۱۵۰ سالگی اتحاد ایتالیا؛ ماسک‌های خندان بر چهره‌های عبوس

مراسم ۱۵۰ سالگی اتحاد ایتالیا حق نشر عکس AFP
Image caption مراسم ۱۵۰ سالگی اتحاد ایتالیا در مرکز رم

جشن های صد و پنجاه سالگی یکپارچگی ایتالیا، روز پنجشنبه ۱۷ مارس (۲۶ اسفند)، در حالی در شهر های گوناگون این کشور برگزار شد که سایه اختلافات سیاسی و فرهنگی میان شمال و جنوب همچنان بر این اتحاد سنگینی می کند.

ماه گذشته در کشاکش بحث و جدل های موافقان و مخالفان برگزاری این جشن ها، وقتی روبرتو بنینی، کمدین نامدار ایتالیایی، روی صحنه جشنواره موسیقی "سن رمو" سرود ملی ایتالیا را خط به خط خواند و تفسیر کرد، احساسات میهن پرستانه را در بسیاری از ایتالیایی ها زنده کرد و نظر خیلی ها را با شوخی های خود همراه کرد که در لفافه به مخالفان می گفت شما جاهلید و چیزی از تاریخ ایتالیا نمی دانید.

فردای آن روز مجلس ایتالیا هفدهم مارس امسال را تعطیل عمومی اعلام کرد و به این صورت راه را برای برگزاری هرچه گسترده تر جشن های صد و پنجاه سالگی اتحاد ایتالیا هموار کرد در حالیکه مخالفان همچنان بر طبل مخالفت می کوبیدند.

بیشترین مخالفت ها از جانب حزب دست راستی لگانورد (لیگ شمال)، که از احزاب حاضر در ائتلاف حاکم است، بود که ریشه اختلافاتش به موضوع فدرالیزم مالیاتی و ایده های جدایی طلبانه و نژادپرستانه بسیاری از هواداران آن بر می گردد.

حق نشر عکس AFP
Image caption سیلویو برلوسکونی، نخست وزیر و جان فرانکو فینی، رئیس مجلس ایتالیا، دو رقیب سیاسی که در جشن‌های اتحاد کنار هم قرار گرفتند

سالها پیش وقتی "لگانورد" تازه در صحنه سیاسی کشور تاثیرگذار شده بود، "اومبرتو بوسّی" رهبر آن، در یک مراسم عمومی علناً به پرچم ایتالیا توهین کرد و سرود ملی این کشور را به سخره گرفت. چیزی که اگرچه اکنون در مورد شخص"بوسّی" و بعضی همکارانش به واسطه حضور در ائتلاف حاکم تا حدودی تعدیل شده است، اما همچنان از سوی دیگر سیاستمداران این حزب ادامه دارد و به تازگی با انتقاد "ماریو بورگتسیو" نماینده لگانوردی پارلمان اروپا از سرود ملی ایتالیا و اظهار اینکه "به زودی تاریخ شاهد دو ایتالیا خواهد بود" بر آن تأکید گذاشته شد.

در واقع این گروه از ایتالیایی ها، قسمتی از منطقه شمال این کشور (پادانیا) را که عمده صنایع مهم در آن ناحیه متمرکز است، شایسته جدایی یا دستکم خودمختاری مالیاتی می دانند و به این ترتیب اتحاد ایتالیا را مایه افتخار به شمار نمی آورند.

اما مخالفت ها محدود به لگانورد نبود. در برخی مناطق هم مرز اتریش نیز که زبان آلمانی رایج است، تفاوت های فرهنگی و زبانی (و نه لزوماً برتری جویی های نژادی) مانع از یکپارچگی ملی است. علاوه بر آن برخی از مخالفت ها جنبه هایی صرفاً اقتصادی داشتند؛ به عنوان نمونه "اِمّا مارچگالیا" رییس کنفدراسیون صنایع ایتالیا، در هنگام بررسی لایحه تعطیلی هفدهم مارس در مجلس گفت: "کشور ما اکنون در بحران اقتصادی فزاینده ای به سر می برد و در چنین زمانی تعطیلی هفدهم مارس به اندازه یک روز به اقتصاد کشور آسیب می رساند."

موافقان مارچگالیا از این هم فراتر رفتند و با این استدلال که با توجه به فاصله یک روزه تا تعطیلات آخر هفته عملاً تعطیلات به چهار روز افزایش یافته و کشور بیش از نیمی از روزهای هفته را در تعطیلات به سر خواهد برد، به شدت با آن مخالفت کردند.

