الفبا برای زنان: محو بی‌سوادی در قُرغانتپه

Image caption حالا در مکتب محو بی‌سوادی شهر قرغانتپه 20 زن مشغول آموزش خواندن و نوشتن هستند

در شهر قرغانتپه برای زنان و دخترانی که به دلایل مختلف تحصیلات میانه‌ را انجام نداده‌اند، یک "مکتب محو بی‌سوادی" تأسیس شده است.

زنانی که به این مکتب شامل می‌شوند، در کنار آموزش خواندن و نوشتن درسهای حقوقی نیز خواهند گرفت.

این مکتب محو بی‌سوادی در چارچوب یک طرح سازمان غیردولتی "بانوان ختلان" فعال شده است.

تهمینه یک ساکن قرغانتپه است که می‌گوید او را با دو فرزندش از خانه شوهرش بیرون کرده‌اند. وی اکنون به مرکز “بانوان ختلان” برای آموزش خط و سواد و گرفتن معلومات حقوقی آمده است.

"جنگ شهروندی سبب بی‌سوادی من شد"

زمانی که تهمینه (نام مستعار) به کلاس اول مدرسه ای در شهر قرغانتپه شامل شد، در تاجیکستان جنگ شهروندی آغاز شد. وی می‌گوید پدرش به خاطر نا امنی او را از مکتب گرفت و او دیگر هیچ گاه به مکتب نرفته است.

Image caption رسالت: "جنگ داخلی سبب اصلی زیاد بودن جوان‌دختران بی‌سواد در شهر قرغانتپه است"

تهمینه می‌گوید: "ما از این شهر فرار کردیم و بعد از آن که به خانه برگشتیم، به من اجازه تحصیل کردن را ندادند."

وی با تأسف افزود: "...شاید اگر دانش بیشتر می‌داشتم، مرا از خانه شوهرم نمی‌راندند..."

دهها زن جوان و میانه‌سال به مانند تهمینه امید دارند که سواد و دانش حقوقی که در مرکز “بانوان ختلان” می‌آموزند، زندگی آنها را بهبود بخشد.

اکثر زنهای جوان که به این مرکز آمده‌اند، به مثل تهمینه پس از بهم خوردن ازدواجشان تصمیم گرفته‌اند دانش خود را تکمیل کنند.

رسالت حکیماوا، رئیس مرکز “بانوان ختلان”، می‌گوید جنگ شهروندی سبب اصلی زیاد بودن جوان‌دختران بی‌سواد در شهر قُرغان‌تپه است.

تصمیم به تحصیل پس از طلاق

به گفته خانم حکیماوا، در سالهای 1992-1993 قرغانتپه صحنه درگیریهای شدید بود و تأثیر آن حوادث تا حالا روی زندگی مردم دیده می‌شود.

Image caption اکثر زنانی که در این مکتب شاملند، تنها پس از طلاق توانسته‌اند به سوادآموزی شروع کنند

وی گفت: "حتی پس از پایان جنگ داخلی مردم دیگر دختران خود را اجازه تحصیل ندادند. اکثر دخترانی که امروز به مرکز ما می‌آیند، از همان نسلی هستند که آن زمان باید مکتب می‌رفتند."

خانم حکیماوا می‌گوید: "اکثر این دختران از شوهرانشان طلاق گرفته‌اند و پس از طلاق از شوهر به اینها حتی منزلی که حق فرزندانشان است، تحویل داده نشده است. تا جایی من می‌فهمم، این حالت از سبب بی‌سوادی و ندانستن حقوق به سرشان آمده است."

فاطمه اکراماوا، روان‌شناسی از مرکز “بانوان ختلان”، می‌گوید برخی از زنان و دخترانی که برای آموزش اینجا آمده‌اند، به دلیل زندگی سختی که داشتند، به کمکهای روانی هم نیاز دارند.

اندوختن دانش به جایی خودکُشی

فاطمه می‌گوید: "ببینید، در تاجیکستان موارد زیادی هست که زنان به دلایل خشونت خانوادگی دست به خودکُشی می‌زنند. زنانی که به مرکز ما می‌آیند، از آن عده زنان شوربختی هستند، ولی آنها زندگی کردن را انتخاب کرده‌اند، به جایی خودکُشی تصمیم گرفته‌اند زندگی خود را تغییر بدهند، برای آینده خود مبارزه کنند."

Image caption فاطمه: "این زنها مشکلات زیاد دیده‌اند، ولی به جایی خودکُشی تصمیم گرفته‌اند برای آینده خود مبارزه کنند”

این روان‌شناس افزود، به این خاطر، اکثر زنانی که به مکتب محو بی‌سوادی می‌آیند، قبل از اندوختن دانش به مشورت، آرامش روانی و تشویق نیاز دارند.

در همین حال، گلبهار مقصدخواجه‌یوا، حقوق‌شناس مرکز “بانوان ختلان”، تأکید کرد که بیشتر “شاگردان” مکتب محو بی‌سوادی از خانواده‌های روحانیان برآمده‌اند.

وی می‌گوید کارمندان این مرکز با پدر و مادران آنها نیز ملاقاتهایی انجام داده و تلاش می‌کنند، تا آنها را به ضرورت تحصیل برای فرزندانشان متقاعد سازند.

گلبهار می‌گوید: "فهماندن حق زن به افراد سنتی خیلی مشکل است. حتی مادران این دختران “سواد برای زن شرط نیست” می‌گویند. ما در مساجد منطقه با ملاها نیزصحبتها کردیم و به آنها فهماندیم که دختران آنها باید آموزش بینند و دانش کافی داشته باشند."

Image caption کارمندان مکتب تلاش کردند این مردها را در مسجد در باره ضرورت سوادآموزی دخترانشان متقاعد سازند

در برخی موارد تلاشهای کارمندان مرکز “بانوان ختلان” موفق انجام می‌یابد.

مثلاً، گل‌نگار زنی جوان و صاحب یک فرزند از ناحیه باختر، فرزند یکی از روحانیان معتبر این ناحیه است. گل‌نگار در این مکتب کتاب “الیفبا” را نخستین بار به دست گرفته و خواندن و نوشتن را می‌آموزد. استادانش می‌گویند که او ذهن خیلی گیرایی دارد.

صدها زن دیگر که در زمان جنگ داخلی امکان تحصیل نداشتند، نیز مانند او ممکن است ذهن گیرایی داشته باشند، ولی بر خلاف خواسته‌اشان از مکتب و معارف دور مانده‌اند.

گل‌نگار و زنان دیگر امیدوارند که آموزش راه آینده زندگی آنها را روشن خواهد کرد.