جنجال بر سر حرف قاف در مصر

درالافتای مصر
Image caption چنین حساسیتهایی نشانه ای از حرکت جامعه مصر بسوی رویکرد بنیادگرا از دین اسلام است

در تازه ترین جنجال مذهبی در مصر، بحث و جدلی راه افتاده است با این مدعا که احکام طلاق در این کشور به دلیل نادرست جاری شدن صیغه طلاق، باطل است.

این جدل باعث اقدام دارالافتای مصر و دانشگاه الازهر شده و دارالافتا که مرجع رسمی مذهبی در این کشور به شمار می رود قرار است امروز (سه شنبه) نتیجه بررسیهای خود را در این زمینه اعلام کند.

در احکام شرع اسلام، صیغه طلاق باید به زبان عربی و بدرستی جاری شود، در غیر این صورت، نظر فقهای سنتی این است که طلاق باطل است و مشروعیت ندارد.

اکنون برخی فقهای مصری این شبهه را مطرح کرده اند که چون صیغه طلاق در کشورشان با لهجه مصری ادا می شود و نه به عربی فصیح، بنابراین احکام طلاق در مصر غیرشرعی است.

در لهجه مصری حرف قاف مانند همزه تلفظ می شود و مثلاً به جای طلاق می گویند: طلاء، معمولاً هنگام جاری کردن طلاق، مردی که زنش را طلاق می دهد باید بگوید: "زوجتی [نام همسر] طالق"، در حالی که در لهجه مصری کلمه طالق، طالء تلفظ می شود.

نظر سنتی فقها این است که صیغه طلاق باید به عربی درست خوانده و تلفظ شود و در غیر این صورت، طلاق، نادرست و شرعاً باطل خواهد بود.

در کشورهای مسلمان غیر عرب زبان، صیغه طلاق را سردفتران و روحانیون به وکالت از مرد جاری می کنند تا شرط درست ادا شدن صیغه به زبان عربی به جا آورده شود اما در جوامع عربی، معمولاً خود مرد صیغه را بر زبان می آورد.

در زبان رایج بیشتر جوامع عربی و حتی در عربستان سعودی که خاستگاه زبان عربی است، حرف قاف یا مانند همزه تلفظ می شود یا همچون گاف فارسی، هرچند در گفتار رسمی و شرعی و در نماز و سایر آداب مذهبی، می کوشند شیوه تلفظ فصیح عربی این حرف را رعایت کنند.

با این حال، حساسیت و خرده گیری در این زمینه، آن هم تا حدی که عده ای احکام طلاق را به صرف تلفظ یک حرف باطل و نامشروع بدانند برای ناظران تعجب برانگیز شده است.

چنین حساسیتهایی نشانه ای از رشد تعصب و سختگیری مذهبی در جامعه مصری است و مصداقی دیگر از حرکت این جامعه بسوی رویکرد سنتی و بنیادگرا از دین اسلام.