رقیب اوباما در انتخابات سال آینده از چین می‌آید؟

حق نشر عکس Reuters
Image caption آيا جان هانتسمن كه به زبان چينى مسلط است در صدد شركت در رقابت هاى انتخابات رياست جمهورى است؟

باراك اوباما در دوران رياست جمهوری خود، زمان زيادى را صرف چالش با چين به عنوان يك كشور رو به رشد كرده است.

اما اكنون این احتمال وجود دارد که او با يكى از پيچيده‌ترين چالش‌های مربوط به چين رو به رو شود، آن هم از نه سوى ديگران، بلكه از سوى سفير سابق آمریکا در آن كشور.

كاخ سفيد اين نكته را تائید مى‌كند كه استعفاى جان هانتسمن آن هم تنها پس از گذشت ۱۸ ماه از اعزامش به چين، حركتى غير‌معمول است.

از آن چه او در زمان تصدى مقام سفارت در فضای دیپلماتیک چین و در دنیای رسانه‌ها انجام داده، گمان مى‌رود كه آقاى هانتسمن به شركت احتمالى در رقابت های ریاست جمهوری در سال ۲۰۱۲ چشم دوخته است.

'مرحله نهايى'

احتمالا آقاى اوباما فكر مى‌كرد در ۱۲ اوت سال ۲۰۰۹ از پس اين تهديد برآمده است.

اين همان روزى بود كه جان هانتسمن كه ستاره سياسى در حال طلوع جمهوریخواهان بود، وارد پكن شد تا در پست سفير آمريكا ايفاى نقش كند.

طبق سوابق موجود در كاخ سفيد، ‌آقاى اوباما همان روز براى استراحت و تجديد قوا به سوى كمپ ديويد رهسپار شد.

منتقدان مى‌گفتند كه روانه‌كردن جان هانتسمن به آن سوى دنيا يك حركت زيركانه از سوى باراک اوباما بود؛ به حاشيه راندن يك رقيب سياسى ترسناك.

مى‌توانستید آقاى اوباما را در حالى تصور كنيد كه در صندلى خودش در "مارين وان"، هلیکوپتر رياست جمهورى آمريكا فرو مى‌رود و در حالى كه از چمنزارهاى كاخ سفيد فاصله مى‌گيرد، آه كوتاهى از سر خشنودى مى‌كشد.

البته براى اين كار خيلى زود بود.

رابرت گيبز، سخنگوی وقت كاخ سفيد در مورد کناره گیری سفیر این کشور در چین گفت كه "آقاى هانتسمن چين را در نيمه اول سال ۲۰۱۱ ترك مى‌كند."

او افزود: "كسى نمى‌داند كه آينده براى سفير هانتسمن چه رقم خواهد زد."

معمولا در سفارتخانه‌ها، سفرا كم و بيش به يك اندازه كمرو و خجالتى‌اند اما تعداد قليلى از آنهادر عرض كمتر از يك سال و نيم سفارتخانه را ترك مى‌كنند، مگر آن كه اتفاق مترقبه‌اى بيافتد.

تحركات اخير آقاى هانتسمن به گمانى‌زنى‌ها شدت بخشيده است. طى گزارشى كه در سال گذشته انتشار يافت او خانه‌اى در حومه واشنگتن دى‌سى خريده كه گفته مى‌شود بيش از ۳ ميليون دلار قيمت داشته است.

به علاوه او كه اكنون ۵۰ سال دارد، در مصاحبه ای كه اخیرا با نيوزويك انجام داد، هنگامى كه درمورد جاه‌طلبى‌اش براى صندلى رياست جمهورى سوال شد؛ در پاسخ گفت: "‌هنوز ممكن است ته‌رمقى در زانوهایمان وجود داشته باشد."

نقش چين

Image caption باراك اوباما ، رئيس جمهور ايالات متحده آقاى هانتسمن را به عنوان ديپلمات عالى‌رتبه در چين برگزيد

آقاى هانتسمن در انتخابات رياست جمهورى سال ۲۰۰۸ با وفادارى، همراه سناتور جان مك‌كين در كارزار انتخاباتى او بود. شركت بسته بندى پدرش با ساخت جعبه‌هاى كاغذى مخصوص همبرگرهاى مك‌دونالدز در طى اين كارزار ميليون‌ها دلار سود داشت. بعضى مى‌گويند باورهای "مورمونى" او مى‌تواند عليه او در هر انتخاباتى باشد.

چين در سال ۲۰۰۸ مسئله بزرگى نبود. با اين وجود نقش اين كشور هر روز در سياست آمريكا برجسته‌تر شده‌است. تهديد بالقوه مشاغل آمريكايى‌ها توسط چين، ‌تراز بازرگانى منفى، نقش چين در پايين نگهداشتن مصنوعى ارزش پول خود؛ همه و همه دست به دست هم دادند و چين را در انتخابات اخیر كنگره آمریکا، به موضوع مهمی تبدیل کردند.

