راز موفقیت استرالیا در کنترل عوارض سیل

سیل در ایالت کوئیزلند استرالیا
Image caption بیش از یک دهه خشکسالی با بروز سیل در ایالت کوئیزلند به پایان رسید

در کنار شماره‌ پلاک خودروها در ایالت کوئینزلند استرالیا این عبارت نوشته شده است :"ایالت خورشید تابان" اما این روزها در گفتگوهای میان ساکنان کوئینزلند عبارت "ایالت آب فراوان" بیشتر به گوش می‌رسد. بیش از یک دهه خشکسالی با بروز سیل در این ایالت به پایان رسید.

۳۵ سال پس از سیل ویرانگر سال ۱۹۷۴ در کوئینزلند، بارش‌های شدید اما با وقفه باران که از اوایل اکتبر سال ۲۰۱۰ شروع شد در دسامبر جای خود را به بارش‌های شدید و بدون وقفه داد که تا اواسط ژانویه ۲۰۱۱ ادامه یافت و در انتها مساحتی در این ایالت را که در مقایسه نزدیک به دو سوم مساحت ایران بود به زیر آب برد.

می‌توان تصور کرد سیلی به چنین وسعت در غالب کشورهای در حال توسعه جهان منجر به مرگ صدها یا هزاران نفر و فروپاشی اقتصادی و سیاسی کشورها می‌شد و زندگی ساکنان آن کشورها را برای دهه‌ها تحت‌الشعاع قرار می‌داد.

تا امروز (۱۶ ژانویه)، آمار رسمی تلفات ناشی از سیل در کوئینزلند حاکی از مرگ ۱۸ نفر و مفقود شدن ۲۳ نفر دیگر است. مقام‌های پلیس ایالت اعلام کرده‌اند که تعدادی از کسانی که جان خود را از دست داده‌اند به هشدارهای پلیس بی‌توجهی کرده‌اند و حاضر نبودند از خانه‌های خود خارج شوند.

Image caption کم جمعیت بودن ایالت کوئیزلند، دستکم از جنبه بحران، منجر به کاهش تلفات و رسیدگی بیشتر به بیجاشدگان شد

مدیریت بحران، جمعیت کم و امدادرسانی مهم‌ترین شاخصه‌هایی ا‌ست که صدمات جانی و اقتصادی ناشی از بلایای طبیعی را به کمترین میزان می‌رساند. دولت ایالتی کوئینزلند در هر سه مورد نمره قبولی گرفت و اکنون آنا بلای، سروزیر ایالت، سه روز پس از اعلام پایان رسمی بحران می‌گوید به زودی و تا قبل از سرد شدن دوباره هوا می‌توانیم گردشگران را به شنا کردن در سواحل کوئینزلند دعوت کنیم.

مرور سریع سه شاخص گفته شده می‌تواند برای درک بهتر چگونگی رویارویی با بلایای طبیعی، که وقوع آن‌ها در سیاره زمین رو به افزایش است، مفید باشد.

مدیریت بحران

مردم در شش هفته‌بارش بی‌وقفه باران و از اولین طغیان رودخانه فیتزروی و وقوع سیل در شهر تئودور تا پایان سیل در بریزبن آخرین اطلاعات رسمی را تنها از زبان سروزیر ایالت می‌شنیدند.

اطلاعات مربوط به چگونگی کنترل سیل، جزئیات مرتبط با سدها و مخازن طبیعی انباشت آب، انتقال مصدومین، بسته شدن جاده‌ها و حتی نام مراکز اسکان موقت آسیب دیدگان توسط یک نفر یعنی بالاترین مقام اجرایی ایالت اعلام می‌شد. چنین تمرکز اطلاع‌رسانی منجر به جلوگیری از انتشار شایعات و سردرگمی ناشی از اطلاعات ناموثق می‌شد.

در تمام روزهای بحران و در فواصل دو ساعته آخرین اطلاعات مرتبط با سیل در جریان مصاحبه‌های مطبوعاتی توسط آنا بلای، سروزیر ایالت، ارائه می‌شد و مصاحبه‌ها به طور مستقیم از طریق شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی سراسری پخش می‌شد. هیچ مراسم مذهبی یا سیاسی برای مقابله با بحران، در تبلیغ یا مقابله با دست اندرکاران و یا به یاد آسیب دیدگان ترتیب داده نشد تا تمرکز اجرایی در مدیریت و اطلاع‌رسانی بحران تحت‌الشعاع مناسبت‌های دیگر قرار نگیرد.

