ایران علاقمند همکاریهای هسته‌ای با تاجیکستان است؟

حق نشر عکس INA
Image caption پژوهشگاه خاور میانه‌ در روسیه: "ایران به ذخایر 13 درصدی اورانیوم جهان در تاجیکستان چشم دوخته‌است"

پژوهشگاه خاور میانه‌ در روسیه در پایگاه اینترنتی خود گفته است، تهران برای دریافت ذخایر لازم اورانیوم برای پیشبرد باموفقیت برنامه هسته‌ای خود به تاجیکستان چشم امید بسته است.

این موضوع در گزارشهای پایگاه اینترنتی این پژوهشگاه که یک نهاد غیردولتی است، مطرح شده است.

برخی از رسانه‌های اینترنتی ایران نیز با اشاره‌ به این گزارشها در این موضوع خوش‌بین بوده علاوه می‌کنند که تمایل ایران برای همکاریهای نظامی با تاجیکستان قابل توجه است.

این رسانه‌ها همچنین اشاره‌ بر این دارند که تاجیکستان “بر خلاف سایر کشورهای آسیای میانه‌، موضع خود را در قبال برنامه هسته‌ای ایران به طور علنی اعلام کرده‌است”.

از جمله در سایت “صداقت نیوز” می‌خوانیم که “تاجیکستان موضع خود را در این باره در زمان سفر ماه ژانویه سال 2010 امامعلی رحمان به تهران اعلام و تأکید کرده که دوشنبه به عنوان متحد راهبردی تهران از برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز آن در تمام مراحل حمایت می‌کند.”

Image caption مقامات اداره زمین‌شناسی تاجیکستان: ایران در زمینه همکاریهای مربوط به اورانیوم پیشنهادی ارائه نکرده‌است"

اما پایگاه اینترنتی پژوهشگاه خاور میانه‌ در روسیه به ذخایر اورانیوم تاجیکستان اشاره‌ کرده و نوشته است که “تهران امید عمده خود را، به خصوص در زمینه برنامه‌های درازمدت در عرصه هسته‌ای به دوشنبه بسته است.”

این گزارش در ادامه‌ تأکید کرده است که تاجیکستان دارای حدود 13 در صد ذخایر اورانیوم جهان است و “ایران علاقه خود را برای دستیابی به معادین تاجیکستان پنهان نمی‌کند.”

رسانه‌های “صداقت نیوز” و “تابناک” همچنین با تأکید به همکاریها نظامی و فنی ایران با تاجیکستان موضوع احتمال تأسیس پایگاه نظامی ایران در تاجیکستان را مطرح کرده‌اند.

همچنین “صداقت نیوز” از کمکهای “قابیل توجهی” ایران به ارتش تاجیکستان یادآور می‌شود و می‌فزاید که “به گفته کارشناسان ایران مایل است، پایگاه نظامی در تاجیکستان ایجاد کند، تا در حد قابل توجه از تأثیر عملیات نیروهای بین‌المللی در افغانستان بکاهد.”

بنا به گزارش “صداقت نیوز” ایرانیها همچنین “امادگی خود را برای بازسازی فرودگاه نظامی “عینی” در نزدیکی دوشنبه اعلام کرده‌اند.”

این در حالیست که مقامات نظامی تاجیکستان سال گذشته ایلام داشتند که سند در باره تأیید پایان امور بازسازی این فرودگاه را امضا کرده‌اند.

این فرودگاه مدت چند سال اخیر با سرمایه دولت هند بازسازی می‌شد.

Image caption پاول کوین-جج: "قدم کوچکی به سمت ایران می‌تواند، در سیاست میان دوشنبه و اروپا ضربه جدی وارد کند"

به هر روی، اگر به اطلاع نهادهای دولتی در باره همکاریهای دوشنبه و تهران در زمینه نظامی نظر ‌اندازیم، و باورهای کارشناسان محلی و خارجی در باره احتمال رشد این همکاریها به سطح بالاتری گوش بدهیم، همه این اطلاعات خلاف ادعاهای کارشناسان پژوهشگاه خاور میانه‌ در روسیه است.

وزارت دفاع ایران در واقع به وزارت دفاع تاجیکستان از سال 1997 بدین سو کمکهایی در سه سمت کادری و تجربه‌آموزی، فنی و تجهیزاتی و تبادل اطلاعات کمکها ارائه می‌کند.

