نمایه سیاسی مصر

مصر که به خاطر اهرام و تمدن باستانی اش شهرت دارد در دوران معاصر نقش مهمی در سیاست خاورمیانه ایفا کرده است.

سه جنگ متمادی این کشور با اسرائیل در سالهای ۱۹۴۸ ، ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ مصر را به مهمترین بازیگر جهان عرب و مدافع آن بدل ساخت و سپس امضاء قرارداد صلح با این دشمن دیرینه در سال ۱۹۷۹ آن را به نیرویی مهم در روند صلح خاورمیانه تبدیل کرد.

اما تصمیم تاریخی انور سادات برای امضاء قرارداد کمپ دیوید با اسرائیل به اخراج مصر از جامعه عرب تا سال ۱۹۸۹ منجر شد. در سال ۱۹۸۱ انور سادات به خاطر ممنوع کردن فعالیت اسلامگرایان تندرو توسط آنها ترور و کشته شد.

حسنی مبارک در مجموع سیاست میانه‌رو تری را در پیش گرفت، اما کارزار گروههای اسلامگرا به شکل پراکنده ای در طول این سالها ادامه داشته است. آنها در اکثر حملات خود جهانگردان و مراکز توریستی مصر را هدف قرار داده اند.

مدافعان اصلاحات سیاسی نیز در سالهای اخیر فعالتر شده اند و با وجود قانون شرایط فوق العاده که از سال ۱۹۸۱ در مصر برقرار شده، اعتراضات علنی خود را گسترش داده اند. مخالفان دولت می گویند این قانون آزادی های سیاسی را در این کشور به شدت محدود می کند.

با وجودیکه طبق تغییرات اخیردرقانون اساسی کشورمخالفان نیز می توانند در انتخابات ریاست جمهوری کاندید شوند، شرایط تائید صلاحیت نامزدها بسیار سختگیرانه است. احزاب اسلامگرا حق شرکت در این انتخابات را ندارند.

به خاطر تمدن باستانی و گشایش درهای مصر به روی فرهنگ غرب در دوران اشغال این کشور توسط ناپلئون، از نگاه بسیاری مصر رهبر تحولات فکری و فرهنگی در منطقه تلقی می شود. امام مسجد الازهر در قاهره یکی از مهمترین پیشوایان دینی در میان مسلمانان سنی است.

شهرهای پرتراکم و تقریبا تمام مناطق کشاورزی مصر در حاشیه و دلتای رود نیل متمرکز شده اند و بخش اعظم خاک این کشورصحراهای خشک است.

اطلاعات کلی

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نمایی از آرامگاه سلطان حسن و مسجد الرفاعی در قاهره

• نام کامل: جمهوری عربی مصر • جمعیت: ۸۴.۵ میلیون (منبع: سازمان ملل متحد، سال ۲۰۱۰) •مساحت: یک میلیون کیلومتر مربع • پایتخت: قاهره • زبان اکثریت: عربی

• دین اکثریت: اسلام، مسیحیت

• امید به زندگی: برای مردان ۶۹ سال، برای زنان ۷۳سال (منبع: سازمان ملل) • واحد پول: ۱ پوند مصری = ۱۰۰ قروش • صادرات عمده: نفت و محصولات نفتی، کتان • سرانه درآمد ناخالص ملی: ۲۰۷۰ دلار (منبع: بانک جهانی، سال ۲۰۰۹) • نشانه اینترنتی: eg. • کد بین المللی تلفن: ۰۰۲۰

رهبران سیاسی

رئیس جمهور: حسنی مبارک

از زمان حکمرانی طولانی محمدعلی پاشا در قرن نوزدهم، حسنی مبارک بیش ازهر رهبر دیگری بر مصر حکومت کرده است. او یکی از قدیمی ترین رهبران سیاسی در جهان عرب است.

در سن ۷۷ سالگی در سال ۲۰۰۵ برای پنجمین دوره پیاپی رئیس جمهور مصر شد. این رای گیری اولین انتخابات ریاست جمهوری بود که بیش از یک نامزد حق شرکت در آن را داشت. در تمام موارد قبلی مردم مصربه نامزد برگزیده پارلمان فقط رای آری و یا نه می دادند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption حسنی مبارک در سال 1981 جانشین انور سادات (راست) شد

اخوان المسلمین، اصلی ترین گروه سیاسی مخالف دولت که از حمایت نسبتا وسیعی برخوردار است حق شرکت در انتخابات ریاست جمهوری را ندارد.

حسنی مبارک جانشین انور سادات است که در سال ۱۹۸۱ ترور و کشته شد. آقای مبارک تاکنون از شش مورد سوء قصد جان سالم به در برده است.