در جریان مصاحبه‌های مطبوعاتی و در کنار سروزیر ایالت همواره یکی از کارمندان اداره خدمات ناشنوایان کوئینزلند نیز حضور داشت تا جریان مصاحبه‌ها را برای بینندگان کم‌شنوا یا ناشنوای تلویزیون به زبان اشاره ترجمه کند. بنابراین کمتر کسی از جزئیات وقایع بی خبر مانده بود.

جمعیت

کوئینزلند دومین ایالت استرالیا از نظر مساحت و بریزبن، مرکز آن، سومین شهر بزرگ استرالیاست. مساحت این ایالت ۱,۸۵۲,۶۴۲ کیلومتر مربع است و جمعیت آن به چهار و نیم میلیون نفر می‌رسد که کمی بیش از ۲۰ درصد جمعیت استرالیاست.

گردشگری منبع اصلی درآمد عظیم ایالت است که حتی با درآمد حاصل از منابع معدنی نظیر ذغال سنگ نیز برابری می‌کند. با این همه به رغم مهاجرت گسترده به این ایالت که ناشی از رونق اقتصادی دهه اخیر بوده، در سه دهه گذشته به جمعیت کوئینزلند تنها دو میلیون نفر اضافه شده است.

Image caption آمار رسمی تلفات ناشی از سیل در کوئینزلند حاکی از مرگ ۱۸ نفر و مفقود شدن ۲۳ نفر دیگر است

کم جمعیت بودن ایالت، دستکم از جنبه بحران، منجر به کاهش تلفات و رسیدگی بیشتر به بیجاشدگان ناشی از بلایای طبیعی نظیر سیل اخیر شده است.

علاوه بر این، دولت ایالتی کوئینزلند و دولت فدرال استرالیا اعلام کرده‌اند قادرند بخش قابل توجهی از خسارات ناشی از بلایای طبیعی را جبران کنند تا به این وسیله برگشت ساکنان مناطق آسیب دیده به خانه‌های‌شان با سرعت بیشتری صورت گیرد.

در کنار بودجه‌ دولتی که برای بازسازی مناطق آسیب دیده اختصاص یافته تا ساعت ۶ بعدازظهر روز ۱۵ ژانویه در پاسخ به فراخوان سروزیر ایالت، آنا بلای، بیش از ۶۴ میلیون و سیصد هزار دلار از طرف مردم و سازمان‌های خصوصی برای کمک به بازسازی خرابی‌ها اهدا شده و این مبلغ جدا از کمک‌هایی نظیر مواد خوراکی، پوشاک و لوازم اولیه‌زندگی‌ست که از طرف مردم به مراکز اسکان موقت ارسال شده است.

یکی از عمده‌ترین خسارت‌هایی که در جریان وقوع بلایای طبیعی گریبانگیر مراکز بهداشتی و خدماتی می‌شود تعداد بیشمار تلفات انسانی ا‌ست.

علاوه بر آسیب دیدگان جسمی، رسیدگی به وضعیت روحی بازماندگان نیز تا سال‌ها فشار سنگین خود را بر مراکز بهداشتی و خدمات مشاوره‌ای باقی می‌گذارد. اگر بنابر آنچه پیش‌بینی می‌شود وقوع بلایای طبیعی در اثر شرایط اقلیمی زمین رو به افزایش باشد آنگاه می‌توان به سادگی حدس زد که کم جمعیت بودن به خودی خود مزیتی انکارناپذیر برای مدیریت بحران در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه جهان ‌است. این مزیت را می‌توان در جمعیت چهار و نیم میلیونی کوئینزلند در مساحتی بزرگ‌تر از ایران دید.

امدادرسانی

تا امروز ۱۶ ژانویه، ۲۲ هزار خانه در بریزبن بدون برق هستند اما آب آشامیدنی در لوله‌های تمام منازل در شهرهای سیلزده وجود دارد. در بحرانی‌ترین زمان وقوع سیل یعنی از هفتم ژانویه برق بسیاری از مناطق قطع شد تا بیش از همه خطری متوجه امدادرسانان نشود. در واقع زمانی امدادرسانان وارد عمل شدند که ساکنان محلی به طور داوطلبانه و در مواردی به اجبار از خانه‌های خود به مراکز اسکان موقت انتقال داده شده بودند.

