تولد خاور میانه جدید و بحران پیش روی اسرائیل

مبارک و نتانیاهو حق نشر عکس AP
Image caption تحولات سریع خاور میانه، به ویژه تغییر ساختار قدرت در مصر، بر پیچیدگی‌های مسائل خاورمیانه افزوده است

موج قیام های مردمی که منطقه خاور میانه را فراگرفته، موقعیت اسرائیل و چشم انداز صلح در این منطقه را با ابهام رو به رو کرده است.

افرائيم حليفی، رئیس اسبق موساد ضمن اذعان به دگرگون شدن صحنه بازی در خاورمیانه به بی بی سی گفت: "وضعیت موجود قابل دوام نیست، کلا ً غیر قابل دوام است، من حتی قبل از وقایع مصر تصور نمی کردم که این شرایط را بتوان حفظ کرد اما حالا دیگر حفظ آن حتی کمتر امکان پذیر است. در نتیجه ما باید سیاست جدیدی را تدوین کنیم."

اظهارات صریح رئیس اسبق موساد، کمابیش حس شوک و بهت روانی حکومت اسرائیل از انقلاب مصر را خلاصه می کند. طی 35 سال اخیر، پیوند راهبردی با یک مصر با ثبات، سنگ بنای تمام سیاست های اقتصادی و ژئوپلیتیک اسرائیل بوده و امروز آن سنگ بنا دیگر وجود ندارد.

این تنها طرف اسرائیلی نیست که تبعات این زمین لرزه سیاسی را حس کرده است.

قاضی حمد، سخنگوی جنبش حماس واقعیت جدید خاور میانه را برای بی بی سی این گونه تشریح می کند: "به نظر من الان مردم منطقه دارند تاریخ را خلق می کنند، چه در فلسطین، چه در تونس یا مصر و سایر کشورها، به زودی وضعیت کاملا تغییر خواهد کرد. لذا به نظر من اسرائیل باید درک کند که این اشغالگری بدبخت کننده باید پایان یابد و باید همین حالا خاتمه یاید، به خاطر آنکه مردم کشورهای اطراف اسرائیل، چه در مصر چه در لبنان یا سوریه خیلی خشمگین هستند و همه آنها می خواهند ار مردم و مقاومت فلسطینیان حمایت کنند تا به این اشغالگری پایان دهند."

بسیاری از کارشناسان ارشد دستگاه دیپلماسی اسرائیل با این ارزیابی اتفاق نظر دارند. بیم از واقعیت جدید در حال ظهور در خاور میانه، برخی از سیاستمداران ارشد اسرائیل را بر آن داشته که در مواضعی علنی، بر ضرورت توافق فوری با فلسطینیان تاکید کنند.

در بحبوحه قیام مردمی در مصر علیه حسنی مبارک، شائول موفاز، رئیس کمیته روابط خارجی و امنیت در پارلمان اسرائیل به بی بی سی چنین گفت: "من اعتقاد دارم به خاطر وضعیت جدید، به خاطر وضعیت استراتژیک جدید، مذاکره با فلسطینیان و اراده مثبت برای دستیابی به یک توافق با آنها، یکی از پایه های برقراری ثبات و ایجاد ثبات بیشتر در منطقه ما است."

اما آقای موفاز از اعضای ارشد حزب کادیما است که در ترکیب دولت ائتلافی اسرائیل حضور ندارد و مقامات دولتی اسرائیل با مواضع او موافق نیستند.

دانیال آیالون، معاون وزیر خارجه اسرائیل در واکنش به این نوع تحلیل ها به بی بی سی چنین گفت: "معضل فلسطینیان موضوع محوری ثبات در خاورمیانه نیست، اینکه گفته شود ما باید به خاطر یک ابر ساختار ژئوپلیتیک مشکل را حل کنیم، با واقعیت جور در نمی آید."

به گفته یکی از تحلیلگران اسرائیلی، همچون یکی از داستان های هزار و یک شب، غول انقلاب از چراغ جادو گریخته و در آسمان سراسر خاور میانه آزادانه سیر می کند.

به نظر می رسد یا اسرائیل ظرفیت تطبیق خود با این فضای جدید را خواهد یافت یا یک روز بیدار می شود و می بیند محله قدیمی مجاورش کاملا تغییر کرده است.