شفیق: مبارک عملا کناره‌گیری کرده، اما رفتنش زمان می‌خواهد

خبر

احمد شفیق حق نشر عکس AP
Image caption نخست وزیر مصر می گوید که رفتن فوری آقای مبارک با "فرهنگ مصر" سازگار نیست

احمد شفیق، نخست وزیر مصر گفت که آرامش و ثبات باید در کشور احیا شود.

آقای شفیق به بی بی سی گفت که ۸۰ درصد مطالبات معترضان برآورده شده و تصمیم حسنی مبارک برای شرکت نکردن در انتخابات آتی ریاست جمهوری، عملا به معنای کناره گیری او از قدرت است.

نخست وزیر مصر افزود که کناره گیری فوری آقای مبارک با "فرهنگ مصر" منافات دارد و "مصری ها برای انتقال قدرت تا ۹ ماه به آقای مبارک نیاز دارند".

گزارش ها از مصر حاکی است که با وجود آغاز ساعات منع رفت و آمد، هنوز هزاران نفر از مخالفان آقای مبارک در میدان تحریر حضور دارند و بعضی از آنها تصمیم گرفته اند که شب را در این میدان بگذرانند.

امروز در قاهره ده‌ها هزار نفر گرد هم آمده بودند تا علیه حسنی مبارک، رئیس جمهوری این کشور، تظاهرات کنند.

تظاهرکنندگان در محل میدان تحریر شعار می دادند، پرچم در دست داشتند و ترانه های ملی در مورد وطن پرستی خوانند.

عمرو موسی، دبیرکل اتحادیه عرب که در میدان تحریر و در میان تظاهرکنندگان ظاهر شد، گفت پیوستن به دولتی انتقالی را مد نظر قرار می دهد و ممکن است پس از آن که آقای مبارک از قدرت کناره گیری کرد برای احراز مقام ریاست جمهوری مصر، خود را کاندیدا کند.

محمد حسین طنطاوی، وزیر دفاع مصر، نیز به میدان تحریر رفت و با سربازانی که بر حصار تشکیل شده در اطراف این محل نظارت می کنند و برخی از تظاهرکنندگان گفتگو کرد.

شاهدان عینی گفتند معترضان ضد دولتی در تلاشند طرفداران حسنی مبارک را در جمع خود شناسایی کنند و می خواهند وارد محوطه میدان تحریر شوند.

در همین حال، هزاران نفر تظاهرکننده ضد دولت آقای مبارک، بار دیگر در اسکندریه، دومین شهر بزرگ مصر در مقابل مسجد اصلی این شهر تجمع کرده اند.

یکی از گزارشگران بی بی سی گفت تعداد سربازان حاضر در صحنه تظاهرات به وضوح بیشتر است و در نقاط استراتژیک اسکندریه تانک مستقر شده است.

در تحولی دیگر، ماموران مسلح پلیس، چه با یونیفورم و چه با لباس شخصی، در نزدیکی میدان اصلی این شهر دیده می شوند.

گزارشگر بی بی سی گفت تظاهرکنندگانی را دیده است که یک مامور پلیس مخفی را کتک می زدند و بعد او را به داخل خودرویی انداخته و برده اند.

در روز پنجشنبه (سوم فوریه)، غارتگران، یکی از بزرگترین پاساژهای خرید مصر را که در شهر اسکندریه قرار دارد، تاراج کردند.

ادامه تظاهرات در قاهره

روز جمعه (چهارم فوربه)، سربازان با کلاهخود و پوشش ضد گلوله در مرکز قاهره مستقر شدند و به نظر می رسد که با همکاری معترضان، ورودی میدان را محصور کرده اند.

نیروهای ارتشی پیشتر با سیم خاردار میدان تحریر را، که به محل اصلی تجمعات تبدیل شده است، محصور کرده بودند.

حق نشر عکس ABC
Image caption حسنی مبارک گفت احساس می کند قوی است، قصد فرار ندارد و در مصر خواهد مرد

در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه (دوم و سوم فوریه)، میدان تحریر صحنه جنگ میان هواداران آقای مبارک و معترضان ضد دولتی بود.

بسیاری از تجمع کنندگان امروز (چهارم فوریه)، که "روز رفتن" نامیده شده است، در میدان تحریر نماز روز جمعه خوانده اند.

آقای مبارک تحت فشار رو به افزایشی بوده است که استعفا دهد و آمریکا نیز اکنون خواستار انتقال فوری قدرت شده است.

آمریکا می گوید سرگرم بحث و گفتگو با شخصیت های سیاسی مصر در باره انتقال صلح آمیز و آرام قدرت است. گزارش های خبری حاکی است که یکی از گزینه ها این است که حسنی مبارک فورا استعفا دهد و قدرت را به شورای قانون اساسی متشکل از سه نفر تفویض کند.

مقامات آمریکا این موضوع را انکار نکرده اند اما تاکید دارند که تمام تصمیمات باید توسط مردم مصر گرفته شود.

