رویدادهای فرهنگی تاجیکستان در سالی که گذشت

Image caption جشنواره "دیدار" یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی سال 2010 در تاجیکستان بوده است

در سالی که سپری شد، جشنواره سینمای "دیدار" یکی از مهمترین رویدادهای فرهنگی در تاجیکستان بود.

این جشنواره امسال در شهر دوشنبه با شرکت فیلم ها و فیلمسازان از دوازده‌کشور مختلف برگزار شد و مسئولان این جشنواره سازمان غیردولتی موسوم به "سینمابزم دیدار" را ثبت نام کردند.

به این ترتیب، جشنواره "دیدار" که چهار نوبت پی هم در تاجیکستان برگزار می‌شد، اکنون قرار است به طور همیشگی در این کشور و کشورهای دیگر منطقه دایر شود.

به گفته کارشناسان، سال 2010 برای سینمای تاجیکستان سال پرباری بوده است.

پیشرفت ژانر سریال

Image caption فیلم "قیام روز" ناصر سعیداف در سال 2010 نه جایزه بین‌المللی را به دست آورد

در سال جاری تلویزیونهای دولتی و استودیوهای خصوصی فیلمسازی در تاجیکستان در مقایسه ‌با سالهای قبلی کار بیشتری انجام داده‌اند.

ساکنان دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، نیز در سال جاری امکان پیدا کردند برخی از فیلمهای را که در سراسر جهان به فروش می‌رسند، در روز نخست نمایش آنها تماشا کنند.

البته، این نکته را نیز نباید فراموش کرد که این فیلمها با ترجمه روسی در تاجیکستان روی پرده سینما رفتند.

برخی از صاحب‌نظران می‌گویند که بخش سینما در سال جاری باز به دلیل این که برخی از کارگردانهای تاجیک در جشنواره‌های بین‌المللی جایزه دریافت کردند، تا حدی موفق بوده است.

فیلم "قیام روز" ناصر سعیداف، کارگردان تاجیک، نخستین فیلمی بود که در بیست سال اخیر در تاجیکستان در نوار 35 میلیمتری سینمایی ساخته شد و این فیلم در سال 2010 نه جایزه بین‌المللی را دریافت کرد.

آقای سعیداف در پاسخ به این سؤال که آیا در واقع سینمای تاجیک در یک سال اخیر رشد بیشتری پیدا کرده است، چنین پاسخ داد: "در ما تهیه فیلمهای تلویزیونی و سیریالها راه‌اندازی شد، برخی فیلمها در ژانر اکشن (نبرد) هم داشتیم، اما باید تأکید کنم که آنها در سطح خیلی پایین اند."

آقای سعیداف افزود: "کارهای ایجادی کمتر داریم، برای این معمولاً پول بیشتر لازم است، چه رسد به فیلمهای حرفه‌ای ژانر اکشن و بلاک-باستر (پُرخریدار)."

تئاتر تاجیک منتظر پرواز "پرستو"

Image caption هنرمندان برگزار نشدن جشنواره تئاتری "پرستو" در سال جاری در دوشنبه را برای فضای هنری پایتخت ناخوشایند خواندند

ولی اگر به بخش تئاتر نظر ‌اندازیم، می‌بینیم که هیچ یکی از تئاترهای تاجیکستان امسال در جشنواره‌های بین‌المللی نتوانسته است جایزه‌ای را به خود اختصاص بدهد. هرچند به گفته مقامات فرهنگی تاجیکستان، تئاترهای مختلف شهر دوشنبه امسال در جشنواره‌های زیادی شرکت کردند.

میرعلی داستی یف، معاون اول وزیر فرهنگ تاجیکستان، گفت که "در این جشنواره‌ها جای اول، دوم و سوم داده نمی‌شد."

اما "پرستو"، جشنواره تئاترهای حرفه‌ای تاجیکستان که در سالهای گذشته بسیار رقابتی بود، "به دلیل بحران مالی جهانی" بار دیگر در شهر دوشنبه برگزار نشد.

برگزاری این رویداد فرهنگی در سال 2009 نیز به دلیل نبود مبلغ کافی لغو شد، اما آن زمان مقامات فرهنگی تاجیکستان گفته بودند که جشنواره "پرستو" در سال 2010 برگزار خواهد شد.

این در حالیست که هنرمندان و مسئولان تئاتر برگزاری جشنواره "پرستو"، تنها جشنواره تئاتری در تاجیکستان را، به خاطر تبادل تجربه و تکانی که به کار تئاترها می‌دهد، خیلی مهم ارزیابی می‌کنند.

