بانک جهانی درخواست ازبکستان برای بازرسی طرح نیروگاه "راغون" را رد کرد

Image caption ازسرگیری ساختمان نیروگاه "راغون" با مخالفت شدید از سوی ازبکستان روبرو شد

هیئت بازرسی بانک جهانی درخواست ازبکستان برای بازرسی اثرات زیست محیطی و کشاورزی طرح ساختمان نیروگاه “راغون” در تاجیکستان را رد کرده است.

بانک جهانی تصمیم گرفته است که چنین بازرسی را انجام ندهد، زیرا درخواست جانب ازبکستان "بی موقع" است. از سوی دیگر، این نهاد مالی بین‌المللی گفته است که خودش در چارچوب طرح ویژه‌ای کلیه مسائل مربوط به ساختمان این نیروگاه را ارزیابی می‌کند.

تصمیم رد شکایت یا درخواست جانب ازبکستان در باره طرح "راغون" در جلسه مشترَک هیتهای مدیره و بازرسی (Inspection panel) این بانک در پنج‌شنبه‌ گذشته گرفته شده است.

درخواست جانب ازبکستان از سوی دل‌آرام فیضی یوا، نماینده پارلمان آن کشور، باریه الیخن اف، رئیس سازمان "جنبش محیط زیست ازبکستان"، سعیدرسول سنگین اف، رئیس سازمان "اکافارم سیویل ساسیتی" و از نام حدود صد سازمان غیردولتی این کشور به تاریخ 7 اکتبر 2010 امضا و به هیئت بازرسی بانک جهانی ارسال شده است.

هیئت بازرسی بانک جهانی یک نهاد مستقل از مدیران این بانک است که شکایات و درخواستهای وارده در باره طرحهای این بانک در کشورهای مختلفی را بررسی و بازرسی می‌کند.

"منطقه‌ای زلزله‌خیز"

فعالان زیست محیطی ازبکستان ادعا کرده‌اند که "بانک جهانی در مورد طرح "راغون" ارزیابی یک‌ طرفه انجام می‌دهد و منافع کشورهای پایان‌آب را نادیده می‌گیرد."

در متن درخواست فعالان محیط زیست ازبکستان آمده است که طرح نیروگاه "راغون" چهل سال پیش تهیه شده و مطابق معیارهای امروزی نیست. آنها همچنین ادعا کرده‌اند که سال 1992، وقتی که امور ساختمانی در این نیروگاه متوقف شد، معیارهای حفظ تأسیسات رعایت نشده است.

گذشته از این، فعالان زیست محیطی ازبکستان نوشته‌اند که نیروگاه "راغون" در منطقه‌ای زلزله‌خیز بنیاد می‌شود و به این دلیل، سد آب‌انبار این نیروگاه را خطر خراب شدن در صورت وقوع زلزلهایی به اندازه تا 9 درجه ریشتر تهدید می‌کند.

از جمله آنها هشدار داده‌اند که در صورت ویران شدن سد آب‌انبار "راغون" بلندی موج آب در نارک تا به 280 متر و در قراقلپاقستان تا به 6-7 متر خواهد رسید.

به نوشته مؤلفان این درخواست، در صورت خراب شدن سد آب‌انبار "راغون"، حدود 700 محل مسکونی در تاجیکستان، افغانستان، ترکمنستان و ازبکستان با جمعیت بیش از پنج میلیون نفر، از جمله سه میلیون نفر تنها در ازبکستان، با خطر نابودی روبرو خواهند شد.

جانب ازبکستان همچنین ادعا کرده است که در پی پُر کردن آب‌انبار "راغون" با 13 میلیارد متر مکعب آب که در 7-8 سال انجام خواهد شد، کشورهای پایان‌آب آمودریا با کمبود شدید آب برای آبیاری مزارع روبرو خواهند شد.

به نوشته آنها، این امر به نوبه خود بر زندگی 18 میلیون نفر از جمعیت کشورهای پایان‌آب اثرات منفی خواهد گذاشت. فعالان زیست محیطی ازبکستان همچنین از اثرات احتمالی طرح نیروگاه "راغون" بر وضعیت محیط زیست، سیستم زیست جانوران و گیاهان و تنوع حیات در منطقه ابراز نگرانی کرده‌اند.

