نتیجه۲۰ سال آشوب در سومالی چه بوده است؟

پیکارجویی در سومالی حق نشر عکس BBC World Service

سومالی کشوری است که از ۲۶ ژانویه سال ۱۹۹۱، هنگامی که حکومت "زیاد باره" سرنگون شد، تحت کنترل دولت ملی واحدی نبوده است. تاثیر این ۲۰ سال جنگ و بی ثباتی بر این کشور و مردمش چه بوده است؟

درگیری ها

در طول دهه میلادی ۹۰، جنگ در سومالی بین جنگ سالاران رقیب و گروه های پیکارجوی قبیله ای در گرفت. این جنگ ها به گرسنگی گسترده میان مردم انجامید و سازمان ملل متحد و آمریکا را بر آن داشت تا وارد عمل شوند.

درگیری همچنیان ادامه یافت ولی از شدت آن کاسته شد تا اینکه در سال ۲۰۰۶، برای نخستین بار گروهی به نام اتحادیه "محاکم شرعی" کنترل پایتخت را به طور کامل به دست گرفت. اکنون پایتخت سومالی صحنه درگیری های دائم میان دولت تحت حمایت سازمان ملل و پیکار جویان موسوم به الشباب است که وابسته به القاعده هستند.

حق نشر عکس BBC World Service

حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از مردم در اخل کشور آواره شده اند. بیشتر آنان در مناطق جنوبی و مرکزی سومالی در اطراف موگادیشو هستند.

مناطق شمالی به نسبت آرام بوده بویژه "سومالی لند"، قلمرویی که قبلا تحت کنترل بریتانیایی ها بوده است. گرچه استقلال این قسمت از کشور در سطح بین المللی به رسمیت شناخته نمی شود، ولی این منطقه انتخابات دمکراتیک خود را برگزار می کند. سال گذشته شاهد انتقال مسالمت آمیز قدرت در آنجا بودیم که در آفریقا روندی نادر است.

"پانتلند" که در همسایگی این منطقه است، ناحیه ای است که خود، امورش را تحت کنترل دارد ولی اعلام کرده که می خواهد بخشی از سومالی باقی بماند. بسیاری از دزدان دریایی که از هرج و مرج موجود در سومالی برای دزدیدن کشتی ها برای باج گرفتن استفاده می کنند، در شهرهای بندری پانتلند، مانند ایل، ساکنند. این دزدی ها در مسیر پررفت و آمد کشتیرانی در آب های نزدیک به سومالی روی می دهد.

آوارگان

بیشترین خسارت از جنگ در سومالی، نصیب غیرنظامیان شده است. بیش از ۲۰ درصد از جمعیت، یعنی دو میلیون نفر، از خانه های خود گریخته اند.

حدود ۶۷۸ هزار نفر رسما به عنوان پناهنده در کشورهای خارجی پذیرفته شده اند؛ این در حالی است که هزاران نفر هم کشور ویران شده خود را ترک کرده تا در کشورهای خارجی به صورت مهاجر زندگی کنند.

حق نشر عکس BBC World Service

بیش از ۶۰۰ هزار نفر پناهنده ثبت شده سومالیایی در سرتاسر جهان وجود دارد. این تعداد به علاوه مهاجران سومالیایی بیشتر از یک میلیون نفر می شوند.

مهاجرات گسترده سومالیایی ها در ۲۰ سال گذشته روی داده است. موجی از مهاجران در جریان جنگ داخلی که سبب سرنگونی حکومت زیاد باره در سال ۱۹۹۱ شد، صورت گرفت.

در دهه پس از آن، بسیاری از آوارگان از کشورهای همسایه به سومالی بازگشتند. ولی از سال ۲۰۰۵ روند تازه ای از مهاجرت آغاز شده که علت آن عمدتا درگیری بین اسلامگراها و نیروهای دولتی بوده است.

حق نشر عکس BBC World Service

میزان رفاه

هر چند سومالی مدت دو دهه درگیر جنگ بوده ولی میزان رفاه مردم به کندی رو به رشد گذارده است.

سومالی همچنان در مقایسه با بیشتر کشورهای آفریقایی، فقیر است ولی اقتصاد و مردم این کشور، راه هایی را برای ادامه حیات بدون حضور دولت مرکزی یافته اند.

تولید ناخالص داخلی سومالی در ۲۰ سال گذشته به طور ثابتی رو به رشد بوده است. در مورد متوسط طول عمر هم این موضوع صدق می کند. در حالی که کشورهای همسایه با مشکلاتی مانند همه گیری عفونت اچ آی وی و ایدز دست به گریبانند، سومالی تا حد زیادی از این موضوع راحت است.

گرچه امکانات درمانی در بیشتر نقاط بسیار کم است، احتمال اینکه یک نوزاد تا یک سال زنده بماند، از سال ۱۹۹۱ کمی بیشتر شده است.

میزان تغییر شاخص های مختلف زندگی در سومالی

اعداد موجود در جدول بالا، همه جنبه های زندگی را نشان نمی دهد. ثبات نسبی که در سطح رفاه ایجاد شده تاحدی نتیجه فعالیت های نهادهای امدادرسانی بین المللی بوده است.

سومالی در همه زمان های جنگ و درگیری، کمک هایی در زمینه غذا و پزشکی دریافت می کرده است.

این اعداد که از برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد گرفته شده نشان می دهد که میزان کمک های غذایی به سومالی در سال های اخیر افزایش یافته است. این افزایش همزمان با درگیری ها میان اسلامگرایان و نیروهای وفادار به دولت سومالی بوده است.

حق نشر عکس BBC World Service

دزدان دریایی

حق نشر عکس BBC World Service

در نبود حاکمیت قانون و با توجه به محدود بودن راه های امرار معاش، دزدی دریایی به عنوان یک روش جذاب در میان بسیاری از مردان سومالیایی در سال های اخیر مورد استفاده قرار گرفته است.

آنها میلیون ها دلار درآمد از هر کشتی ای که می دزدند، به دست می آورند.

کشتی های جنگی از سرتاسر جهان به این منطقه اعزام شده اند تا با گشت زنی، جلوی حملات را بگیرند.

ولی واکنش دزدان دریایی آن بوده که محل عملیات خود را تغییر می دادند و دورتر و دورتر می رفتند، تا جایی که بعضی از کشتی ها را در مکان هایی که به هند نزدیک تر است تا سومالی، تصرف کرده اند.

همه کارشناسان می گویند تنها راه حل بلند مدت برای معضل دزدی دریایی بازگرداندن نظم و حاکمیت قانون به کشور سومالی است.

مجموعه ای از همایش هایی که کشورهای کمک کننده در تلاش برای ایجاد صلح برگزار کرده اند، تاکنون نتوانسته رهبران رقیب در سومالی را به کنار گذاشتن سلاح و همکاری با یکدیگر ترغیب کند.

حق نشر عکس BBC World Service

مطالب مرتبط