آمادگی جنوب سودان برای خداحافظی از خارطوم

نقشه قاره اقریقا به احتمال زیاد به‌زودی تغییر خواهد کرد. ساکنان جنوب سودان، بزرگترین کشور این قاره، روز یکشنبه پای صندوق‌های رأی خواهند رفت تا در باره استقلال این منطقه از بقیه سودان تصمیم بگیرند.

انتظار می‌رود که دست‌کم ۹۰ درصد از واجدین شرایط در این همه‌پرسی شرکت کنند.

ساکنان جنوب سودان که بیشتر مسیحی و یا از پیروان باورهای سنتی قبیله ای هستند، از سال‌ها حکومت سیاستمداران عرب در شمال و نیز تلاش آنها برای تحمیل قوانین اسلامی بر مردم جنوب این کشور شدیدا به تنگ آمده‌اند. این اختلافات، دو دهه جنگ در سودان را به دنبال داشته است.

فرانسیس صاحب مغازه‌ای در شهر جوبا است. این شهر به احتمال زیاد بعد از استقلال منطقه جنوب، جدیدترین پایتخت جهان خواهد شد.

فرانسیس می‌گوید: "ما نیازی به رهبری خارطوم (پایتخت سودان) نداریم. ما منابع خودمان را داریم و پنجاه سال در رنج بوده‌ایم."

او اضافه می‌کند: "من در دوران جنگ به دنیا آمدم و در دوران جنگ بزرگ شدم. طی سال‌های تحصیلم هم همیشه جنگ بود و بعد از برقراری صلح بود که توانستم این مغازه را باز کنم."

راه پرمخاطره

Image caption مردم بخش جنوبی سودان امیدوارند که با اعلام نتیجه رفراندوم روز یکشنبه، به استقلال واقعی دست یابند.

سودان در سال ۱۹۵۶ میلادی، بعد از بیش از پنجاه سال حکومت مشترک بریتانیا و مصر، استقلال خود را به دست آورد. اما مردم بخش جنوبی این کشور امیدوارند که در سال ۲۰۱۱ میلادی، به استقلال واقعی دست یابند.

ساکنان سودان ۳۲ سال از سالهای بعد از استقلال را در جنگ بوده‌اند؛ جنگ‌های خانمانسوز داخلی که بین شمال و جنوب جریان داشت و گاه به نظر می‌رسید که هیچوقت به پایان نخواهند رسید.

من در دیداری که از پادگان شورشیان سابق جنوب سودان، یعنی ارتش آزادیبخش خلق سودان، داشتم، شاهد صحنه‌ای شگفت آور بودم؛ افسران بلندپایه در حالی‌که لبخند به لب داشتند، فهرستی را که به دیوار نصب شده بود مطالعه می‌کردند. در این فهرست، مشخص شده بود که در روز برگزاری رفراندوم، آنها باید رأی خود را به کدام صندوق در محدوده پادگان بریزند.

برای این سربازان که مدت‌ها علیه نیروهای دولت مرکزی و شبه‌نظامیان همدست آنها می‌جنگیدند، همه‌پرسی روز یکشنبه اوج موفقیت در جنگی پرمشقت است.

سرلشگر "جی‌جی اوکوت" که در اواسط دهه ۸۰ میلادی در سن ۲۲ سالگی به ارتش آزادیبخش خلق سودان پیوست، معتقد است که " ما باید شادترین مردم دنیا باشیم. رأیی که برای آزادی مردم‌مان به صندوق می اندازم، آخرین جنگ خواهد بود. این آرا نتیجه تلاش‌ها و سختی‌هایی است که متحمل شده‌ایم و ثمره از دست دادن همقطارانمان در میدان جنگ و در مبارزه برای آزادی است."

جنگ در سال ۲۰۰۵ میلادی با توافق دو طرف برای صلح به پایان رسید و براساس توافقنامه صلح، به بخش جنوبی سودان این حق داده شد که بین اتحاد با بخش شمالی یا استقلال از آن، یکی را انتخاب کند.

به نظر می‌رسد که سیاستمداران در بخش شمالی سودان بالاخره در هفته‌های اخیر دریافته‌اند که بخش جنوبی در حال جدا شدن از سودان است و جدایی دو طرف به طور دوستانه، بهترین راه برای تمام طرف‌ها است.

این هفته، عمرالبشیر، رئیس جمهوری سودان، در اقدامی بی‌سابقه به شهر جوبا، مرکز جنوب سودان، رفت. پیامی که این اقدام عمرالبشیر داشت، نگرانی‌های کسانی را برطرف کرد که فکر می‌کردند ممکن است مقامات بخش شمالی سودان در حد توانشان، دست به هر کاری بزنند تا مانع برگزاری این رفراندم شوند و برای این کار، حتی دوباره به خشونت روی آورند.

