وزیر خارجه تاجیکستان تحویل بخشی از قلمرو کشور به چین را قانونی خواند

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای ظریفی گفت که تاجیکستان زمینش را به چین نداده است

وزیر خارجه تاجیکستان ادعاهای مبنی بر غیرقانونی بودن تحویل قطعه‌ای از زمین این کشور به دولت همسایه چین را بی‌پایه خواند.

همراخان ظریفی روز پنج‌شنبه‌27 ژانویه در جمع خبرنگاران گفت که تاجیکستان خطوط مرزش با چین را مشخص کرده و به مباحثات حدود 300-ساله در مورد مناطق مناقشه میان این دو کشور نقطه گذاشته است.

آقای ظریفی ادعای محی‌الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی و نماینده پارلمان تاجیکستان، مبنی بر این را که تحویل اراضی به چین یک امر مغایر با قانون اساسی است، رد کرد.

محی‌الدین کبیری به هنگام بررسی پروتکل تعیین خطوط مرز با چین در پارلمان دو هفته قبل گفته بود که طبق ماده 7 قانون اساسی “حدود تاجیکستان تقسیم ناشده و دخل‌ناپذیر است”.

اما وزیر خارجه تاجیکستان گفت که قانون اساسی این کشور در سال 1994 تصویب شده و در آن زمان خطوط مرزی با هیچ کشور همسایه تاجیکستان مشخص نشده بود.

به گفته او، نخستین سند حقوقی در این زمینه پروتوکول تصویبشده با چین است که در 27 آوریل سال گذشته در شهر پیکن از جانب وزرای خارجه تاجیکستان و چین امضا شده و از جانب پارلمانهای هر دو کشور تصویب گردیده است.

گفته می‌شود 1142 هزار کیلومتر مربع از اراضی تاجیکستان که به اختیار چین گذشته است، در مناطق دورافتاده کوهستانی در پامیر شرقی و در ارتفاع 3000 متر از سطح بحر واقع بوده و در آن جا آدمان زندگی نمی‌کنند.

ادعای چینیها این بوده است که بین خانگری (پادشاهی) چین و دولت پادشاهی روسیه در قرن 19 میلادی سندی امضا شده بوده است که نشان می‌دهد این پاره از قلمرو تاجیکستان در آن زمان به چین متعلق بوده است.

در واکنش به این، برخیها در تاجیکستان این سؤال را مطرح کرده‌اند که پس بر اساس همین اصول آیا تاجیکستان نیز می‌تواند از ازبکستان برگرداندن شهرهای تاریخی سمرقند و بخارا را که تاجیکان مال خود می‌دانند، تقاضا کند؟

همراخان ظریفی گفت که بدون اسناد تاریخی و حقوقی نمی‌تواند در باره این مسئله ابراز نظر کند. این در حالیست که به گفته کارشناسان، در کتاب “تاریخ تبر تقسیم” آکادمیسین رحیم مساف در این زمینه دهها سند و دلیل را پیدا کردن ممکن است.

تحویل قطعه‌ای از زمین تاجیکستان به چین که اخیراً پروتکل آن در پارلمان تاجیکستان تصویب شد، به انتقادات گسترده‌ای در میان گروههای جامعه مدنی این کشور دامن زده و از جمله، گروهی برای ابراز مخالفت خود با این اقدام صفحه‌ای در فییس‌بوک تأسیس داده‌اند.

در باره “Wikileaks

پیشتر سایت جنجال برانگیز “Wikileaks” اسناد دیپلماتیکی را منتشر شده بود که برخی از آنها به فعالیت همراخان ظریفی، وزیر خارجه تاجیکستان، نیز مربوط بود.

به گفته آقای ظریفی، محتوای یکی از این اسناد که به ملاقات او در وزارت خارجه آمریکا اشاره ‌می‌کند، "کاملا دروغ" است. زیرا آن در روز دوم افشای مطالب محرمانه در این سایت پیدا شده و سریع از میان میلیونها سند کشف شدنش واقعی بودن آن را زیر سؤال می‌برد.

آقای ظریفی در باره مشخصات این سند چیزی نگفت، ولی اشاره ‌آن احتمالاً به مطلبی بود که برخی از رسانه‌ها انتشار دادند و طبق آن، گویا دیپلماتهای آمریکایی با آقای ظریفی قبل از بازگشتش به تاجیکستان ملاقاتی کرده و می‌خواستند که پس از امامعلی رحمان او رئیس جمهور شود.

