دعوای کره شمالی و جنوبی در میان دریای زرد

سربازان کره جنوبی در مانور نظامی حق نشر عکس AFP

حمله اخیر توپخانه ای کره شمالی به یکی از جزایر کره جنوبی، یکبار دیگر توجه جهان را به مرز آبی دو کره در دریای زرد، که در حال حاضر یکی از پر مسئله ترین نقاط جهان است، جلب کرد.

این مرز، خط مرزی شمالی است که اسمش گویای تاریخچه آن نیز هست.

پس از پایان جنگ کره (۱۹۵۰-۱۹۵۳)، سازمان ملل به صورت یکجانبه حدود این خط را مشخص کرد و بر این اساس، کشتی های کره جنوبی مجاز به عبور از این خط نیستند.

با وجود آنکه کره جنوبی و آمریکا، متحد قدرتمند این کشور، این خط را به عنوان مرز غیر رسمی پذیرفته اند و حدود آن را مراعات می کنند، کره شمالی همواره به آن معترض بوده و برای خود حدود مرزی دیگری قائل است.

میراث جنگ

با رسم خط مرزی شمالی که یک منحنی با قوس رو به شمال است، پنج جزیره در نزدیکی خط ساحلی کره شمالی برای کره جنوبی باقی ماند.

در طول جنگ، کره شمالی راهی جز رها کردن این جزایر نداشت چرا که هیچیک از واحدهای ارتش کره شمالی و چین برای مقابله با واحدهای دریایی که سازمان ملل در منطقه مستقر کرده بود قدرت کافی نداشتند.

حق نشر عکس
Image caption یک ناوگان از کشتی های جنگی آمریکایی هم برای انجام تمرینات مشترک با نیروی دریایی کره جنوبی وارد این منطقه شده است

اکنون کشتی هایی که به این منطقه رفت و آمد می کنند به راحتی در تیر رس توپخانه ساحلی، موشکهای ضد کشتی و قایقهای گشتی کره شمالی قرار دارند و این جزایر برای کره جنوبی تبدیل به تیغ دولبه ای شده است.

اگرچه این جزایر از موقعیت دفاعی خوبی برخوردار نیستند، اما حیاط خلوت خوبی برای جاسوسی از سواحل کره شمالی در اختیار کره جنوبی می گذارد. این جزایر در هنگام جنگ نیز به کرات به عنوان محل استقرار نیروها در انجام حملات و عملیات چریکی مورد استفاده قرار گرفته اند.

در این جزایر کم جمعیت که اکثر ساکنانشان هم به کار ماهی گیری مشغولند، تعداد زیادی تفنگدار دریایی، که سرآمد ارتش سرسخت و قدرتمند کره جنوبی هستند، مستقر شده اند.

در صورت اتخاذ سیاست تهاجمی توسط کره جنوبی، این جزایر فرصت انجام عملیات آبی- خاکی از جبهه های جانبی را برای این کشور فراهم می کند؛ که علت استقرار این نیروها را توجیه می کند.

رویارویی های اخیر

از دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰ درگیریهای دو کره در مرز زمینی، که منطقه غیر نظامی اعلام شده، صورت گرفته است.

در دهه های اخیر، بیشتر این درگیریها شامل فعالیتهای جاسوسی و عملیات نیروهای مخصوص در خاک دو کشور یا خارج از آن بوده است. به عنوان مثال می توان به بمب گذاری سال ۱۹۸۳ در یانگون میانمار که در آن شماری از اعضای دولت کره جنوبی به هنگام بازدید هیات همراه رئیس جمهور کره جنوبی از بنای یادبود انگ سان، معمار استقلال میانمار کشته شدند یا بمب گذاری در یک هواپیمای متعلق به کره جنوبی در سال ۱۹۸۷ اشاره کرد.

ظاهرا استراتژی پیونگ یانگ از سال ۱۹۹۹ که درگیری مرگباری بین قایقهای توپدار در گرفت، تغییر کرده و به منطقه خط مرزی معطوف شده است.

در سال ۲۰۰۲ در عملیاتی که ظاهرا توسط کره شمالی به گونه ای برنامه ریزی شده بود تا با آخرین بازی خانگی کره جنوبی در مسابقات جام جهانی کره-ژاپن هم زمان باشد، یک درگیری شدید دیگر در مرز آبی دو کشور رخ داد. بعدا در سال های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۹ نیز درگیریهایی در این منطقه صورت گرفت.

اما جدی ترین این درگیریها امسال اتفاق افتاد و کره شمالی از اژدر و توپخانه استفاده کرد که پس از جنگ هیچگاه مورد استفاده قرار نگرفته بود.