ابراهیم کمال، دبیرکل حزب ملی دموکراتیک، حزب حاکم در مصر، متحدان غربی مصر را متهم کرده است که به آقای مبارک و کشورش خیانت کرده اند.

معترضان می گویند قصد دارند کار را یکسره کنند.

در همین حال، ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا حمله به خبرنگاران خارجی توسط هواداران آقای مبارک را محکوم و آن را به عنوان کمپین ارعاب علیه گزارشگران، غیرقابل قبول توصیف کرده اند.

هوادران حسنی مبارک روز پنجشنبه در قاهره ضمن درگیری با مخالفان، به خبرنگاران نیز حمله کردند.

در روزهای اخیر دهها خبرنگار که سرگرم تهیه پوشش خبری از تحولات مصر بوده اند، بازداشت شده و کتک خورده یا تجهیزات آنها ضبط شده است.

پلیس ارتش مصر همچنین تعدادی از مدافعان حقوق بشر خارجی و داخلی را بازداشت کرده و قرارگاه های خود را در قاهره افزایش داده است.

هرج و مرج

حسنی مبارک گفت احساس می کند قوی است، قصد فرار ندارد و در مصر خواهد مرد.

حسنی مبارک، رئیس جمهوری مصر روز گذشته در گقتگو با خبرنگار شبکه ای بی سی گفت که از قدرت خسته شده، اما اگر فورا کناره گیری کند، هرج و مرج کشورش را فرا خواهد گرفت.

رئیس جمهوری مصر در مصاحبه ای اختصاصی با کریستین امانپور، خبرنگار شبکه تلویزیونی ای بی سی آمریکا، هشدار داد که خلاء قدرت ناشی از کناره گیری فوری او، به قدرت رسیدن گروه اسلامگرای اخوان المسلین را در پی خواهد داشت.

آقای مبارک در واکنش به تاکید دولت آمریکا بر آغاز هرچه سریع تر انتقال قدرت، خطاب به باراک اوباما گفت: "شما مصر و فرهنگ آن را نمی شناسید و نمی دانید در پی کناره گیری من چه رخ خواهد داد."

او این نظر که دولتش حملات مرگبار به مردم معترض در میدان تحریر قاهره را سازمان داده رد کرد و گفت از اینکه می بیند "مصری با مصری" می جنگد ناراحت است.

آقای مبارک گفت ۶۲ سال به کشورش خدمت کرده و حال احساس می کند برای او بس است و می خواهد از قدرت کنار برود.

رئیس جمهورری مصر پیشتر گفته بود که در انتخابات ماه سپتامبر شرکت نخواهد کرد اما تا آن زمان قدرت را حفظ خواهد کرد.

با افزایش تنش در مصر، مجلس سنای آمریکا پنجشنبه شب قطعنامه ای را تصویب کرد که در آن از حسنی مبارک خواسته شده هر چه زودتر قدرت را به یک دولت انتقالی واگذار کند.

متن این قطعنامه به وسیله جان مک کین و جان کری تهیه شده بود.

در قطعنامه سنا از حکومت آینده مصر خواسته شده به معاهده صلح با اسرائیل پایبند باشد و کشتیرانی آزاد را در آبراه سوئز تضمین کند.

در این قطعنامه همچنین از فعالیت گروه های افراطی مانند اخوان المسلمین ابراز نگرانی شده است.

حمله به خبرنگاران

دولت مصر تعداد کشته شدگان درگیری های جاری دو روز گذشته را هشت نفر و تعداد زخمی ها را ۸۹۰ اعلام کرده و می گوید حال نه نفر از زخمی ها وخیم است.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، روز پنجشنبه حمله به خبرنگاران را قویا محکوم کرد و آنرا مغایر با قوانین بین المللی توصیف کرد.

او همچنین گفت: "ما به شدت حملات به تظاهرکنندگان آرام، فعالان حقوق بشر، خارجی ها و دیپلمات ها را محکوم می کنیم."

کاخ سفید نیز با اتخاذ موضعی مشابه، خواهان آزادی فوری روزنامه نگارانی شد که توسط نیروهای امنیتی مصر دستگیر شده اند.

رابرت گیبز، سخنگوی کاخ سفید، همچنین خواهان این شد که دولت مصر هرچه سریع تر برای حرکت به سوی انتقال صلح آمیز قدرت اقدامی جدی کند.

عمر سلیمان، معاون رئیس جمهوری مصر، در نطقی که از تلویزیون دولتی مصر پخش شد گفت که معترضان درخواست هایی "مشروع" و "قابل قبول" دارند اما زمان آن فرا رسیده که به اعتراضات خود پایان دهند.

او گفت گروه اخوان المسلمین در مذاکره با دولت تردید دارد و افزود: "اگر آنها پاسخ ندهند فرصتی گرانبها را هدر داده اند."

