بحران هسته ای ژاپن؛ قهر طبیعت یا سهل انگاری

Image caption ایمنی نیروگاه های ژاپن بعد از چندین حادثه هسته ای بطور جدی زیر سوال رفته است

درحالی که بحران هسته ای ژاپن همچنان ادامه دارد، بسیاری از مردم این کشور بیش از پیش نسبت به ایمنی هسته ای نیروگاه های ژاپن بی اعتماد شده اند.

این بحران در کشوری روی داده است که دارای سومین اقتصاد جهان است و عموما تصور بر این بود که دارای نظام ایمنی هسته ای قابل اطمینانی است.

اما سالهاست که ایمنی نیروگاه های ژاپن بعد از چندین حادثه هسته ای به طور جدی زیر سوال رفته است.

حوادث هسته ای ژاپن

در سال 1999 عدم رعایت یکی از ابتدایی ترین اصول ایمنی هسته ای در نیروگاه توکی مورا موجب آلودگی دو کارگر به رادیو اکتیو و مرگ آن ها شد.

صدها نفر از ساکنان مناطق نزدیک به این نیروگاه به مواد رادیواکتیو آلوده شدند و صدها هزار نفر دیگر به مناطق دورتر انتقال یافتند.

حادثه توکی مورا یکی از بدترین سوانح هسته ای ژاپن بود.

ماه اوت 2004 بروز حادثه در نیروگاه میهاما به مرگ پنج نفر انجامید ولی مقامات ژاپن گفتند که رادیو اکتیو از نیروگاه به خارج نشت نکرده است.

در سال 2007 یک زمین لرزه شدید که سواحل شمال غرب ژاپن را لرزاند، موجب بروز آتش سوزی در نیروگاه هسته ای کاشیوازاکی کاریوا و ترکیدن لوله های آب این نیروگاه شد.

و حوادث دیگری هم اتفاق افتاد که از درجه اهمیت کمتری برخودار بوده اند.

شرکت برق توکیو "تپکو " که اپراتور واحد شماره یک نیروگاه هسته ای فوکوشیماست از دادن گزارش در باره چندین حادثه هسته ای خودداری کرد.

در سال 2002 دولت ژاپن اعلام کرد که شرکت برق توکیو گزارش های نادرستی از نیروگاه های هسته ای می دهد.

در پی آن چندین مدیر این شرکت از مقام خود کناره گیری کردند.

بسیاری از مردم ژاپن مقامات مسئول نیروگاه های هسته ای را افراد محافظه کاری می دانند که حاضر به افشای اطلاعات مربوط به نیروگاه های هسته ای نیستند.

یکی از مهمترین انتقاداتی که روزهای اول وقوع حادثه در نیروگاه فوکوشیما از کارشناسان شرکت برق توکیو و مقامات ژاپنی مطرح می شد، عدم اطلاع رسانی شفاف و دقیق بود.

حتی آژانس بین المللی انرژی اتمی و آمریکا هم از این مسئله ناخشنود بودند.

مسئله دیگری که مورد سوال قرار گرفته، رابطه نزدیک شرکت برق توکیو با دولت ژاپن است.

Image caption بدترین سانحه هسته ای قبلی ژاپن در نیروگاه توکی مورا در سال 1999 روی داد

یکی از رهنمود های مهم آژانس بین المللی انرژی اتمی، استقلال سیاسی - نظامی مسئولان و اپراتورهای ایمنی هسته ای کشورهاست تا تحت فشار از جانب دولت، حزب یا گروهی برای کاربرد تدابیر ایمنی خود قرار نگیرند.

شرکت برق توکیو در یک سوم از نیروگاه های ژاپن سرمایه گذاری کرده است و ماه گذشته دولت ژاپن مجوز اداره رآکتور واحد یک نیروگاه فوکوشیما را برای ده سال دیگر به این شرکت داد.

براساس رهنمود های آژانس، چنین رابطه ای مغایر اصل استقلال اپراتورهای ایمنی هسته ای است.

روشن شدن تدریجی ابعاد گسترده حادثه هسته ای نیروگاه فوکوشیما نشان می دهد که هنوز درس های زیادی باید از بزرگترین فاجعه هسته ای جهان در نیروگاه چرنوبیل آموخت.

بیست و پنج سال پیش انفجار در نیروگاه هسته ای چرنوبیل چنان فاجعه انسانی و زیست محیطی به بار آورد که نگرش جهان را به تاسیسات هسته ای به کلی دگرگون ساخت.

آژانس بین المللی انرژی اتمی در سال 1996 برای جلوگیری از تکرار سوانح هسته ای نظیر فاجعه چرنوبیل، کنوانسیون بین المللی ایمنی هسته ای را به تصویب رساند که تمام کشورهای عضو به جز ایران آن را امضا کرده اند.

هدف این کنوانسیون دستیابی به بالاترین سطح ایمنی از طریق همکاری های بین المللی و درک مشترک از موازین تضمین ایمنی هسته ای یا فرهنگ هسته ای است.

فرهنگ هسته ای نه تنها شامل کاربرد پیشرفته ترین فناوری در طرح و ساخت رآکتورهاست بلکه آموزش منظم کارکنان از پائین تر رده ها تا سطوح مدیریت در مورد تازه ترین تدابیر ایمنی و پیش گیری یا محدود کردن خطر در تاسیسات هسته ای را دربر می گیرد.

محمد البرادعی، رئیس پیشین آژانس بین المللی انرژی اتمی، در یکی از سخنرانی هایش گفت که فناوری هسته ای را می توان تهیه کرد و انتقال داد اما آنچه قابل تهیه و انتقال نیست، فرهنگ ایمنی هسته ای است که باید آموخته شود و ریشه بگیرد.

مخالفان انرژی هسته ای با اشاره به بحران جاری ژاپن می گویند که به ایمنی هیچ یک از تاسیسات هسته ای حتی در پیشرفته ترین کشورهای جهان هم نمی توان اعتماد کرد.

در کشورهایی که دارای دموکراسی و رسانه های آزاد هستند، خبررسانی آزاد و کنترل دموکراتیک امور می تواند در پیش گیری از خطرات نیروگاه ها موثر باشد.

اما همان گونه که بحران جاری ژاپن نشان می دهد، حتی در این کشورها هم تلاش می شود که تصادفات و بی دقتی های مسئولین نیروگاه های هسته ای آشکار نشود.

مطالب مرتبط