او به اقتصاد بازار آزاد معتقد است و دولت وی همواره وعده اصلاحات اقتصادی را داده اما مصر با معضل بیکاری شدید روبرو است و میانگین سطح زندگی مردم این کشور پائین است.

آقای مبارک مناسبات دوستانه با غرب را پیش برده و توانست به انزوای مصر در جهان عرب، که پس از اخراج این کشور از جامعه عرب به خاطر صلح با اسرائیل روی داد، پایان دهد.

او که خود یک نظامی است، پس از شکست مصر در جنگ سال ۱۹۶۷ با اسرائیل، نیروی هوایی این کشور را بازسازی کرد و جزو طراحان جنگ یوم کیپور در سال ۱۹۷۳ بود که طی آن ارتش مصر و سوریه به مواضع اسرائیل در کانال سوئز و بلندی های جولان حمله کردند.

موضوع جانشینی آقای مبارک در سیاست مصر بحث برانگیز است و گزارشها در مورد آماده کردن جمال مبارک پسر رئیس جمهور برای جانشینی پدرش، باعث اعتراض شدید مخالفان روبرو بوده است. آقای مبارک این گزارشها را تکذیب کرده است.

از سال ۱۹۵۲ که افسران ارتش مصر به رهبری جمال عبدالناصر حکومت سلطنتی را سرنگون کردند تمام رهبران این کشور از میان نظامیان برگزیده شده اند.

حسنی مبارک متولد سال ۱۹۲۸ است و دو پسر به نامهای علا و جمال دارد.

رسانه ها

مصر یکی از مهمترین مراکز رسانه های عرب زبان است و روزنامه های چاپ این کشور در منطقه نفوذ و طرفداران فراوانی دارند.

سالها پیش با هدف بنای آنچه هالیوود شرقی نام گرفت، مرکزی در مصر تاسیس شد به نام شهرک تولیدات تصویری.

تولیدات تلویزیونی و فیلمهای محصول مصر که در این مرکز تهیه می شوند بخش اعظم برنامه کانالهای تلویزیونی جهان عرب را تامین می کنند.

انتقاد رسانه ها از حکومت در مصر امری متداول است. اما طبق قانون مطبوعات متهم کردن رئیس جمهور، نهادهای حکومتی و سران کشورهای خارجی مجازات زندان دارد.

تلوزیون دولتی مصر دو شبکه سراسری و شش شبکه منطقه ای دارد با این همه اکثر مردم برای اخبار به شبکه های ماهواره ای نظیر الجزیره تکیه می کنند. مصر یکی از بازیگران مهم در عرصه رسانه های ماهواره ای است و برنامه های این کانالها در سراسر جهان عرب بیننده دارند.

مصر اولین کشور عربی صاحب ماهواره ست که نایل ست نام دارد.

در سال ۲۰۰۳ با آغاز کار رادیوهای تجاری که تولیداتشان موسیقی و برنامه های تفریحی است به انحصار دولت بر شبکه های رادیویی پایان داده شد.

بر اساس آمارهای بین المللی در سال ۲۰۰۹ حدود ۱۶.۷ میلیون نفر در مصر از اینترنت استفاده می کردند. در سالهای اخیر وبلاگ ها به رسانه ای مهمی بدل شده و برخی از وبلاگ نویسان اکنون جزو موثر ترین صداهای مخالف در این کشور هستند.

گزارشگران بدون مرز، به خاطر بازداشت وبلاگ نویسان در جریان تظاهرات به طرفداری از دمکراسی در سال ۲۰۰۶ ، حکومت مصر را در فهرست دشمنان آزادی شبکه اینترنت قرار داد.

مطبوعات

• الاهرام: روزنامه دولتی، قدیمی ترین روزنامه جهان عرب • الاهرام هفتگی: وابسته به موسسه الاهرام، به زبان انگلیسی • الجمهوریه: روزنامه دولتی • الاخبار: روزنامه نیمه دولتی • المساء: روزنامه طرفدار حکومت • الاهالی: متعلق به مخالفان حکومت • الوفد: متعلق به مخالفان حکومت • میدل ایست تایمز: هفته نامه به زبان انگلیسی

تلویزیون

• اتحادیه رادیو و تلویزیون مصر: دولتی، با شبکه های کشوری و شبکه های ماهواره ای برون مرزی • دریم تی وی: ماهواره ای خصوصی، با دو کانال برای جوانان ومخصوص برنامه های تفریحی • المحور: ماهواره ای خصوصی

رادیو

• اتحادیه رادیو و تلویزیون مصر: دولتی، با هشت شبکه کشوری و دو شبکه برون مرزی • نایل اف- ام : خصوصی، موسیقی غربی

خبرگزاری

• آژانس خبری خاورمیانه: خبرگزاری دولتی

مطالب مرتبط