پارلمان تاجیکستان پروتکل واگذاری یک منطقه مرزی به چین را تصویب کرد

چین و تاجیکستان
Image caption پامیر شرقی از مناطق مورد بحث تاجیکستان و چین محسوب می‌شد

با تصویب نهایی پروتکل تعیین خطوط مرزی میان تاجیکستان و چین در جلسه مجلس نمایندگان پارلمان تاجیکستان، 1112 کیلومتر مربع از قلمرو تاجیکستان به چین واگذار کرد.

به گفته ناظران با تصویب این سند به نظر می رسد که بحث مشکلات و اختلافات مرزی میان تاجیکستان و چین که قدمتی بیش از صد سال دارد، اکنون حل شده است.

این سند روز چهارشنبه 12 ژانویه، در اجلاس مجلس نمایندگان پارلمان تاجیکستان با اکثریت کل آرای نمایندگان پارلمان تصویب شد.

پیش نویس این پروتکل در 27 آوریل سال گذشته در شهر پکن از جانب وزرای خارجه تاجیکستان و چین امضا شده بود.

در حالی که مقامات تاجیکستان امضای این سند را یک گام مهم در راه گسترش همکاریها با “همسایه بزرگ” تلقی کرده‌اند، اما رهبران برخی از احزاب مخالف، دادن بخشی از قلمرو تاجیکستان را به کشور دیگر “عمل مغایر با قانون اساسی کشور” خواندند.

پیروز‌ی دیپلماسی تاجیکستان بر چین

همراخان ظریفی، وزیر خارجه تاجیکستان، که پروتکل تعیین خطوط مرزی میان تاجیکستان و چین را در اجلاس پارلمان ارایه می داد، امضای این سند را "پیروزی دیپلماسی تاجیکستان با چین" ارزیابی کرد.

Image caption آقای ظریفی امضای توافق در زمینه تعیین خطوط مرزی با چین را "پیروزی دیپلماسی تاجیکستان" خواند

به گفته آقای ظریفی میان تاجیکستان و چین سه منطقه مورد مناقشه "وادی مکانسو"، "اغبه قرازاق" و "پامیر شرقی" که مساحت عمومی‌اش 28 هزار و 412 کیلومتر را تشکیل می‌داد، وجود داشت.

گفته می‌شود که مذاکرات تاجیکستان و چین بر سر این مناطق در ماه ژانویه سال 1993 شروع شد و هیئت تاجیکستان نخست در هیئت مشترَک روسیه، قزاقستان و قرقیزستان با جانب چین مسائل مرزی را بررسی کرد.

ولی در پی مذاکرات دو جانبه تاجیکستان و چین در ماه اوت سال 1999، در نهایت تاجیکستان 1112 کیلومتر مربع قلمرو خود را که تنها 5.5 در صد مناطق مورد بحث و اختلاف تاجیکستان و چین را تشکیل می‌داد، در اختیار چین گذاشت و اکنون سند این واگذاری به تایید پارلمان تاجیکستان رسیده است.

وزیر خارجه تاجیکستان حل مشکل ارضی با چین را “دستاورد بزرگ تاجیکستان خواند که در پی مذاکرات طولانی و بحثهای زیاد به دست آمده است”.

این در حالیست که بر اساس برخی از گزارشها، کشورهای روسیه، قزاقستان و قرقیزستان بین 40 تا 60 درصد این گونه مناطق مورد مناقشه خود را در اختیار چین گذاشته‌اند.

Image caption آقای کبیری می‌گوید، بر اساس قوانین تاجیکستان "حدود این کشور دخل‌ناپذیر است."

بحثهای ارضی میان چین و امپراتوری روسیه که قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان فعلی شامل این امپراتوری بودند، بیش از صد سال قبل شروع شد و در 22 مه سال 1884 میان این کشور سندی با نام “مرغیلان نو” امضا شد.

طبق این سند قطار (رشته) کوههای "سرکول" در پامیر شرقی خط مرز میان روسیه و چین تعیین شده بود.