"اپرا و باله تاجیکستان آینده دارد"

Image caption افزایش شمار آوازخوانان اپرا در تئاتر اپرا و باله شهر دوشنبه یکی از پیشرفتهای مهم ارزیابی می‌شود

با این وجود، میرعلی داستی یف، معاون وزیر فرهنگ تاجیکستان، گفت که در تئاتر اپرا و باله صدرالدین عینی در سال جاری تحولات جدی به میان آمده است: به تئاتر سه آوازخوان اپرا استخدام شدند.

آقای داستی یف در این باره گفت: "من سی سال باز در این عرصه (اپرا) کار می‌کنم و چندین وقت بود که نسبت به آینده اپرا در تاجیکستان نومید شده بودم. ولی با آمدن این جوانان دلم واقعا گرم شد. باور دارم که آینده این تئاتر خوب می‌شود."

آرتق قادراف، هنرمند تئاتر لاهوتی شهر دوشنبه، با تأیید این سخنان روزهای فرهنگی تاجیکستان در ترکمنستان را به یاد آورد که اپرا و باله در آن کشور از چند سال پیش بدین سو ممنوع شده است.

آقای قادراف گفت: "وقتی ترکمنها برای برگزاری روزهای فرهنگی ترکمنستان در تاجیکستان به کشور ما آمدند، آنها هنر خود را فقط در یک ژانر - ژانر صنعت شفاهی (فلکلور) نشان دادند. اما وقتی ما به آنجا رفتیم، هم استراد، هم "ششمقام"، هم فلک و هم اپرا بردیم."

آقای قادراف افزود، وقتی هنرمندان تاجیک در عشق‌آباد اپرا خواندند، برخی از تماشاچیان ترکمن در تالار از ذوق خرسندی و دلتنگی برای شنیدن این نوع موسیقی گریه کردند.

جایی رفته‌ها خالی است...

Image caption قادراف: "جای رفته‌ها را کسی پُر کرده نمی‌تواند"

با وجود برخی از پیشرفتهایی که فرهنگ تاجیکستان در سال 2010 صرف نظر از شرایط ناسازگار مالی توانسته است به دست آرد، آقای قادراف باور دارد که در این سال فرهنگ این کشور بیشتر با باختها روبرو شد.

وی گفت در سالی که سپری می‌شود، تعداد چشم‌رسی (چشمگیری) از چهره‌های برجسته فرهنگ و هنر تاجیکستان، از جمله رسول هادی‌زاده، دانشمند معروف، فرخ قاسم، کارگردان سرشناس تئاتر، فتاح آدینه‌یف، آهنگساز، ظفر ناظم، حنیفه ملواناوا، نگینه رئوفاوا، ذوالفقار عزیز، عبدالله‌سلطاناف، آوازخوانهای مشهور، با دنیا پدرود گفتند.

آقای قادر می‌گوید: "اینها هر کدامی یک دنیا بودند، مکتبهایی را از خود گذاشتند، ولی جای اینها را کسی دیگر پُر کرده نمی‌تواند. یا مثلاً، سهراب صفرزاد، آوازخوان، هرچند جوان بود، سبک و صدای ویژه خود را داشت."

برندگان جوایز رودکی

از میان چهره‌های درگذشته در سال جاری فتّح آدینه‌یف، فرخ قاسم و نگینه رئوفاوا برندگان جایزه دولتی ابوعبدالله رودکی بودند.

Image caption میرعلی داستی یف، معاون وزیر فرهنگ تاجیکستان، یکی از برندگان جایزه رودکی در سال 2010 بود

در سال جاری جایزه دولتی تاجیکستان به نام ابوعبدالله رودکی در ادبیات، صنعت و معماری به میرزاوطن میراف، کارگردان و هنرپیشه مردمی، میرعلی داستی یف، آوازخوان اپرا و هنرپیشه مردمی، سهراب قرباناف، نقاش معروف، شاعر دارا نجات و ادبیات‌شناس صاحب تبراف اعطا شد.

اما برخی از رسانه‌ها و صاحب‌نظران در باره پایین رفتن معیارهای شایستگی برای انتخاب برندگان این جایزه در سالهای اخیر شکوه ‌می‌کنند.

مؤمن قناعت، رئیس کمیته دولتی جایزه به نامه ابوعبدالله رودکی، در پاسخ به این ادعاها گفت: "از روی اصول کار کمیته، اثر باید ناتکرار و زمانوی باشد. اما شما می‌دانید که تاجیکستان ما هنوز در جستجوی اسلوب هویت تاجیکانه خویش است و ما بهترینش را از هر آن چه که داریم، انتخاب می‌کنیم."