آقای البشیر در این سفر، به مقامات بخش جنوبی سودان وعده داد که حمایت، مشاوره، تخصص و آموزش موردنیازشان را تامین می‌کند. او گفت که "تجزیه سودان، غم‌انگیز است. ولی اگر برگزاری این رفراندوم و استقلال جنوب سودان، موجب برقراری یک صلح واقعی در هر دو بخش سودان شود، از آن استقبال می‌کند."

مشکل در روند شمارش معکوس

Image caption عمرالبشیر در سفرش به جنوب سودان گفته که اگر تجزیه سودان موجب برقراری صلح واقعی شود، از آن استقبال می‌کند.

با در نظر داشتن پیشینه کینه و دشمنی دو طرف در سودان، دیدن آقای البشیر در حالی که لبخند به لب داشت، در کنار سیلوا کییر، رهبر جنوب سودان که احتمال می رود، اولین رئیس جمهوری این منطقه باشد، عجیب بود.

ساکنان جنوب سودان، راهی سخت برای استقلال طی کرده‌اند، ولی هنوز موانع بزرگی پیش روی آنها است.

دو طرف هنوز بر سر اینکه چطور درآمدهای حاصل از فروش نفت این کشور را تقسیم کنند، به توافق نرسیده‌اند. بیشتر چاه‌های نفت سودان در بخش جنوبی آن قرار دارند و در عین حال، نفت بخش جنوبی از طریق "بندر سودان" در شمال این کشور صادر می‌شود، در نتیجه لازم است که درآمدهای نفتی به طور دوستانه و کاملا مشخص تقسیم شود، وگرنه دولت در بخش جنوبی سودان ممکن است تقریبا تمام سود حاصل از فروش نفتش را از دست بدهد.

بخش‌هایی از مرز مشترک دو طرف که نفت‌خیز هستند هم هنوز برای تعیین مرزها نشانه‌گذاری نشده‌اند. این وضعیت باعث می‌شود در مذاکرات چند ماه آینده، موارد بیشتری برای اختلاف‌نظر و عدم توافق دو طرف وجود داشته باشد. ضمن آن‌که لازم است در باره این‌که گله‌داران سودان بتوانند برای چراندن احشام، از مرز دو طرف عبور کنند، اطمینان لازم حاصل شود.

در عین حال، هنوز روشن نیست که بحث شهروندی ساکنان دو طرف چطور خواهد بود.

هزاران نفر از اهالی جنوب سودان که ساکن بخش شمالی این کشور هستند و یا حتی در این بخش به دنیا آمده‌اند، در چند ماه اخیر، از ترس این‌که ممکن است در صورت جدایی دو بخش، مورد تبعیض یا آزار و اذیت قرار بگیرند، وسایلشان را جمع کرده‌اند تا به بخش جنوبی بروند.

از زمان توافقنامه صلح در سال ۲۰۰۵ میلادی، از تعداد عرب‌هایی که در جنوب سودان زندگی می‌کنند، کم شده است. هرچند من در شهر جوبا، تاجر عربی را ملاقات کردم که به نظر می‌رسید در شرایط آرام و راحتی زندگی می‌کند.

ابو عبیده کورک که لباس سنتی سفیدرنگ عرب‌ها را به تن داشت، معتقد بود که "بین ساکنان شمال و جنوب سودان ازدواج‌هایی صورت می‌گیرد و همین باعث خواهد شد که مردم این دو بخش روابط خوبی با هم داشته باشند."

خانواده او با وجود ریشه‌های اجدادیشان در شمال سودان، بیش از ۱۰۰ سال است که در جوبا زندگی می‌کنند.

او اضافه کرد: "وقتی دولت جنوبی با جامعه مسلمانان در حال مذاکره بود، سیلوا کییر، رئیس جمهوری احتمالی آینده بخش جنوبی، این اطمینان را داد که تمام اهالی شمال سودان در بخش جنوبی در امنیت خواهند بود."

با دخالت و نفوذ مقامات بخش شمالی یا بدون آن، بخش جنوبی سودان بعد از استقلال با چالش‌های بزرگی روبه‌رو خواهد بود.

جنگی که در سودان جریان داشته، تاثیر قابل توجهی بر بخش جنوبی این کشور گذاشته است و به همین دلیل، ساکنان کشوری که در جنوب سودان تشکیل می‌شود، به عنوان یکی از فقیرترین ملت‌های جهان شناخته خواهند شد. در حالی که جلوگیری از درگیری‌های درون‌قومی، آزمون اصلی ساکنان این کشور خواهد بود.

در شهر جوبا، ساعتی دیجیتالی کار گذاشته شده است که قرار بود نمایشگر شمارش معکوس برای برگزاری رفراندوم باشد. ولی به دلیل کمبود برق، مرتب به مشکل می‌خورد و دوباره آن را تنظیم می‌کنند.

هیچ کس انتظار ندارد بلافاصله بعد از اعلام استقلال بخش جنوبی سودان، همه چیز خوب پیش برود، ولی حتی این موضوع هم نمی‌تواند اشتیاق قابل توجه جنوب سودان را برای آزادی تحت تاثیر قرار دهد.

مطالب مرتبط