"حدود تاجیکستان دخل‌ناپذیر است"

در همین حال، محی‌الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی و نماینده پارلمان تاجیکستان گفت که طبق ماده 7 قانون اساسی این کشور “حدود تاجیکستان تقسیم ناشده و دخل‌ناپذیر است”.

از این لحاظ، به گفته آقای کبیری “به چین دادن بیش از 1000 کیلومتر مربع قلمرو کشور به هیچ وجه پیروز‌ی دیپلماسی بوده نمی‌تواند و ممکن است کشورهای دیگر نیز با مشاهده چنین وضعی، با تاجیکستان دعوای ارضی در میان گذارند."

Image caption آقای مساف گفت، او به عنوان عضو کمیسیون مشترَک تاجیکستان و چین سند دادن بیش از 1000 کیلومتر مربع اراضی تاجیکستان به چین را امضا نکرده است

او گفت، اگر در این زمینه به سندهای تاریخی استناد شود، یک زمانی ولایت قاشغر چین بخشی از امارت بخارا بود.

آکادمیسین رحیم مساف، رئیس پژوهشگاه تاریخ و باستان‌شناسی فرهنگستان علوم تاجیکستان نیز “دادن اراضی به چین را یک اقدام نادرست از سوی دولت تاجیکستان “ خواند.

آقای مساف که یکی از اعضای کمیسیون مشترَک تاجیکستان و چین برای تعیین خطوط مرزی بود که سال 2004 تأسیس شد، گفت که سند دادن بیش از 1000 کیلومتر مربع قلمرو تاجیکستان به چین را امضا نکرده است.

به گفته این محقق تاجیک "موضوع دخل‌ناپذیری حدود کشور برای هر شهروند تاجیک مقدس بوده و او نخواسته که نامش در تاریخ سیاه شود."

از سوی دیگر، طبق اطلاع نهادهای زمین‌شناسی تاجیکستان، در دوران شوروی پیشین در منطقه پامیر شرقی 17 معدن مختلف کشف شده بود و چین تلاش می‌کرد این منطقه غنی از معادن را صاحب شود.

در همین حال، شادی شبدالف، رهبر حزب کمونیست و نماینده پارلمان تاجیکستان گفت: "اگر مقامات تاجیکستان در مورد مذاکرات مناطق بحث‌ناک (مورد مناقشه) با چین اطلاع داده و این روند شفاف می‌شد، در جامعه تاجیکستان سر و صداها در باره فروختن زمین به چین پیدا نمی‌شد."

ادامه‌مباحثات در اطراف مناطق مورد مناقشه

چین نخستین کشور همسایه تاجیکستان است که در زمینه تعیین خطوط مرزی با تاجیکستان سند نهایی را امضا کرده و پارلمان این کشور آن را تصویب کرده است.

Image caption به اعتقاد آقای شبدالف شفاف نبودن روند مذاکرات با چین در مسائل مرزی سر و صداهای را در جامعه تاجیکستان به بار آورده است

اما به گفته مسئولان وزارت خارجه تاجیکستان، مباحثات و مذاکرات تاجیکستان با ازبکستان و قرقیزستان در اطراف تعیین خطوط مرزی همچنان ادامه‌دارد.

همراخان ظریفی، وزیر خارجه تاجیکستان گفت که 98 در صد خطوط مرزی میان تاجیکستان و ازبکستان مشخص شده، اما تا حال جانبها در چند منطقه مورد مناقشه در مناطق مرز مشترَک این دو کشور در شمال تاجیکستان به توافق نرسیده‌اند.

آقای ظریفی تأکید کرد، همچنین مشکل در تعیین خطوط مرز با قرقیزستان وجود داشته و مذاکرات طرفها در زمینه به کُندی پیش می‌رود.

از سوی دیگر، مذاکرات در زمینه تعیین خطوط مرز با افغانستان، همسایه دیگر تاجیکستان تا حال شروع نشده است.

به اعتقاد کارشناسان، تعویق در تعیین خطوط مرزی با ازبکستان و قرقیزستان مشکلات زیادی را، نظیر موارد کُشته و زخمی شدن افراد در مناطق مین کاری شده در مناطق مرزی و مناقشات در زمینه تقسیم منابع آب در نواحی نزد مرزی به میان آورده است.

مطالب مرتبط