عده ای هم نه در مخالفت با گرامیداشت این روز بلکه صرفاً در انتقاد نسبت به تعطیلی آن سخن گفتند. "ماریاستلا جلمینی" وزیر آموزش و پرورش پیشنهاد کرده بود به جای تعطیلی، دانش آموزان در مدارس بمانند و تاریخ اتحاد ایتالیا را بخوانند و جشن بگیرند؛ تاریخی که سرشار از قصه های جنگاوری "جوزپه گاریبالدی"، ایده پردازی "چوزپه ماتزینی"، سیاست پیشگی "کامیلیو دی کاوور" و پشتیبانی و پادشاهی "ویتوریو امانوئل دوم"، چهار قهرمان ملی و شخصیت های اصلی فرآیند یکپارچگی ایتالیا است که تحت عنوان "ریسورجیمنتو"( رستاخیز) از آن یاد می شود.

رستاخیز پنجاه ساله ای که در سال ۱۸۶۱ میلادی (۱۲۴۰ خورشیدی)، چهارده قرن پس از انقراض امپراتوری رم، بار دیگر یک کشور متحد را در سرزمینی که ایتالیا نامیده می شد بنیان نهاد؛ سرزمینی که از سه طرف به دریای مدیترانه و از یک طرف به رشته کوه های آلپ در شمال محدود شده است.

اکنون شاید بشود گفت که مهمترین عامل پیوند مناطق مختلف ایتالیا، محور بودن زبان ایتالیایی است که با تلاش های "دانته آلیگیری" شاعر و نابغه فلورانسی در قرن سیزده و چهارده حاصل شده است، زیرا همواره تفاوت های شدید زبانی و لهجه های گوناگون به شکلی بوده که مانع از ارتباط کامل آنها با همدیگر بوده است و ناپلی ها و رمی ها، سیسیلی ها و توسکانی ها و مردم سایر مناطق ایتالیا به خودی خود زبان هم را نمی فهمیدند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption هنرنمایی هواپیماهای ایتالیایی بخشی از برنامه جشن‌ها بود

حال پس از این کشمکش های تاریخی اختلافات زبانی در مناسبات بین مردم از بین رفته و کشور ایتالیا به عنوان یکی از کشورهای توسعه یافته و مقتدر دنیا موجودیت یکپارچه خود را تثبیت کرده است، اما به نظر می رسد که سیاستمداران کماکان زبان همدیگر را بدرستی نمی فهمند و موضوعات ساده ای همچون برگزاری یک جشن، به اختلاف شدید آنها منجر می شود؛ آنچنان که اخیراً یکی از سیاستمداران عضو لگانورد، در مخالفت با برگزاری جشن های اتحاد، از"گاریبالدی"، فرمانده نظامی و قهرمان ملی اتحاد ایتالیا با القابی ناشایست یاد کرده بود که واکنش شدید "ایگناتسیو لاروسّا" وزیر دفاع ایتالیا را درپی داشت. او ضمن اینکه علاقه و احترام به هویت ملی را وظیفه همه دانست، خطاب به مخالفان گفت: "اجباری نیست که در جشن ها حضور داشته باشید ولی توجه کنید که احترام گذاشتن به آن اجباری است."

شب سه رنگ

با این همه، جشن های صد و پنجاه سالگی اتحاد ایتالیا طبق پیش بینی، با برنامه های گسترده در تمام شهرهای ایتالیا برگزار شد. شب پنجشنبه به نام "نوته تریکولوره" (شب سه رنگ) نامگذاری شد تا یادآور سه رنگ پرچم ایتالیا باشد و تمام خیابان ها و معابر با رنگ های سبز و سفید و سرخ آذین بسته شدند.

در "شب سه رنگ" درهای تمام موزه ها به رایگان به روی بازدیدکنندگان گشوده شد و مردم در مقابل آنها صف های طولانی ایجاد کردند. در شهر فلورانس موزه های این شهر تنها پنج هزار بلیت ظرف چند ساعت صادر کردند و هزاران نفر در رم از موزه های این شهر بازدید کردند. در شهر تورین که اولین پایتخت ایتالیای متحد و زادگاه ویتوریو امانوئل دوم است، شش هزار بادکنک سه رنگ در میدان سن کارلو رها شد و از مردم با غذاهای سنتی و شراب های محلی پذیرایی شد.

