۲۰ سال بعد: تقاضای صدام از گورباچف برای وساطت در جنگ کویت

صدام حسین
Image caption صدام حسین از اردوگاهی نظامی در کویت دیدن می کند

بر اساس اسناد و مدارکی که از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ منتشر شده، صدام حسین برای جلوگیری از هجوم نیروهای آمریکایی به عراق از میخائیل گورباچف، رهبر وقت شوروی، تقاضای وساطت کرده بود.

این اسناد که در روزنامه نیویورک تایمز منتشر شده، نشان می دهد صدام حسین در آخرین ساعات قبل از حمله زمینی نیروهای تحت رهبری آمریکا به عراق، طارق عزیز وزیر خارجه خود را به مسکو فرستاد و متعهد شد که نیروهای خود را از کویت خارج خواهد کرد.

نیویورک تایمز اسناد مربوط به تلاش رهبر سابق عراق را از دانشگاه دفاع ملی آمریکا به دست آورده که همزمان با بیستمین سالگرد عملیات آزاد سازی کویت، برخی از اسناد مربوط به این جنگ را منتشر کرده است.

این مدارک بخشی از ۲۳۰۰ ساعت مذاکرات ضبط شده و میلیونها صفحه سند محرمانه ای است که پس از اشغال خاک عراق در جنگ سال 2003 به دست نیروهای آمریکایی افتاد.

بر اساس این مدارک، صدام حسین طی نامه ای احساسی به میخائیل گورباچف نوشت: "ملت و ارتش ما گیج شده است،" اما هنگامی که مسکو موفق به تغییر تصمیم واشنگتن نشد، در جلسه ای به اطرافیانش گفت که رهبر شوروی سابق "رذل" است و به عراق خیانت کرده است.

صدام حسین در ارزیابی اشتباهی از علایم موجود، اطمینان داشت که اگر در مقابل هر چهار سرباز کشته شده عراقی، یک سرباز آمریکایی کشته شود، می تواند مانع از پیشروی ارتش آمریکا شود.

این اسناد نشان می دهد که صدام حسین با به آتش کشیدن چاه های نفت کویت تنها توانست آمریکا را در حمله زمینی به کویت مصمم تر کند و آخرین تلاش های دیپلماتیک برای سازش را از بین ببرد.

نیویورک تایمز همچنین اسنادی را از کتابخانه ریاست جمهوری جورج بوش در دانشگاه تگزاس منتشر کرده که حاوی مکالمات تلفنی رهبران آمریکا و شوروی در آستانه تهاجم زمینی آمریکا به عراق است.

آقای بوش قرار است روز پنجشنبه در کنفرانسی که بمناسبت بیستمین سالگرد آزادی کویت در این دانشگاه و با حضور برخی اعضای کابینه اش تشکیل می شود، شرکت کند.

این اسناد که همزمان با این کنفرانس از طبقه بندی محرمانه خارج شده نشان می دهد که میخائیل گورباچف با وجود تلاش های دیپلماتیکی که برای خروج عراق از کویت انجام داد، به هیچ وجه مایل نبود روابطش با دولت بوش آسیب ببیند.

عراق در اوت سال ۱۹۹۰ به کویت حمله کرد و پس از بی اعتنایی صدام حسین به قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل متحد حاوی درخواست خارج کردن قوای خود از کویت، آمریکا و متحدانش در هفدهم ژانویه عملیات هوایی علیه نیروهای عراقی را آغاز کردند و آماده اجرای عملیات زمینی شدند.

اسناد کتابخانه ریاست جمهوری در دانشگاه تگزاس حاکی از آن است که میخائیل گورباچف در ۲۱ فوریه ۱۹۹۱ با طارق عزیز در مسکو ملاقات کرد و چند ساعت بعد تلفنی به جورج بوش گفت که عراق موضع خود را "به طور جدی تغییر" داده است.

وی گفت عراق حاضر است بدون هیچ پیش شرطی طی شش هفته از کویت خارج شود و مسکو اصرار کرده که این جدول زمانی باید به بیست و یک روز کاهش یابد.

آخرین تلاش های میخائیل گورباچف برای جلوگیری از بروز جنگ با به آتش کشیدن چاه های نفت کویت توسط صدام حسین به شکست انجامید.

جورج بوش به رهبر شوروی سابق گفت که فرصتی برای به تعویق انداختن عملیات نظامی باقی نمانده است، مگر آنکه عراق طی هفت روز کویت را تخلیه کند، به آن کشور غرامت بدهد و طرحی نیز برای بازرسی برنامه تسلیحات شیمیایی، میکروبی و اتمی عراق تنظیم شود.

گورباچف طی نامه ای به صدام حسین که توسط طارق عزیز به بغداد فرستاد به وی اطلاع داد که رئیس جمهور آمریکا پیشنهاد مسکو را نپذیرفته و حمله زمینی تنها در صورتی متوقف می شود که رئیس جمهور عراق بلافاصله بیانیه ای صادر و اعلام کند که طی ۹ تا ۱۰ روز آینده از کویت خارج می شود.

بر اساس متن گفتگوهای رهبران عراق، صدام حسین تا آخرین لحظات گمان نمی کرد که آمریکا دست به حمله زمینی بزند و تصور می کرد که حتی اگر ایالات متحده وارد جنگ با ارتش عراق شود، تحمل تلفات این جنگ را نخواهد داشت و به زودی ترک مخاصمه خواهد کرد.

در این مذاکرات، امید چندانی به کمک کشورهای همسایه دیده نمی شود.

از جمله، یکی از دستیاران صدام حسین درباره احتمال حمایت ایران از عراق در جنگ با آمریکا سئوال می کند، اما صدام حسین می گوید: "مثل همه انقلابهای تازه، آنها (ایرانیان) هم زیاد حرف می زنند."

مطالب مرتبط