اوباما: قذافی باید برود

حق نشر عکس Reuters
Image caption دولت اوباما رهبر لیبی و خانواده اش را تحریم کرده است

باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا خواهان کناره گیری معمر قذافی، رهبر لیبی از قدرت شده است.

او پنجشنبه در کاخ سفید گفت: "ما همچنان پیام صریح خواهیم فرستاد: خشونت باید متوقف شود. معمر قذافی مشروعیت رهبری را از دست داده و باید برود."

آقای اوباما اعلام کرد که هواپیماهای نظامی آمریکا به عملیات امدادرسانی به پناهجویان در مرز لیبی و تونس می پیوندند.

چند کشور اروپایی هم اکنون در تلاشند که از طریق هوایی هزاران نفر که اغلب کاگران مصری هستند را از مرز تونس به کشورشان برسانند.

باراک اوباما هشدار داد: "نزدیکان او (معمر قذافی) باید بدانند خشونتی که علیه مردم بیگناه سازماندهی کرده اند به دقت زیر نظر گرفته می شود و آنان مسوول شناخته خواهند شد."

دولت باراک اوباما با اعمال تحریم های یکجانبه علیه لیبی 30 میلیارد دلار از دارایی های دولت و رهبر این کشور را مسدود کرده است.

این نخستین بار است که آقای اوباما شخصا خواهان کناره گیری سرهنگ قذافی می شود.

کاخ سفید پیشتر با صدور بیانیه ای خواهان استعفای آقای قذافی شده بود و هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا هم این درخواست را مطرح کرده بود.

رئیس جمهوری آمریکا از اظهار نظر درباره اینکه با ایجاد منطقه ممنوعه پروازی بر فراز آسمان لیبی موافقت خواهد کرد یا خیر خودداری کرد.

او تایید کرد که در حال بررسی ابعاد این طرح است اما گفت که تصمیمش را در چارچوب بین المللی و بر اساس آنچه "به سود" مردم لیبی باشد اتخاذ خواهد کرد.

محافظه کاران در واشنگتن تحریم اقتصادی لیبی را کافی نمی دانند و خواهان اتخاذ تدابیر نظامی از جمله برقراری منطقه ممنوعه پروازی در لیبی هستند.

تحقیقات بین المللی

دادگاه کیفری بین المللی در لاهه تصمیم گرفته است در باره احتمال وقوع جنایت علیه بشریت درلیبی تحقیق کند و در فهرست کسانی که مورد تحقیق قرار خواهند گرفت نام سرهنگ قذافی و نزدیکانش را قرار داده است.

لوئیس مورنو اوکامپو، دادستان این دادگاه، روز پنجشنبه (3 مارس)، گفت برای معمر قذافی، پسرانش و روسای سازمان های مختلف امنیتی لیبی تذکرنامه صادر شده و اگر نتیجه تحقیقات دادگاه نشان دهد که نیروهای تحت فرمانشان در جریان نبرد با معترضان دست به جنایت علیه بشریت زده اند، به طور قانونی تحت تعقیب قرار خواهند گرفت.

در عین حال، آقای مورنو اوکامپو به نیروهای مخالف هشدار داد که اگر آنها نیز دست به جنایت بزنند، مورد تحقیقات این دادگاه قرار خواهند گرفت.

دفتر دادستانی دادگاه گفته است که گزارش آقای مورنو اوکامپو شامل کلیاتی پیرامون جرایم صورت گرفته در لیبی از زمان آغاز قیام اعتراضی مردم در روز 15 فوریه و اسامی نهادها و افرادی است که پیگرد قانونی آنان در این ارتباط وجود دارد.

دادگاه بین المللی انتظار دارد افرادی که اسامی آنان در این اطلاعیه انتشار شده است به منظور جلوگیری از سنگین تر شدن پرونده اتهامی خود از ارتکاب جرایم بیشتر خودداری کنند.

لیبی از امضاکنندگان معاهده رم مربوط به تاسیس دادگاه کیفری بین المللی نیست و صلاحیت این دادگاه را به رسمیت نمی شناسد و پرونده مربوط به نحوه برخورد حکومت این کشور با اعتراضات مردم براساس قطعنامه مصوب شورای امنیت به دادگاه ارجاع شده است.

روز یکشنبه این هفته، اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد به اتفاق آرا قطعنامه ای را در محکومیت اقدامات دولت لیبی در مقابله با تظاهرات مخالفان در این کشور تصویب کردند که علاوه بر وضع تحریم های بین المللی، از دادگاه کیفری بین المللی خواسته تا احتمال وقوع موارد جنایت علیه بشریت در جریان برخورد با تظاهرات اعتراضی مردم را بررسی کند.

