انجام انتخابات زودرس در قزاقستان

Image caption نورسلطان نظربایف بیش از بیست سال است، که رهبری قزاقستان را بر عهده دارد و "پیشوای ملّت" اعلام شده است

مقامات قزاقستان گفته اند که در این کشور قرار است انتخابات ریاست جمهوری پیش از موعد مقرر در سوم آوریل انجام شود.

نورسلطان نظربایف، رئیس جمهوری قزاقستان، پیشنهاد برای برگزاری همه‌پرسی برای تأیید نامزدی مادام العمر وی در سمت رئیس جمهوری را رد و برگزاری انتخابات قبل از مهلت را اعلام کرد.

این اقدام بحث و گفتگوهایی در میان تحلیلگران و سیاست‌شناسان در تاجیکستان را نیز، که از دیگر جمهوریهای سابق شوروی در آسیای میانه‌است، به دنبال داشته است.

بسیاری از کارشناسان تاجیک بر این نظرند، که از این راه آقای نظربایف می‌خواهد صداقت خود به ارزشهای دموکراتیک را ثابت سازد. از سویی دیگر، صاحب‌نظران می‌گویند، که وی از محبوبیّت زیادی در میان مردم قزاقستان برخوردار است و هراسی از انتخابات ندارد.

"خواست مردم"

مسعود صابراو، رهبر حزب دموکرات تاجیکستان، می‌گوید، که از تصمیم نورسلطان نظربایف برای برگزاری انتخابات قبل از مهلت پشتیبانی می‌کند.

این در حالیست، که آقای نظربایف بیش از بیست سال است، که رهبری قزاقستان را بر عهده دارد و به اعتقاد برخی از تحلیلگران، دولت او را می‌توان دولتی خودکامه ارزیابی کرد.

Image caption مسعود صابراو: "هرچند نظربایف را خودکامه می‌گویند، امّا وی توانسته است ثبات سیاسی و اقتصادی کشورش را تأمین سازد"

ولی آقای صابراو با چنین اظهار نظر چندان موافق نیست و می‌گوید: "هرچند نظربایف را خودکامه می‌گویند، امّا وی توانسته است ثبات سیاسی و اقتصادی کشورش را تأمین سازد."

آقای صابراو افزود درست است، که یک نفر نمی‌تواند بیش از بیست سال سر قدرت باشد، ولی "ز خواست مردم این کشور هم نمی‌توان صرف نظر کرد."

سیف‌الله سفراو، معاون رئیس مرکز مطالعات تاجیکستان، یک نهاد وابسته به ریاست جمهوری این کشور، می‌گوید، که آقای نظربایف سیاستمداری ورزیده است و او وضع واقعی کشور خود را خوب درک می‌کند.

"غفلت مخالفان"

به اعتقاد آقای سفراو، حالا نیروهای مخالف در قزاقستان تقویت می‌یابند و آقای نظربایف می‌خواهد این نیروها را "در غفلت" بگذارد. یعنی، از راه برگزاری انتخابات قبل از مهلت زمینه‌ها برای آمادگی مخالفان برای انتخابات دیررس را از بین ببرد.

وی گفت، که این اقدام آقای نظربایف یک عمل پیشگیری کننده علیه مخالفان است و از این راه حسّاسیتی، که سر این موضوع در جامعة قزاقستان وجود دارد، از بین برده می‌شود.

آقای سفراو افزود: "این یک ‌بازی خوب و باسوادانة (هوشمندانه) سیاسی است. از این راه یک بخش مخالف جامعه آرام و بخش دیگر مشغول می‌شوند. و با همین (اقدام) از بحران سیاسی جلوگیری می‌شود."

این کارشناس سیاسی بعید می‌داند، که حوادث اخیر در کشورهای عربی به تصمیم آقای نظربایف اثر گذاشته باشد: "شرایت کشورهای آسیای مرکزی با کشورهای خاور میانه‌ فرقهایی دارد. و در خود قزاقستان بدون تأثیر حوادث در تونس و مصر می‌تواند جریان مشابهی پیش آید."