در درخواست فعالان زیست محیطی ازبکستان از اعضای هیئت بازرسی بانک جهانی خواسته می‌شود که به "مدیران عامل این بانک توصیه دهند که این موضوعات را تحقیق کنند."

"درخواست قابل بررسی نیست"

رابرتو لینتون، رئیس هیئت بازرسی بانک جهانی، ضمن بررسی این درخواست، گفته است که جانب ازبکستان نگرانیهای را هم در باره طرح بانک جهانی در باره ارزیابی اثرات اجتماعی و زیست محیطی طرح "راغون" و هم در مورد خود نیروگاه مطرح کرده است.

Image caption فعالان زیست محیطی ازبکیتسان ادعا دارند، تأسیساستی که تا سال 1992 ساخته شده‌اند، طبق معیارها حفاظت نشده‌اند

وی خبر داده است که از 13 تا 18 دسامبر سال گذشته گروهی از کارشناسان هیئت بازرسی بانک جهانی از ازبکستان، تاجیکستان و محل بنیاد نیروگاه "راغون" دیدن کرده و با فعالان زیست محیطی ازبکستان و مقامات ارشد این کشور و تاجیکستان ملاقات کرده است.

این گروه پس از این سفر گزارشی به هیئت بازرسی بانک ارائه داده است. سپس، جلسه مشترَک هیئتهای بازرسی و مدیره بانک جهانی به این نتیجه رسیده است که درخواست جانب ازبکستان بی‌ربط و بی‌موقع است و "قابل بررسی نیست". به همین دلیل، بانک جهانی به رغم تقاضای ازبکستان از بازرسی طرح "راغون" خودداری می‌کند.

آقای لینتون در سخنرانی خود در این جلسه که روز 3 فوریه برگزار شد، گفته است که ادعای جانب ازبکستان در مجموع به طرح بنیاد نیروگاه "راغون" مربوط است، در حالی که هیئت بازرسی بانک بیشتر شکایتهای را بررسی می‌کند که به طرحهای خود این بانک مربوط باشند.

وی همچنین افزوده است: "بیشتر نگرانیهای ازبکستان در ارزیابی ساختمان "راغون"، (طرحی که بانک جهانی سرمایه‌گذار آن است)، بازتاب یافته‌اند. و هدف اصلی این ارزیابی هم از آن عبارت است که اثرات احتمالی نیروگاه "راغون" آموخته و تصمیم درستی در این زمینه گرفته شود. و همه مسائلی که در مورد ساختمان این نیروگاه مطرح است، به نظر گرفته می‌شوند."

به این ترتیب، به نظر می‌رسد که جانب ازبکستان قبل از انجام طرح ارزیابی "راغون" توسط بانک جهانی و نشر نتایج آن، این ارزیابی را "یکطرفه" خوانده و خواستار بازرسی اضافی آن شده است. این در حالیست که بانک جهانی این ادعا را قابل قبول نمی‌داند.

ارزیابی طرح "راغون"

ضمناً، طبق توافق میان بانک جهانی و دولت تاجیکستان، این نهاد مالی بین‌المللی به ارزیابی مالی، فنّی و زیست محیطی طرح نیروگاه “راغون” آغاز کرده است.

در اواخر سال گذشته شرکتی برای ارزیابی فنی و مالی این طرح در یک مزایده انتخاب شد. انتخاب شرکت برای ارزیابی اثرات زیست محیطی این طرح تا بهار سال جاری به تعویق گذاشته شده است.

بر اساس توافق میان تاجیکستان و بانک جهانی، دولت تاجیکستان از ادامه‌ امور ساختمانی در محل احداث نیروگاه "راغون" خودداری می‌کند و تنها به بازسازی تأسیساتی مشغول است که در زمان شوروی ساخته شده بودند.

ازبکستان از منتقدان اصلی طرح “راغون” محسوب می‌شود. اختلاف بین دو کشور بر سر این طرح در سال گذشته به محدودیتهایی در رفت و آمد واگونهای تاجیکستان از قلمرو ازبکستان منجر شده است.

مقامات تاجیکستان می‌گویند که در اثر متوقف شدن واگونهای باری این کشور در قلمرو ازبکستان، زیان قابل ملاحظه‌ای بر اقتصاد تاجیکستان وارد شده است.

مطالب مرتبط