پیشبینی بی ثباتی

استفانی ُاسولیوان، از مقام های سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سی آی ای) گفته است که نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده در اواخر سال میلادی گذشته به باراک اوباما درباره امکان بی ثباتی در مصر هشدار داده بودند.

خانم ُاسولیوان روز پنجشنبه به کمیته اطلاعاتی سنای آمریکا گفت: "ما درباره بی ثباتی (مصر) هشدار دادیم. نمی دانستیم که چه چیزی آنرا شروع خواهد کرد. ما این هشدار را در پایان سال (۲۰۱۰) دادیم."

حق نشر عکس s
Image caption آقای شفیق قول داد تا عاملان خشونت را به مجازات برساند

مخالفان دولت، روز پنجشنبه در واکنش به حمله هوادارن حسنی مبارک با آنها وارد نبرد شده و آنها را از خیابان های اطراف میدان تحریر بیرون راندند.

ارتش سعی داشت طرفین رقیب را از هم جدا کند.

هر دو طرف با پرتاب سنگ به یکدیگر حمله ور شدند و صدای تیر اندازی مجددا شنیده شد.

بسیاری از مردم مصر بر این باورند که جمال مبارک خود را برای به عهده گرفتن مقام ریاست جمهوری آماده کرده بوده است.

در همین حال بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل روز گذشته گفت که انتقال قدرت در مصر باید هرچه زودتر انجام شود.

وی که برای دیدار و گفتگو با مقامات بریتانیا در لندن به سر می برد گفت که تظاهرات در مصر نشان دهنده نا امیدی و استیصال مردم است.

بان کی مون همچنین از احزاب مختلف در مصر درخواست کرد که برای حل بحران هر چه زودتر به مذاکره بنشینند.

سازمان ملل متحد اعلام کرده است که تقریبا همه 600 نفر از کارمندانش که همراه با خانواده هایشان در مصر زندگی می کنند را از این کشور خارج کرده است.

آنها قرار است با چهار پرواز جداگانه به قبرس منتقل شوند.

پیشتر احمد شفیق، نخست وزیر مصر از بروز درگیری بین هواداران و مخالفان دولت در میدان تحریر که منجر به کشته شدن دست کم پنج نفر شد، عذر خواهی کرده بود. این درگیری ها صدها زخمی بر جای گذاشت.

آقای شفیق بروز خشونت ها در طول دو شب گذشته را "اشتباهی مهلک" خواند و قول داد که تحقیقات لازم را در این زمینه به عمل آورد و عاملان را به مجازات برساند.

دولت مصر انکار کرده است که در بسیج کردن هواداران خود دست داشته است.

در همین حال رهبران پنج کشور اروپایی؛ بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا، گفته اند تحولات مصر را از نزدیک و با نگرانی شدید دنبال می کنند.

تحلیل

جاناتان مارکوس

خبرنگار امور دیپلماتیک بی بی سی

حق نشر عکس AP
Image caption حضور ارتش در روزهای اخیر در خیابان های قاهره چشمگیر بوده است

در حالی که مصر هم چنان دستخوش توفان تغییر و تحول است، ارتش این کشور بیش از پیش در کانون این توفان قرارگرفته است.

ارتش که عموما نهاد ملیت مصر بشمار می آید، نقش یک داور بی طرف را به عهده گرفته است.

اما اگر خشونت ها ادامه پیدا کند، ممکن است که ارتش مجبور به مداخله شود و تمام نشانه ها حاکیست که برای حفظ امنیت، در نهایت با هواداران حسنی مبارک مقابله خواهد کرد.

در مصر، پیوندی محکم بین ارتش و ثبات ایجاد شده است، اما ثباتی که خاص موقعیت این کشور است.

باید به خاطر سپرد که این نه تنها حسنی مبارک، که کل نظام خودکامه مصر است که هدف حمله معترضان قرار گرفته است.

اما بسیاری از گروه ها بویژه نیروهای امنیتی و پلیس از این نظام بهره می برند.

ارتش هم از این قاعده مستثنی نیست .

فرماندهان و مقامات بلند مرتبه ارتش از موقعیت و مزایای مالی برخوردارند که حاضر به از دست دادن آن نیستند.

نیروهای مسلح مصر بعنوان یکی از مهمترین نهادهای ملی این کشور می خواهد بدون از دست دادن اعتبار و موقعیت خود اوضاع کنونی را مهار کند.

برقراری تماس مستقیم با آمریکا موقعیت ارتش را بهتر کرده است.

مدت هاست که آمریکا ارتش مصر را مجهز کرده و افسران بلند پایه آن را آموزش داده است.

زمینه رویارویی در مصر چندی است که آماده شده است. نه برای جنگ داخلی بلکه برای تقابل بین اجزای نظام حاکم.

یعنی بین نیروهای مسلح که معتقدند بخشی از آینده مصرند، و عناصر وابسته به دستگاه های امنیتی و حزب حاکم که بیم دارند در آینده مصر نقشی نداشته باشند.

مطالب مرتبط