آیا شورش های تونس و الجزایر مرتبط هستند؟

تونس
Image caption جمعیت جوان و جویای کار عامل ناآرامی در تونس و الجزایر بوده است

دو کشور عرب زبان تونس و الجزایر در شمال آفریقا در چند روز گذشته دچار شورش های گسترده و درگیری شدید تظاهرکنندگان با نیروهای پلیس بوده اند.

همزمانی ناآرامی ها در دو کشور این سوال را به وجود آورده است که آیا این دو رخداد با هم ارتباط دارند؟

در صورت مرتبط بودن این وقایع، سران بسیاری از کشورهای عربی باید نگران شوند چرا که مردم آنها نیز با مشکلات مشابهی دست و پنجه نرم می کنند.

جورج جاف، یکی از کارشناسان امور آفریقای شمالی در دانشگاه کمبریج می گوید بعضی از مشخصات ناآرامی های دو کشور به هم شبیه است ولی علت آن یکی نیست.

آقای جاف گفت: "در هر دو کشور دولت ها به شدت نسبت به واکنش های مردمی حساسیت دارند، قیمت مواد غذایی در هر دو کشور به شدت افزایش یافته است."

او ادامه داد: "ولی شورش ها به هم ارتباط ندارند. ناآرامی های دو کشور به دو علت مختلف اوج گرفت. ارتباطی بین آنها نمی بینم."

به گفته آقای جاف مردم دو کشور زندگی سختی دارند.

نیاز به اشتغال

مشکل مشترک الجزایر و تونس جوان بودن جمعیت دو کشور است.

بالا بودن رقم زاد و ولد در دو کشور باعث شده است تا جمعیت جوانان جویای کار در آنها به شدت افزایش یابد.

همزمان، رشد اقتصادی دو کشور به گونه ای نبوده است که به اندازه کافی اشتغالزایی داشته باشد.

مشکل مشترک دیگر این دو کشور نحوه تظاهرات معترضان است.

Image caption وعده دولت الجزایر برای کاهش قیمت مواد غذایی، شورش های این کشور را آرام کرد

جوانان دو کشور برای بیان نارضایتی خود روش مشترکی دارند: به خیابان ها می ریزند، با سنگ و بمب آتش زا به پلیس حمله می کنند و ساختمان های دولتی را غارت می کنند.

شاید علت این موضوع محدودیت گفتمان سیاسی و فقدان احزاب مخالف برای انعکاس نارضایتی مردم است.

اما ناآرامی های تونس و الجزایر تفاوت هایی هم دارند.

ناآرامی های الجزایر به چند تظاهرات محدود منتهی شد که از خستگی مردم از شرایط سخت زندگی نشات می گرفت و هیچ نتیجه سیاسی را به همراه نداشت.

در تونس ناآرامی به چالشی برای بقای حکومت زین العابدین بن علی، رئیس جمهوری این کشور تبدیل شده است.

آقای جاف گفت: "این نخستین بار است که یک ناآرامی عمده در تونس به وجود آمده و این وضع به رئیس جمهوری این کشور درباره خطرات برقراری یک دیکتاتوری غیرضروری هشدار می دهد."

او افزود: "(آقای بن علی) باید به دقت درباره سیاست های پیش روی خود تامل کند."

علت اولیه راه افتادن تظاهرات گسترده در تونس اعتراض به بیکاری جوانان و خشونت پلیس بود. اما دشمنی با زین العادبدین بن علی که از ۱۹۸۷ رهبر این کشور بوده است، به موضوع اصلی اعتراض ها تبدیل شده است.

تصاویر منتشر شده در شبکه های اجتماعی در اینترنت، مردانی را نشان می دهد که در حال آتش زدن به تصاویر آقای بن علی هستند.

مشکلات دو ملت

پیام های منتشر شده در شبکه اجتماعی تویتر مملو از شعارهایی است که آقای بن علی را نشانه گرفته است.

یکی از پیام ها می نویسد: "بن علی، آیا موجی که تو را برکنار خواهد کرد، دیده ای؟"

کاربر دیگری در تویتر نوشت: "بن علی باید محاکمه شود."

اما در الجزایر، تنها تعداد کمی از معترضان خواستار تغییرات سیاسی شده اند. بیشتر معترضان نگران افزایش قیمت شکر و روغن نباتی هستند.

دولت الجزایر که در سال های گذشته درآمد هنگفتی از فروش نفت و گاز داشته است، در پاسخ به اعتراض های مردمی از کاهش قیمت ها خبر داد. این موضوع از خشم مردم کاست.

الجزایر پیش از این طعم انقلاب را چشیده است.

همان سالی که زین العابدین بن علی، رئیس جمهوری تونس شد، خیابان های الجزیره صحنه اعتراض های گسترده مردمی بود.

شورش های گسترده باعث شد دولت الجزایر به خواسته های مردم تن دهد و با برگزاری انتخابات چندحزبی و انتشار روزنامه های مستقل و آزاد موافقت کند.

آزادی های سیاسی و اجتماعی نوپای الجزایر به سرعت جای خود را به درگیری های خونین بین نیروهای امنیتی و اسلام گرایان تندرو داد.

حداقل ۲۰۰ هزار نفر در این درگیری ها کشته شدند. الجزایر تازه در حال خروج از آن شرایط است.

این تجربه باعث شده است اشتهای مردم الجزایر برای تغییرات سیاسی کور شود.

برخلاف الجزایر، تونس به اسطوره ثبات سیاسی در شمال آفریقا تبدیل شده است و این کشور از زمان استقلال از فرانسه تنها دو رئیس جمهوری داشته است.

حال بعضی از جوانان معترض تونسی به این نتیجه رسیده اند که نوبت کشور آنهاست که بخواهد انقلاب مردمی را تجربه کند.

مطالب مرتبط