در ماه مارس امسال، ۴۶ ملوان در جریان غرق شدن یک ناوچه متعلق به کره جنوبی کشته شدند. نتایج بررسی یک گروه تحقیق بین المللی که توسط کره جنوبی رهبری می شد نشان داد که این ناوچه در اثر اصابت یک اژدر کره شمالی غرق شده است.

در هفته های گذشته نیز کره شمالی یک پادگان تفنگداران دریایی در جزیره یون پیونگ را با توپخانه ساحلی مورد حمله قرار داد که در نتیجه آن به یک روستای غیر نظامی نیز خسارت وارد شد.

کره شمالی مدعی است که ابتدا تفنگداران دریایی کره جنوبی اقدام به شلیک کرده بودند و این اقدام برای مقابله با آنها و پس از رد درخواست تلفنی آتش بس از کره جنوبی بوده است. (خود این تماس تلفنی نیز در چنین مواردی اقدامی نامعمول است.)

کره جنوبی، انجام تمرینات نظامی در آن زمان را تایید می کند اما می گوید که گلوله ها در دریا و به سمت جنوب و غرب جزیره شلیک می شدند.

قرار گرفتن این مناطق در آبهای مورد ادعای کره شمالی هم نمی تواند به درستی آن را روشن کند که چرا دقیقا این تاریخ برای حمله انتخاب شده بود چراکه قبلا نیز تمریناتی از این دست انجام می شد.

منطقه ماهی گیری

مشخص نیست که چرا کره شمالی در حال حاضر نسبت به تثبیت حضورش در منطقه مرزی شمالی اصرار می کند.

Image caption پس از بمباران اخیر، بسیاری از ساکنان جزیره یون پیونگ گفته اند که دیگر به این محل باز نخواهند گشت

ذخایر موجود در دریا می تواند یکی از دلایل این امر باشد. این منطقه برای صید خرچنگ مورد استفاده قرار می گیرد و کشتی های صیادی چینی، کره شمالی و جنوبی به دنبال سهمشان از این منطقه هستند. برای کره شمالی که از تحریمها ضربه خورده است، صادرات محصولات دریایی یکی از معدود راههای باقیمانده کسب ارز خارجی محسوب می شود.

پس از بمباران اخیر، بسیاری از ساکنان جزیره یون پیونگ گفته اند که دیگر به این محل باز نخواهند گشت و این مطلب می تواند کره شمالی را به یکی از اهدافش که کم شدن ساکنان غیر نظامی جزیره است، نزدیک کند.

وجود مه غلیظ در اکثر موارد، صخره های فراوان و ارتفاع زیاد جزر و مد که گل و لای زیر آب را نمایان می کند باعث شده تا دریانوردان دل خوشی از این منطقه نداشته باشند با این وجود، این بخش از ساحل دریای زرد که در غرب سئول واقع شده را در بر می گیرد، حساسیت کسانی که در این شبه جزیره منافع استراتژیک دارند را بر می انگیزد.

حملات اولیه فرانسویان، ژاپنی ها و آمریکاییها به کره برای فتح آن در سال های ۱۸۶۰ اتفاق افتاد.

دومین جنگ ژاپن و روسیه در سال ۱۹۰۴ و هنگامی رخ داد که کشتی های جنگی روسی در بندر اینچن گرفتار کمین ناوگان ژاپن شدند. (این بندر امروز در کره جنوبی قرار دارد و اینچه اون نامیده می شود.)

در سال ۱۹۵۰ نیز سربازان ژنرال داگلاس مک آرتور در اینچن فرود آمدند و عملیات آبی- خاکی آنها ورق را در جنگ کره برگرداند.

یک ناوگان از کشتی های جنگی آمریکایی هم برای انجام تمرینات مشترک با نیروی دریایی کره جنوبی وارد این منطقه شده است. با توجه به اینکه چینی ها به دریای زرد به عنوان یک "دریاچه چینی" نگاه می کنند می توان تصور کرد که انجام این مانورها خشم پکن را بر انگیزد.

در صورت وقوع این اتفاق، کره شمالی پیروزی دیگری به دست آورده است و آنهم بیشتر شدن شکاف میان پکن و واشنگتن است که باعث می شود حمایت چین، تنها متحد واقعی کره شمالی، برای این کشور تضمین شود.

اندرو سالمون، تاریخ نگار جنگ کره، مقیم سئول و نویسنده کتاب "تا آخر خط: مقاومت حماسی بریتانیا روی رودخانه ایمجین، کره ۱۹۵۱" و کتاب در حال انتشار" استراتژی زمین سوخته، برف سیاه: کشورهای مشترک المنافع در مقابل کمونیسم، کره ۱۹۵۰" است.

مطالب مرتبط