بسته به وضعيت بهبود اوضاع اقتصادى ايالات متحده، سطح بيكارى در اين كشور و قدرت نسبى چين در اقتصاد، برای اين كشور مى‌تواند در سال ۲۰۱۲ نيز به عنوان يك مسئله مطرح باشد.

تصميم آقاى اوباما برای به كارگمارى جان هانتسمن، به اين كه يك رقيب بالقوه، توانايى‌هايش را به رخ بكشد كمك كرده‌است. آقاى هانتسمن به شكل غيرقابل انكارى براى پذيرفتن سمت سفير ايالات متحده در پكن واجد صلاحيت بود.

او به زبان چینی ماندارين مسلط است، قبلا سفير آمريكا در سنگاپور بوده و فرماندار موفق جمهوریخواه از ايالت يوتا كه در نوامبر سال ۲۰۰۸ با حدود ۸۰ درصد آرا دوباره به اين سمت انتخاب شد.

او اكنون مى‌تواند به اين فهرست اين نكته را هم اضافه كند كه او مهم‌ترين سمت ديپلماتيك آمريكا در خارج از مرزهای این کشور را به عهده داشته و در چالش با چين همواره در خط مقدم بوده، ‌كارى كه يكى از وظايف بسيار خطير رئيس‌جمهورى آينده آمريكا خواهد بود.

بنابر اين به مدد آقای اوباما او اكنون تير ديگرى در تركش دارد كه مى‌تواند او را از ساير رقباى جمهورى‌خواه متمايز كند.

اما ماحصل دوره اقامت واقعا كوتاه او در پكن چه بوده؟

به نظر مى‌آيد از او در حلقه‌هاى ديپلماتيك به خوبى استقبال شده. سال ۲۰۱۰ سال سختى در روابط ايالات متحده و چين بود و اختلاف نظرها بين دو كشور يكى پس از ديگرى بروز كرد. اما جان هانتسمن به عنوان يك بازيگر سياسى با اعتماد به نفس و آراسته در اين ميان و به رغم تقابل شديدش با مقامات چينى، به ندرت خودى نشان داده است.

اگر هانتسمن نامزد رياست جمهورى شود، مى‌تواند به داشتن درك كاملى از پيچيده‌ترين مسايل دامنگير روابط چين و آمريكا اشاره كند كه نه تنها جمهورى‌خواهان بلكه بسيارى از آمريكايى‌ها را نگران كرده است.

روز بعد از ورودش به چين، او به جلسه‌اى با شركت چن دمينگ، ‌وزير بازرگانى چين فراخوانده شد. كسى كه بدون "رودربايستى" به او گفت كشورش در مورد برنامه ايالات متحده براى افزايش عوارض گمركی لاستيك اتومبيل ساخت چين چه عقيده‌اى دارد.

اين مى‌توانست پيامى‌ باشد از سوى چين به عنوان كشورى داراى اعتماد به نفس و رو به رشد به سفير جديد آمريكا. اما آقاى هانتسمن در پاسخ چند‌تا از همان حرف‌هاى بى‌پرده به سبك خودش را گفت.

حق نشر عکس Reuters
Image caption چين در سال ۲۰۰۸ مسئله بزرگى نبود. با اين وجود نقش اين كشور هر روز در سياست آمريكا برجسته‌تر شده‌است

در دسامبر ۲۰۰۹ ، ‌كمى قبل آن كه لیو شائوبو، نویسنده چینی به خرابكارى محكوم شود، ‌آقاى هانتسمن نامه‌اى به وزير امورخارجه چين فرستاد كه طى آن نگرانى خود را در مورد حبس آقاى ليو ابراز داشت و از دولت چين خواست كه در پاسداشت از قانون اساسى چين،به حقوق قانونى شهروندان چينى احترام بگذارد.

مدارک و اسنادی كه توسط ويكى ليكس فاش شد، حاكى از شدت خشم دينگ ژياوون، معاون بخش آمريكاى وزارت امور خارجه چين بود.

آقاى دينگ مقام سفارت ايالات متحده را به دخالت در امورداخلى كشور خود متهم کرد و از او خواست كه از "احساساتى شدن" بپرهيزد. به علاوه آقاى دينگ گفت كه ايالات متحده حقى براى اخطار دادن به چين ندارد و بايد از استفاده ابزارى از حقوق بشر به عنوان بهانه‌اى براى دخالت در امور داخلى چين دست بردارد.

چند هفته بعد در ژانويه سال ۲۰۱۰ سند ديگرى توسط ويكى ليكس منتشر شد كه طى آن آقاى هانتسمن به مقامات کشورش گزارش داده كه "چين همچنان به ارسال علائمى مبنى بر ناخوشنودى خود در مقابل موضع گيرى‌هاى ايالات متحده در مسايلى نظير دالایى لاما، فروش جنگ افزار به تايوان و آزادى اينترنت مى‌پردازد".

مسايلى كه به گفته او "از اين كه چين در مسايل ديگر با آمريكا وارد تعامل شود جلوگيرى كرده است."