اما فریدون محمدالله یف، سخنگوی وزارت دفاع تاجیکستان در پاسخ به موضوع همکاریهای نظامی تاجیکستان و ایران در فرودگاه نظامی “عینی” گفت: “هرچند فرودگاه نظامی “عینی” به وزارت دفاع وابسته است، اما تصمیمات در رابطه به استفاده این فرودگاه را دولت اتخاذ می‌دهد.”

البته جزئیات در باره فعالیت فرودگاه نظامی “عینی” همیشه برای رسانه‌ها پوشیده بوده است، اما مقامات تأکید می‌کنند که حالا از این فرودگاه تنها نیروهای هوایی تاجیکستان استفاده می‌کنند. ولی برخی از منابع غیررسمی از وجود سازشنامه‌ای در باره استفاده مشترَک تاجیکستان و روسیه از این فرودگاه اشاره‌ می‌کنند.

گزارشهایی که قبلاً در باره این فرودگاه انتشار می‌یافتند از علاقه‌مندی هند برای استفاده از این فرودگاه نظامی حاکی شده و برخی از رسانه‌های خود هند آن را به عنوان تنها پایگاه خارجی هند معرفی می‌کردند، چیزی که دولت تاجیکستان پیوسته رد می‌کرد.

در همین حال برخی از کارشناسان در باره امکان تا کدام حد رشد کردن همکاریهای نظامی تاجیکستان با ایران ابراز نظر کردند.

سیم‌الدین دوست اف، کارشناس تاجیک ابراز نظرها در باره احتمال همکاریهای نظامی و حتّی هسته‌ای میان تاجیکستان و ایران توسط یک پژوهشگاه معتبر روسیه را یک ‌بازی سیاسی روسیه می‌داند.

وی می‌گوید: “روسیه به این وسیله می‌خواهد نشان دهد که تا چه ‌اندازه استقلال تاجیکستان دارای ذخایر قابل توجه اورانیوم خطرناک است و می‌خواهد چین و اروپا و آمریکا را در این باره متقاعد سازد.”

پایگاه اینترنتی پژوهشگاه خاور میانه‌ در روسیه نیز در یکی از گزارشهای خود موسوم به “با جشن نوروز در ایران چه باید کرد؟” می‌نویسد، “قانونی شدن جشن نوروز از طرف رهبران سیاسی می‌تواند، نمایش “نزدیکی تقلبی” به مردمان باشد که گویا رژیم اسلامی به سنتهای ملی ارزش قائل است.”

به باور این محقق پژوهشگاه خاور میانه‌ در روسیه جشن نوروز در برخی از کشورهای منطقه به ایران امکان گسترش نفوذش بر آنها را “با بهانه مشترَکات فرهنگی و تاریخی می‌دهد.”

با این وجود کارشناسان محلی می‌گویند، علی‌رغم اختلافات موجود در سیاست دولت تاجیکستان به خاطر مشترَکات تاریخی و فرهنگی ایران را همیشه “شریک طبیعی” خود می‌داند.

آقای دوست اف می‌گوید، به خاطر “نگرانیهای دولت تاجیکستان در زمینه تأثیرهای مذهبی ایران، دوشنبه آماده نیست به طور عمده در این زمینه (نظامی و هسته‌ای) با تهران شریک شود.”

از سوی دیگر پال کوین جج، نماینده گروه بحران در آسیای میانه‌ احتمال همکاری تاجیکستان با ایران را چه در زمینه هسته‌ای و چه در زمینه افتتاح پایگاه نظامی ایران در تاجیکستان “حدس زنی غریب” می‌خواند.

وی می‌گوید: “حالا دولت تاجیکستان در تلاش دریافت کمکهای هرچه بیشتر آمریکا و اروپا در زمینه نظامی است. هر قدم کوچکی از این قبیل به سمت ایران می‌تواند، در سیاست میان دوشنبه و اروپا ضربه جدی وارد کند.”

با این همه عظیم ابراهیم، رئیس اداره زمین‌شناسی تاجیکستان نیز می‌گوید، ایران با این اداره از سال 2006 همکاری دارد، ولی در این مدت در زمینه کارهای جستجویی اکتشافی معدن اورانیوم در تاجیکستان “نه تنها پیشنهادی ارائه نکرده است، بلکه اشاره‌ای نیز نکرده است.”

این در حالیست که به گفته آقای ابراهیم برعکس خود روسیه در باره ذخایر اورانیوم تاجیکستان از این اداره درخواست اطلاع کرده بود، ولی در پی دریافت پاسخ از این اداره "دوباره به این موضوع برنگشته است."