سیف‌الله سفراو در پاسخ به این سؤال، که آیا از این تجربة آقای نظربایف در کشورهای دیگر منطقه، از جمله در تاجیکستان، نیز می‌توان استفاده کرد یا خیر، وی گفت، که "ما به این عمل نیاز نداریم."

"جهان تغییر می‌کند"

وی افزود: "وضعیّت تاجیکستان به برگزاری انتخابات قبل از مهلت نیاز ندارد. زیرا در غفلت گذاشتن احزاب سیاسی تاجیکستان برای ما حتّی خوب هم نیست. بگذار، آنها تا پایان مهلت فعلی رئیس جمهور به انتخابات آینده آمادگی خوبی داشته باشند."

Image caption کارشناسان می‌گویند، که در تاجیکستان نیازی به تکرار تجربه قزاقستان نیست

ولی اسماعیل تلبکاو، عضو پارلمان و معاون رهبر کمونیستهای تاجیکستان، می‌گوید، که نادیده گرفتن حوادث کشورهای خاور میانه‌"کمال بی‌عقلی" است.

وی افزود: "شاید حسنی مبارک در طول سی سال برای مصر کارهای شایانی انجام داده است، ولی جهان دیگر می‌شود (تغییر کرده است) و طلبات اجتماعی مردم نیز تغییر می‌یابد."

"گذشته از این، ناوابسته (علی‌رغم) ظرفیّتها و نیروی ذهنی این رهبران، مردم خواستار اصلاحات می‌شوند. سیاستمدار خوب نفریست، که شرایط را برای تحویل مسالمت‌آمیز قدرت در کشورش فراهم می‌کند."

به گفته وی، آقای نظربایف توانسته است در میان سیاستمداران سرشناس جهان جایگاه خود را کسب کند و انتخاب قزاقستان به ریاست سازمان امنیت و همکاری اروپا در سال گذشته دلیل این امر است.

ولی به گفته آقای تلبکاو، برخی از رهبران کشورهای شرقی، با شمول قزاقستان، که سالهای طولانی سر قدرت هستند، هرچند به ارزشهای دموکراتیک ارج می‌گذارند، ولی نمی‌خواهند از سمت خود استعفا دهند.

"پیشوای ملّت"

وی افزود: "این مشکل در کشورهای مسلمان‌نشین خیلی محسوس شده است. زیرا رهبران فعلی نمی‌خواهند به نیروهای جوانتر امکان دهند، که به قدرت برسند."

Image caption آقای سفراو می‌گوید، که نظربایف نیروهای مخالف این کشور را "در غفلت انداخت"

آقای تلبکاو می‌گوید شاید درست است، که آقای نظربایف از محبوبیت در میان ساکنان کشورش برخوردار است، ولی این معنای آن را ندارد، که مقرّرات قانون اساسی باید نقض شود.

ضمناً، دو سال قبل پارلمان قزاقستان به آقای نظربایف عنوان "پیشوای ملّت" را داد و از راه اصلاح قانون اساسی شرایطی را فراهم کرد، که رئیس جمهوری نخستین این کشور از حق نامحدود شرکت در انتخابات ریاست جمهوری برخوردار باشد.

ولی اسماعیل تلبکاو بر این نظر است که قانون اساسی نباید به خاطر "هیج پیشوای ملّتی" اصلاح کرده شود.

وی افزود: "هرچند برای کمونیستها بوریس یلتسین، رئیس جمهور وقت روسیه، دشمن اشدّی محسوب می‌شد، ولی باید اقرار شویم، که وی نخواست برای حفظ قدرتش قانون اساسی را اصلاح کند. یا ولاديمير پوتین. وی از سمتش رفت و دمتیری مدویدیف رئیس جمهوری روسیه انتخاب شد. مگر از این امر محبوبیّت آقای پوتین کاهش یافت؟ برعکس، بیشتر شد."

به اعتقاد آقای تلبکاو، در سیاست "مهم نیست، که از چه راهی وارد آن شدی، مهم این است، که چه گونه آن را ترک می‌کنی."