اين خبر نشان از هشيارى آقاى هانتسمن در مورد مسايلى با اهميت از نظر آمریکا، دارد. او مى‌گويد "رقم بيكارى ده درصدى آمريكا رابطه تنگاتنگى با كسر تراز تجارى اين كشور با چين دارد. چين در حال افزايش میزان بيمه‌نامه‌هاى صنعتى است كه دسترسى به بازارش را محدودتر مى‌كند . پول چين ارزان‌تر از حد واقعى ا‌ست و اين نشان از عدم شفافيت در سيستم‌هاى حقوقى و قانونگذارى چين دارد. فساد به شدت گسترده ادارى نيز نوعى در مقابل تجارت آمريكايى‌ها با چين مانع ايجاد كرده است." اگر هانتسمن نامزد رياست جمهورى شود، به عنوان نكته‌اى مثبت در صلاحيت خود مى‌تواند به داشتن درك كاملى از پيچيده‌ترين مسايل دامنگير روابط چين و آمريكا اشاره كند كه نه تنها جمهورى‌خواهان بلكه بسيارى از آمريكايى‌ها را نگران كرده است.

او به علاوه مى‌تواند به تجربه اش براى برقرارى يك رابطه همراه با همكارى با چين اشاره كند. عنوان اين سند كه افشا شده اين است: "كارآفرينى در ايالات متحده با استفاده از رشد چين".

تنش‌هايى كه به خاطر تعامل با چين بوجود مى‌آيد آن قدر نيست كه بتوان فوايد بى‌شمار آن را براى ايالات متحده ناديده گرفت.

او مى‌نويسد كه :"ما بايد بيش از پيش در مورد روابط خود با چين از اين نكته اطمينان يابيم كه اين رابطه همچنان سود‌آور است. به خصوص براى كارآفرينان آمريكايى‌. تقريبا هر شركت عمده آمريكايى در چين حضور دارد. براى خيلى از اين شركت‌ها در طول سال سرشار از ركود گذشته، چين به معنى سود خالص بوده است."

با اين وجود، در لابلاى اين نوشته رگه‌هايى از برخورد تند نيز وجود دارد. در جاى ديگرى در اين نامه او مى‌گويد كه يكى از كارهايى كه براى كمك هر چه بيشتر به كارآفرينى در آمريكا مى‌توان كرد "چنگ و دندان نشان دادن" و تهديد چين است.

او با اشاره به "اطمينان چين از معرکه گیری آمریکایی ها بدون واهمه از اقدام تلافى‌جويانه آنها" مى‌نويسد و يادآور مى‌شود كه شكايات متعدد دولت آمريكا درباره رويه‌هاى تبعيض‌آميز تجارى چين به گوش‌هاى ناشنواى چينى‌ها اثر نمى‌كند.

او اين گونه نتيجه مى‌گيرد كه "ما بايد عملا و با تهديد به استفاده از اهرم‌هاى فشار به گفتگوى‌مان با طرف چينى صورت جدى‌ترى ببخشيم براى دستيابى به بازارى بالقوه يا ساختن فرصت‌هاى جدید شغلى. اين امر نياز به بازبينى اين نكته دارد كه اگر بناباشد تهديدات را بپذيريم، روابط اقتصادى ما تا چه اندازه مى‌تواند در اثر اين مانور مختل شود و ما چقدرآمادگى پذيرش اين مخاطرات را داريم."

راه پر فراز و نشيب

آن چه در اين سند افشا شده، حداقل حاكى از وجود نشانه‌هايى از داشتن شم سياسى آقاى هانتسمن است. اين همان چيزى ا‌ست كه مى‌تواند براى راى دهندگان آمريكايى جالب توجه باشد.

حق نشر عکس AP
Image caption جان هانتسمن ستاره سياسى در حال طلوع جمهوریخواهان است

در اين پيام رگه‌هايى از تاكيد بر بازار كار ايالات متحده، چالش پيش رو با چين، ‌فرصت‌ها و تمايلاتى در زمينه برخورد خشن با چين آن هم وقتى كه پاى تجارت و حقوق بشر در ميان باشد، وجود دارد.

ٱيا اين كه او جمهورى خواهى ا‌ست كه در زمان يك رئيس‌جمهور دموكرات به او خدمت كرده به وجهه او آسيب خواهد زد؟ بعضى مى‌گويند كه اين احتمال وجود دارد. اما شما خود بايد در مورد سند افشاشده در ويكى ليكس قضاوت كنيد.

البته او تاكنون در مورد تمايلش به شركت در انتخابات چيزى اظهار نكرده است. ممكن است استعفاى او به دلايلى باشد كه براى ما نامعلوم است. ممكن است او نخواهد به عنوان كانديدايى از طرف حزب جمهورى‌خواه نامزد رقابت‌هاى انتخاباتى شود.

اگر او نشانه‌اى از تمايلش به وارد گود شدن نشان دهد راه پر فراز و نشيبی تا سال ۲۰۱۲ در پيش خواهد داشت. اما حتى اگر او در اين دوره تمايلى به شركت نداشته باشد، ارزشش را دارد كه هم چنان به او نظرى داشته باشيم.

مطالب مرتبط