بن بست در روند صلح؛ انتقاد روسیه از انحصار طلبی آمریکا

گفت و گوهای صلح خاورمیانه
Image caption آمریکا فعلا از پیگیری مذاکرات مستقیم بین طرفین مناقشه منصرف شده است

در پی توقف تلاش ایالات متحده برای تعلیق ساخت و ساز شهرک های یهودی نشین در اراضی اشغالی و به بن بست کشیده شدن گفت و گوهای مستقیم میان اسرائیل و تشکیلات خودگردان فلسطینی، شخصیت های سیاسی روسیه خواستار فعال تر شدن گروه چهار جانبه صلح خاورمیانه و پررنگ شدن نقش کشورشان در روند صلح در خاورمیانه شده اند.

در حالی که هیلاری کلینتون، وزیر امورخارجه ایالات متحده این هفته به طور جداگانه با چند مقام اسرائیلی و فلسطینی برای کمک به زنده نگه داشتن گفت و گوهای صلح دیدار می کرد، یوگنی پریماکف، نخست وزیر پیشین روسیه و از کارشناسان برجسته امور خاورمیانه در این کشور، با انتقاد از عملکرد ایالات متحده در"به انحصار کشیدن نقش میانجی" در خاورمیانه، خواستار افزایش اعضای گروه چهارجانبه به شش کشور و تلاش بیشتر برای حل و فصل اختلافات از طریق این گروه شد.

آقای پریماکف بن بست ایجاد شده در روند صلح را ناشی از سیاست های بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل و عدم توانایی باراک اوباما برای اعمال فشار بر او دانست.

او خواستار پیوستن چین و هند به اعضای کنونی گروه چهار جانبه یعنی سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا، روسیه و آمریکا شد تا بر وزن سیاسی این گروه افزوده شود.

اتفاق های هفته گذشته، تلاش باراک اوباما برای برقراری صلح در خاورمیانه از طریق توافق اسرائیل و فلسطینی ها و اعلام استقلال کشور فلسطینی را به زیر سوال برده است.

آقای اوباما در سخنرانی خود در اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ماه سپتامبر ابراز امیدواری کرده بود تا یک سال دیگر این توافق حاصل شود.

اما پافشاری اسرائیل بر عدم تمدید تعلیق فعالیت های ساختمانی در اراضی اشغالی باعث شده است بسیاری از تحلیلگران درباره توانایی آمریکا در میانجیگری در روند صلح ابراز شک کنند.

در پی پایان یافتن تعلیق ده ماهه شهرک سازی اسرائیل در اراضی اشغالی در ماه سپتامبر و عدم تمدید آن، محمود عباس از ادامه مذاکرات مستقیم با بنیامین نتانیاهو خودداری کرده است.

حدود نیم میلیون شهروند اسرائیل از زمان اشغال اراضی فلسطینی در سال ۱۹۶۷، در بیشتر از یکصد شهرک یهودی نشین در این مناطق ساکن شده اند.

شهرک سازی اسرائیل در سرزمین های اشغالی با قوانین بین المللی مغایرت دارد ولی اسرائیل این موضوع را قبول ندارد.

ضعف اوباما یا ترس از ایران

Image caption پریماکف میانجیگری آمریکا در خاورمیانه را غیرسازنده می داند

هیلاری کلینتون، در سخنرانی مهم جمعه شب خود با پذیرش موفق نبودن گفت و گوهای مستقیم، از تلاش آمریکا برای پیش بردن روند صلح از طریق گفت و گوهای غیرمستقیم خبر داد.

جورج میچل، فرستاده ویژه باراک اوباما قرار است دوباره به خاورمیانه برگردد تا برای پیدا کردن راه حلی برای پایان دادن به مناقشه طولانی اعراب و اسرائیل تلاش کند. این موضوع یکی از اولویت های سیاست خارجی باراک اوباماست و او از روز نخست ریاست جمهوری خود آن را پیگیری کرده است.

جورج میچل پیش از این نیز به مدت ۱۸ ماه هدایت گفت و گوهای غیرمستقیم را بر عهده داشت و موفق شد رهبران تشکیلات خودگردان فلسطینی و اسرائیل را پس از دو سال وققه به سر میز مذاکره برگرداند.