به گفته شهردار فلورانس در صدها برنامه ای که در میدان های مختلف این شهر و از جمله در "پیاتزا دلا سینیوریا" برگزار شد، بیش ازهفتاد هزار نفر شرکت داشتند. کنسرت های موسیقی کلاسیک و مراسم آتش بازی از جمله این برنامه ها بود.

در رم در "پیاتزا ونتسیا" رأس ساعت دوازده شب سرود ملی ایتالیا توسط دسته موزیک نظامی نواخته شد و مردم تا نیمه های شب در خیابان های مرکزی شهر بویژه در "فوری امپریاله" و میدان ونیز به رقص و پایکوبی پرداختند. در میدان های مختلف رم کنسرت های موسیقی در فضای باز برپا بود و بر روی ساختمان های تاریخی نورافشانی شده بود.

ساختمان مجلل مجموعه "ویتوریانو" در میدان ونیز با نور های سبز و سفید و سرخ تزیین شده بود و هجده هزار نفر (به برآورد شهرداری رم) در این میدان جمع شده بودند تا در برنامه ای که "مانوئلا آرکوری" هنرپیشه مشهور ایتالیایی اجرا می کرد، شب سه رنگ را جشن بگیرند.

در عمارت تاریخی "کلوسیوم" آتشبازی برپا بود و در مقابل کاخ ریاست جمهوری "پالاتزو کوئیریناله" جشن بزرگی با حضور "سوفیا لورن" هنرپیشه نامدار ایتالیایی برگزار شد که در آن سرود ملی ایتالیا توسط "جانّی مورانّی" خواننده محبوب و پر طرفدار ایتالیا اجرا شد و در حالی که باران نرم بهاری می بارید، مردم به همخوانی با او پرداختند.

شهرداری رم همچنین برآورد کرده است که در حدود صدهزار نفر در خیابان های مختلف رم در جشن های "شب سه رنگ" حضور یافته بودند.

در شهر پارما نیز از مجسمه "گاریبالدی" در حضور نوادگانش پرده برداری شد.

حق نشر عکس AP
Image caption بنای کلوسیوم در رم با نورافشانی و آتش‌بازی، چهره‌ای تازه گرفت

اما جشن های سالگرد صد و پنجاه سالگی اتحاد ایتالیا به همین مقدار ختم نشد. مراسم رسمی از صبح روز پنجشنبه با حضور مقامات کشوری از جمله رییس جمهور، نخست وزیر، روسای مجالس و سایر مقامات در میدان ونیز آغاز شد و با افراشتن پرچم ایتالیا و نثار تاج گل به تندیس سرباز گمنام توسط "جورجو ناپولیتانو" رییس جمهور ادامه یافت. هنرنمایی هواپیماهایی با دودهای رنگی و شلیک بیست و یک گلوله توپ در مراسمی که در کنار تندیس "گاریبالدی" برگزار شد بخشی از این مراسم بود.

از نکات جالب توجه در این مراسم، کنار هم قرار گرفتن "سیلویو برلوسکونی" و "جان فرانکو فینی"، رقبای سیاسی بود که در ماه های گذشته اغلب صفحات روزنامه ها به اختلافات میان این دو اختصاص یافته بود. همچنین در مراسم دیگری که پس از آن در کلیسای تاریخی پانتئون و هنگام تقدیم تاج گل به مزار "ویتوریو امانوئل دوم" انجام شد، نوادگان پادشاه سابق ایتالیا هم حضور داشتند که به تازگی از تبعید طولانی در خارج از کشور بازگشته اند. این تبعید به خاطر حمایت آخرین پادشاه خانواده ساویانو و نخست وزیرش "بنیتو موسولینی" از آلمان نازی در خلال جنگ جهانی دوم صورت گرفته بود.

به این ترتیب به نظر می رسد جشن های صد و پنجاه سالگی اتحاد ایتالیا زمانی فراهم کرده است که بسیاری از ایتالیایی ها برای یک روز هم که شده اختلافاتشان را کنار بگذارند و آنگونه که خیلی از مردم عادی در برنامه های تلوزیونی می گفتند، برای اولین بار به ایتالیایی بودن خود افتخار کنند.

اگرچه در این میان اقلیت قابل توجهی هم چون اعضای پارلمان از حزب لگانورد در جشن ها شرکت نکردند، برای سخنان رییس جمهور در پارلمان دست نزدند و سرود ملی را هم زمزمه نکردند.

مطالب مرتبط