دادستان دادگاه پیشتر گفته بود که براساس گزارش هایی که دریافت شده، نیروهای وفادار به معمر قذافی، رهبر لیبی، تظاهرکنندگان را هدف حمله مسلحانه قرار داده اند.

دفتر دادستانی دادگاه بین المللی گفته است که این نهاد در زمینه تشکیل پرونده علیه متهمان به جنایت علیه بشریت در لیبی با سازمان ملل، اتحادیه آفریقا، اتحادیه عرب، پلیس بین الملل و سایر کشورهای همکاری داشته است.

تحولات تازه

جنگنده های لیبی دور تازه ای از حملات به شهر بریقه در شرق این کشور را که تحت کنترل نیروهای مخالف معمر قذافی است، آغاز کرده اند.

یکی از سخنگویان مخالفان دولت در لیبی گفت که هواپیماها فرودگاه بریقه را بمباران کرده اند. در بریقه یک ترمینال مهم نفتی قرار دارد و نیروهای شورشی در اجدابیه نیز در بریقه مستقر هستند.

از آمار تلفات احتمالی گزارشی در دست نیست.

حق نشر عکس Reuters (audio)
Image caption لوئیس مورنو اوکامپو، دادستان دادگاه کیفری بین المللی

این منطقه روز چهارشنبه (دوم مارس)، هدف حملات نیروهای وفادار به سرهنگ قذافی قرار گرفت اما نیروهای مخالف توانستند بار دیگر کنترل این شهر را در دست بگیرند.

رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا، در اظهارات روز پنجشنبه (سوم مارس)، خود اهمیت زیادی به پیشنهاد مسدود کردن حریم هوایی لیبی نداد.

آقای گیتس گفت در باره گزینه های نظامی علیه رژیم معمر قذافی گفتگوهای منسجمی صورت نگرفته و اولین لازمه تحمیل مقررات پرواز ممنوع علیه این کشور، تخریب دفاع هوایی لیبی است.

در همین حال، سازمان بین المللی برای مهاجرت می گوید تا کنون دویست هزار نیروی کار مهاجر از لیبی به کشورهای مصر، تونس و نیجر گریخته اند.

گروه هایی از مهاجران راسا اقدام به بازگشت به زادگاه های خود کرده اند اما در تونس پروازهای بین المللی سازماندهی شده تا مهاحران را از لیبی خارج کند.

پروازهای مذکور از سوی دولت های بریتانیا، فرانسه و تونس تامین شده است.

فرانسه و مصر برای بیرون آوردن مهاجران کشتی هم به آبهای لیبی اعزام کرده اند.

در کنار جمعیت بزرگ مهاجران که در مرزهای تونس و مصر جمع شده اند، دو هزار آفریقایی روزهاست در تلاش بوده اند وارد کشور نیجر شوند.

در یک هفته گذشته بیش از نود هزار پناهجو، از جمله دهها هزار نیروی کار مهاجر مصری وارد تونس شده اند.

اما گزارشگر بی بی سی در منطقه مرزی تونس با لیبی می گوید که شکل هجوم پناهجویان تغییر کرده است: شمار مصری ها در موج پناهجویان روز چهارشنبه در مقایسه با قبل کمتر بود.

شمار پناهجویان بنگلادشی که روز چهارشنبه وارد تونس شدند (بیش از پنج هزار نفر)، از آمار پناهجویان سایر کشورها بیشتر بود، همچنین برای اولین بار شمار قابل توجهی لیبیایی - نزدیک به ششصد نفر - در میان پناهجویان روز چهارشنبه دیده می شد.

تفنگداران هلندی

مقامات هلند می گویند با دولت سرهنگ قذافی سخت در مذاکره هستند تا اجازه دهد نیروهای تفنگدار این کشور که در جریان عملیات نجات نیروی کار اروپایی از بندر سرت لیبی اسیر شده اند، آزاد شوند.

مردان مسلح این نیروهای تفنگدار را محاصره کردند و بعد از آن که آنها با هلیکوپتر به بندر سرت رفتند، آنها را مورد ضرب و شتم قرار دادند.

یکی از سخنگویان وزارت دفاع هلند اذعان کرد که هلیکوپتر تفنگداران برای فرود در بندر مجوز دیپلماتیک نداشته است.

او به بی بی سی گفت که دو نفر که خواهان خروج از لیبی بوده اند اجازه یافته اند لیبی را ترک کنند.

گفته می شود که یکی از آنها هلندی و دیگری نیز اروپایی است.

حق نشر عکس BBC World Service