اما تحلیلگران با اشاره به تضعیف موقعیت سیاسی باراک اوباما پس از انتخابات میان دوره ای این کشور می گویند تسلط جمهوری خواهان بر مجلس نمایندگان از تاثیرگذاری کاخ سفید بر اسرائیل برای مصالحه با اعراب کاسته است.

با شروع به کار دوره جدید کنگره آمریکا در ماه ژانویه، پست های مهم رهبری اکثریت جمهوری خواه و ریاست کمیته روابط خارجی کنگره در اختیار دو سیاستمدار طرفدار اسرائیل قرار خواهد گرفت.

به گفته یوگنی پریماکف، انتخابات ماه نوامبر در آمریکا نشان داد که "نباید در روند صلح خاورمیانه روی آقای اوباما حساب کرد."

آقای پریماکف اقدام های باراک اوباما در خاورمیانه را "غیرسازنده" خوانده است.

یوگنی پریماکف در یک نشست بین المللی درباره یافتن راه حل های احتمالی برای صلح در خاورمیانه در جزیره مالت سخنرانی می کرد.

در این اجلاس که به وسیله گروه روسی والدای برگزار شد، مقام های سابق و استادان دانشگاه از کشورهای مختلف خاورمیانه، روسیه و آمریکا صحبت کردند.

علاوه بر آقای پریماکف و سایر سخنران روس که بیشتر آنها از سفرای پیشین شوروی و روسیه در خاورمیانه بودند، سخنرانان عرب نیز به شدت از انحصاری شدن نقش آمریکا در روند صلح انتقاد کردند.

شیخ تیسیر تمیمی، دبیرکل کمیسیون عالی اسلامی بیت المقدس و قاضی القضات سرزمین های فلسطینی یکی از این افراد بود.

آقای تمیمی گفت آمریکا یکی از طرف های دعواست و نباید نقش میانجی را بازی کند. او خواستار نقش آفرینی بیشتر روسیه در گفت و گوهای صلح شد.

Image caption در شرایط کنونی شاید تحقق خواسته باراک اوباما برای توافق میان اعراب و اسرائیل تا سپتامبر ۲۰۱۱ امکان پذیر به نظر نرسد

سخنرانان اسرائیلی حاضر در جلسه هم با اشاره به فاش شدن نگرانی کشورهای عربی از فعالیت های هسته ای ایران به وسیله سایت ویکی لیکس، در اولویت قرار گرفتن مذاکرات صلح در برنامه سیاست خارجی باراک اوباما را اشتباه دانستند.

موضوع نگرانی اعراب از افزایش قدرت منطقه ای ایران موضوعی بود که بارها در اجلاس مالت مطرح شد.

به گفته آقای پریماکف، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل به دو علت از وضع موجود نهایت بهره را می برد: اختلاف داخلی میان جناح های فلسطینی و بی توجهی سران کشورهای عربی به روند صلح به خاطر نگرانی از فعالیت های اتمی ایران.

افول نقش آمریکا؟

کارشناسان می گویند انتشار اعلامیه مرگ مذاکرات و پایان یافتن نقش آمریکا در آن کاری عجولانه است و نباید به این سرعت در پی یافتن جایگزینی برای ایالات متحده در روند صلح خاورمیانه بود.

آنها با اشاره به توانایی هایی آمریکا، حضور این کشور در روند صلح را حیاتی می دانند و می گویند نمی توان در این روند تنها به میانجیگری کشوری مانند روسیه که روابط دوستانه ای با فلسطینی ها، اسرائیل و سایر بازیگران منطقه ای از جمله ایران و حماس دارد، اتکا کرد.

یوگنی پریماکف هم به رغم انتقاد شدید از آن چه انحصارگرایی آمریکا می نامید، گفت روسیه نباید در پی جایگزینی ایالات متحده باشد بلکه باید در کنار این کشور نقش خود را پررنگ تر کند.

در شرایط کنونی شاید تحقق خواسته باراک اوباما برای توافق میان اعراب و اسرائیل تا سپتامبر ۲۰۱۱ امکان پذیر به نظر نرسد ولی ایالات متحده با اعلام بازگشت جورج میچل به خاورمیانه تعهد خود را به این موضوع نشان داده است.

آمریکا امیدوار است در شرایط فعلی با تغییر تاکتیک خود از ادامه مذاکرات مستقیم به مراجعه به گفت و گوهای غیرمستقیم، به بازسازی وجهه خود و بازگرداندن نیروی حیاتی به روند صلح کمک کند.

مطالب مرتبط