیس جمهور آمریکا در اولین دوره ریاستش در انتخابات میان دوره ای با ناکامی روبرو می شود

اگر به نتایج دوره های مختلف انتخابات ریاست جمهوری آمریکا از پایان جنگ دوم جهانی به این سو نگاه کنیم، می بینیم که به جز یک استثنا در سال ۱۹۸۸ هیچ حزبی بیش از دو دوره کاخ سفید را در اختیار نداشته است. وقتی که در سال ۲۰۰۴ جورج دبلیو بوش جمهوریخواه در بحبوحه جنگ عراق برای دومین بار رئیس جمهوری آمریکا شد، احتمال اینکه چهار سال بعد یک دموکرات رئیس جمهوری شود، بسیار زیاد شد.

از آن گذشته در آمریکائی که به دنبال وقایع سپتامبر ۲۰۰۱ کشور هفت سال در جنگ بود و اشتباهات جنگ عراق مردم را خشمگین کرده بود، مسلم بود که تعداد زیادی از آرائی که به صندوق ریخته خواهد شد رأی منفی به جمهوریخواهان خواهد بود.

بنابراین مبارزات انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۸ در حزب دموکرات که بین باراک اوباما و هیلاری کلینتون درگرفت در واقع مبارزات اصلی انتخابات ریاست جمهوری بود که نتیجه اش در هر صورتی نتیجه ای تاریخی بود: یا اولین رئیس جمهوری زن یا اولین رئیس جمهوری سیاهپوست.

یکی دیگر از عواملی که به پیروزی هرچه آسانتر آقای اوباما کمک کرد این بود که دو ماه قبل از انجام انتخابات، با ورشکستگی بانک "لیمن برادرز" بحران بانکی و اقتصادی آمریکا آغاز شد که به درست یا غلط، رأی دهندگان دولت وقت را که از حزب جمهوریخواه بود مقصر دیدند و در نتیجه از نامزد آن حزب یعنی سناتور جان مک کین رویگردان شدند.

شاید مهمترین نقش خود اوباما در انتخابات هم سخنرانی های آتشینش بود که با شعار "بله ما می توانیم" تعداد زیادی از جوانان، سیاهپوستان و اقلیت های نیازمندی را که قبلا در انتخابات رأی نمی دادند به پای صندوق ها کشاند.

اینها کسانی بودند که از اوباما انتظار داشتند که بر سر قول خود بایستد و آمریکا را متحول کند و در واقع اینها کسانی بودند که به قولی "معجزه ۲۰۰۸" را آفریدند و سیاستمدار سیاهپوستی را که چهار سال بیشتر از حضورش در صحنه سیاست ملی آمریکا نمی گذشت در برابر یک قهرمان جنگ که حالا تبدیل به سناتوری کارکشته و قابل احترام شده بود به پیروزی رساندند.

این پیروزی بزرگ از یک سو انتظاراتی را با خود به همراه داشت و از سوی دیگر خصومت های سیاسی با رئیس جمهوری جدید را دامن زد.

جمهوریخواهان محافظه کار و دست راستی های افراطی در دو سال گذشته یک نفس با او جنگیده اند و تا جائی که توانسته اند در سیاست های او خلل ایجاد کرده اند. آنها کاری کردند که مطمئن شوند همان بحران اقتصادی ای که در سال ۲۰۰۸ به انتخاب آقای اوباما کمک کرد این بار باعث شکستش شود.

درست است که بر روی کاغذ و رسما رکود اقتصادی در آمریکا پایان گرفته است اما پس لرزه های آن سالها ادامه خواهد داشت. همین پس لرزه ها هستند که باعث شده اند روز به روز بر تعداد بیکاران، بر تعداد کاسبی های کوچک و بزرگ که ورشکسته می شوند و بر تعداد کسانی که در اثر ناتوانی در پرداخت اقساط وام مسکن بی خانمان می شوند، افزوده شود.

و این قربانیان چه کسانی هستند؟ اینها همان افرادی هستند که دو سال پیش تحت کشش و گیرایی سناتور جوانی به نام باراک اوباما برای اولین بار به پای صندوق های رأی رفتند و معجزه آفریدند. انتظار آنها این بود که رئیس جمهوری شان نشان دهد که "بله می تواند". اما چنان سرخورده، مأیوس و ناامید شدند که ترجیح دادند اصلا رأی ندهند و احتمالا در آینده هم در انتخابات شرکت نخواهند کرد.

نتیجه انتخابات روز سه شنبه بدین معنا است که باراک اوباما در دو سال اول ریاستش نمره قبولی نگرفته اما کاملا مردود هم نشده و باید دو سال دیگر در آزمون دیگری باز هم بخت خود را بیازماید. اما آن بار کار او از این هم مشکلتر خواهد شد.

او که حزبش در دوسال گذشته کنترل هر دو مجلس آمریکا را در دست داشت، برای به تصویب رساندن هر برنامه اش با مشکلات عدیده و مخالفت سرسختانه جمهوریخواهان مواجه بود. حالا که این کنترل از دست رفته، خدا می داند که جمهوریخواهان در مجلس نمایندگان چگونه با او رفتار خواهند کرد، بخصوص که دیگر سخنرانی های آتشین و فن بیان کارساز نخواهد بود.