Image caption دولت ایالتی کوئینزلند و دولت فدرال استرالیا اعلام کرده‌اند قادرند بخش قابل توجهی از خسارات ناشی از بلایای طبیعی را جبران کنند

گروه‌های امدادی عبارت بودند از نیروهای پلیس، آتش نشانی، کارکنان حوادث غیرمترقبه و اورژانس، و نیروهای ارتش. در تمام دوران امدادرسانی تقاضایی برای امدادهای مردمی از رسانه‌های پخش نشد و درست برعکس، از مردم خواسته می‌شد حتی به خانه‌های خودشان هم مراجعه نکنند زیرا احتمال وقوع پیشامدهایی نظیر خراب شدن ساختمان و یا گزیدگی توسط حیوانات رها شده در آب‌ها وجود داشت.

تعدادی از تلفات انسانی ناشی از سیل مربوط به نادیده گرفتن همین هشدارها بود. به عنوان مثال یک پدر و پسر هندی تبار که از جمله نجات یافتگان بودند تنها به امید این که خودروی‌شان توانایی عبور از منطقه سیلزده را دارد به طرف خانه حرکت کرده بودند که در میانه راه خودروی‌شان تا سقف به گل نشست و پدر و پسر تا رسیدن نیروهای امدادی مجبور به نشستن بر روی سقف خودرو شدند.

امدادرسانی تحت نظر سر وزیر و با فرماندهی پلیس ایالتی انجام شد به طوری که گروهی از نیروهای ارتش سنگاپور که پیش از وقوع سیل در کوئینزلند سرگرم آموزش در این ایالت بودند و بعد در اختیار نیروهای امدادی قرار گرفتند از جنبه هدایت سازمانی زیر نظر نیروی پلیس ایالت، و نه ارتش استرالیا، قرار گرفتند.

همین تمرکز فرماندهی امدادرسانی منجر به افزایش بازدهی و کاهش خطا در به کارگیری نیروهای امدادی شد، اتفاقی که در موارد بسیار همراه با تعدد مراکز تصمیم‌گیری منجر به بروز مشکلات بیشتر در امر امدادرسانی شده است.

نکته قابل توجه در بخش امدادرسانی به نقش رسانه‌های محلی مربوط بود که به رغم پوشش همه جانبه‌ واقعه سیل و گفتگو با مردم و مسئولان از حیطه اطلاع‌رسانی واقعه به بخش مخابراتی موضوع وارد نشدند. به عبارت بهتر رادیو و تلویزیون‌های سراسری و محلی به رغم در اختیار داشتن گزارشگران محلی و اشراف محیطی قابل توجه از ابزارهای رسانه‌ای خود برای جهت دادن به مسیر ارسال یا دریافت خدمات امدادی یا تهییج عمومی برای کمک به آسیب دیدگان استفاده نکردند.

اما رسانه‌های عمومی از دیروز شنبه ۱۵ ژانویه و به دنبال تقاضای سروزیر ایالت از مردم برای پاکسازی شهر دست به کار شده‌اند تا مردم را جارو به دست به خیابان‌های بسته به روی عبور و مرور بفرستند و شهر را برای بازگشایی مدارس در هفته آخر ژانویه آماده کنند. دیروز ۷ هزار داوطلب و امروز ۱۶ ژانویه نزدیک به ۸ هزار داوطلب مشغول تمیز کردن شهر بودند. ایالتی که سیلزده بود در مدت یک هفته قرار است به دوران پیش از سیل بازگردانده شود.

Image caption سیل در استرالیا و برزیل بطور همزمان رخ داد اما تلفات سیل در برزیل به مراتب بیشتر بوده است

سیل در ایالت کوئینزلند در استرالیا و ایالت ریودوژانیرو در برزیل به طور همزمان رخ داده است. ایالت ریودوژانیرو حدود ۴۲ برابر کوچکتر از کوئینزلند است اما نزدیک به چهار برابر بیشتر جمعیت دارد. تلفات در این ایالت برزیل تاکنون به ۶۰۰ کشته رسیده ولی در کوئینزلند در بدترین حالت ممکن است به کمتر از ۲۵ نفر برسد.

دست آخر این که رسانه‌های محلی در کوئینزلند، وزرای دولت ایالتی و فدرال را نشان می دادند که در کنار مردم در حال تمیز کردن خیابان‌ها هستند در حالی که مقام‌های محلی در شهر نوا فریبورگو برزیل از کاربران آماتور رادیو که به آن‌ها در امدادرسانی کمک کرده‌اند، تشکر کرده‌اند.

بلایای طبیعی چالشی ا‌ست که اختلاف عمیق میان مدیریت در کشورهای در حال توسعه و کشورهای توسعه یافته را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

مطالب مرتبط