ضمناً، آقای ظریفی قبل از انتصابش به وزارت خارجه تاجیکستان سفیر این کشور در واشنگتن بود. وی همچنین گفت که شاید این کار شخص یا گروهی باشد که با استفاده از انتشار اسناد محرمانه در “Wikileaks” سند به گفته او اغواانگیزی را در باره وزیر خارجه تاجیکستان منتشر کرده است.

اما آقای ظریفی دیدار خود با ریچارد هوگلند، سفیر آمریکا در تاجیکستان را که در یکی از اسناد "Wikileaks" در آن باره سخن می‌رفت، تأیید کرد، ولی گفت که محتوای صحبت آنها تحریف شده است.

ضمناً، در اواخر سال گذشته سایت معروف "Wikileaks" ضمن افشای چندی از نامه‌های محرمانه سفیر آمریکا در تاجیکستان مطلبی در مورد ژنرال غفار میرزایف را نیز منتشر کرده بود.

از جمله، روزنامه Telegraph- بریتانیا در استناد به اسناد "Wikileaks" نوشته بود: "ایالات متحده آمریکا از آقای رحمان‌اف خواست، تا ژنرال غفار میرزایف، رئیس آژانس نظارت بر مواد مخدِّر تاجیکستان را، برکنار کند و او این تقاضا را اجرا کرد. زیرا امکان داشت ژنرال میرزایف حکومت امامعلی رحمان‌اف را تهدید کند."

این نکته در گزارش سفیر آمریکا در تاجیکستان به وزارت خارجه این کشور در سال 2005 تأکید شده است.

در نامه ریچارد هوگلند، سفیر آمریکا در تاجیکستان، در باره ملاقاتش با امامعلی رحمان پس از خروج نیروهای مرزبان روسیه از مرز تاجیکستان و افغانستان چنین تأکید شده است: "رحمان توضیح داد که مسکو می‌خواهد از نیروهای مرزبانش برای آماده ساختن تبدلات علیه او در همکاری با غفار میرزایف، فرمانده گارد ریاست جمهوری، استفاده کند."

بنا به گزارش آقای هوگلند، آقای رحمان گفته است: "روسیه خواستار خروج نیروهایش از تاجیکستان نبود، اما تنها زمانی که ژنرال میرزایف برکنار شد، ولاديمير پوتین ناچار از طرح تبدلات دست کشیده و با خروج مرزبانان روس از مرزهای جنوبی تاجیکستان موافقت کرد."

روابط با تاجیکان برون‌مرزی

در نشست خبری روز پنج‌شنبه‌ مقامات وزارت خارجه تاجیکستان گفتند که ترتیب دریافت ویزای این کشور برای اتباع خارجی، بخصوص، تاجیکان برون‌مرزی، ساده کرده شده است.

افزون بر این، وزیر خارجه تاجیکستان گفت که وقتی تاجیکان برون‌مرزی به تاجیکستان دعوت می‌شوند، به آنها به طور رایگان ویزا داده می‌شود.

در اوایل ماه ژانویه تعداد 750 تن از جوانان تاجیک تبار ازبکستان که در دانشگاه آموزگاری شهر دوشنبه تحصیل می‌کنند، به مدت 10 روز نتوانسته‌اند از سفارت تاجیکستان در ازبکستان ویزا دریافت کنند.

همراخان ظریفی دلیل این امر را مشکلات فنی خوانده و گفت که در آینده برای ورود این افراد به تاجیکستان مشکلی ایجاد نخواهد شد.

در همین حال، تعدادی از دانشجویان افغان که در دانشگاههای تاجیکستان آموزش می‌گیرند، خواستار رایگان شدن دریافت ویزا برای خود شده‌اند.

مسئولان وزارت خارجه تاجیکستان گفتند که در سند همکاریها میان وزارتهای معارف تاجیکستان و افغانستان موضوع صدور ویزای رایگان برای دانشجویان ذکر نشده است.

اما تأکید شد که مذاکرات با جانب افغانستان در این زمینه ادامه‌داشته و ممکن است در آینده نزدیک راههای حل این مشکل پیدا شود.

مطالب مرتبط