ازدواج سلطنتی؛ جشنی بی موقع یا بهانه ای برای شادمانی؟

جشن برای ازدواج سلطنتی حق نشر عکس AP
Image caption دیوید کامرون، نخست وزیر به مردم بریتانیا گفته است که در فکر برپایی جشن و پایکوبی درکوچه و خیابان باشند

به دنبال توصیه دیوید کامرون، نخست وزیر به مردم بریتانیا که فارغ از مشکلات مالی کشور، برای بزرگداشت ازدواج شاهزاده ویلیام با کاترین میدلتون در فکر برپایی جشن و پایکوبی درکوچه و خیابان باشند، شمار درخواست مردم از شهرداری ها برای اخذ مجوز برگزاری جشن های خیابانی از مرز ۵۵۰۰ گذشت.

با این وجود، صدای منتقدان نیز بلند شده که می گویند در شرایطی که کشور از کسری بودجه بی سابقه ای رنج می برد، برگزاری این مراسم یک خرج تراشی بی جاست. همزمان، پلیس هرگونه تظاهرات علیه ازدواج سلطنتی را ممنوع کرده است.

در جوامع بشری عرف و سنت معمولا اینطور حکم می کند که در هنگام تولد، ازدواج و مرگ همنوعان، باید اختلافات را کنار گذاشت و در شادمانی یا سوگ یکدیگرشریک شد.

در بریتانیا، هنگامی که هریک از این رویدادها به خانواده سلطنتی مربوط شود، دور نگاهداشتن آن از سیاست بازی و اختلافات مسلکی یکی از اولویت هاست. ولی تجربه نشان داده است که همه چیز به شرایط روز بستگی دارد.

از روزی که پرنس ویلیام و کاترین میدلتون خبر نامزدی خود را اعلام کردند، چندین رسانه نظر منتقدان را منعکس کردند و هزینه و چند و چون برگزاری مراسم ازدواج آنها را به میان کشیدند. انگیزه آنها روشن بود.

در حال حاضر بریتانیا یکی از دشوارترین دوران اقتصادی خود را طی می کند. دولت که با کسری بودجه بی سابقه ای روبروست و برای تامین هزینه های عمومی روزانه بیش از ۱۰ میلیون پوند از بانک ها وام می گیرد.

حق نشر عکس AFP
Image caption ویلیام سهم بزرگی از علاقه مردم نسبت به خود را مرهون عشق و علاقه وافری است که مردم عادی نسبت به مادرش، پرنسس دایانا داشتند

امسال دولت با افزایش مالیات ها و کاستن از بودجه بسیاری از خدمات آموزشی، اجتماعی و درمانی، صرفه جویی سختی را در تمام نهادهای ملی در پیش گرفته و منتقدان می گویند که این کار در میان مدت، به چیزی جز افزایش سطح بیکاری و کاهش سطح زندگی مردم و افت کیفیت بسیاری از خدمات منجر نخواهد بود.

صداهای مخالف

هر چند سال یکبار، در بریتانیا به بهانه ای این سئوال به میان می آید که خاصیت حفظ خانواده سلطنتی در چیست؟ سئوالی که معمولا از دو گروه کاملا متفاوت شنیده می شود: جمهوری خواهان و مخالفان موسمی.

جمهوری خواهان، که از مخالفان پرسابقه نظام پادشاهی بریتانیا هستند، خانواده سلطنتی را جمعی بیکار و بی خاصیت توصیف می کنند که به عقیده آنها پرداخت سالانه ۸ میلیون پوند به آنها از خزانه ملی، که شامل پرداخت هزینه نگاهداری از کاخ های متعدد و صدها خدمه می شود، اتلاف پول مردم است.

طبیعی است که هواداران سلطنت، ضمن رد این اتهام، خانواده سلطنتی را ضامن ثبات سیاسی در بریتانیا می دانند.

استدلال دیگر جمهوریخواهان این است که مردم بریتانیا قرن ها پیش آنقدر پختگی سیاسی یافتند که مقام سلطنت را از قدرت و اختیار سیاسی خلع کنند، و اکنون در قرن بیست و یکم آنقدر بلوغ سیاسی دارند که محتاج نمادی پر هزینه برای ثبات نباشند.

نظرات متفاوت

صدای مخالفان موسمی معمولا فقط هنگامی شنیده می شود که عضوی از خانواده سلطنتی درگیر جنجال یا بی آبرویی شود و یا بر اثر وضع بد اقتصاد کشور، خرج بیشتر مردم از دخل آنها جلو بزند؛ یعنی دقیقآ وضع فعلی.

هردو گروه، ضمن آرزوی خوشبختی برای ویلیام و کاترین، معتقدند که در شرایط کنونی، کشور توانایی تحمل مخارج ازدواجی پرشکوه با حضور بیش از ۴۰ عضو خانواده های سلطنتی دنیا و صد ها میهمان عالی مقام دیگر را ندارد.

به گفته آنان، فقط هزینه حفظ امنیت در لندن و محافظت از جان سران کشورها و دیگر میهمانان خارجی سر به ده ها میلیون پوند خواهد زد.

در پاسخ به اینگونه انتقادات، طرفداران سنتهای تشریفاتی و مراسم پر زرق و برق درباری به جذابیت بین المللی خانواده سلطنتی اشاره می کنند، که به گفته آنها سالانه میلیونها گردشگر خارجی را به بریتانیا جذب می کند و یک منبع مهم درآمد توریستی محسوب می شود.

ولی مسئله فقط مخارج مراسم ازدواج سلطنتی نیست. تجربه نشان داده که انتظارات مردم از خانواده سلطنتی، و برآورده نشدن آن، گاه نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای در روابط آنها بازی کرده است.

ملکه و مرگ پرنسس دایانا

۱۴سال پیش، وقتی خبر مرگ پرنسس دایانا، مادر شاهزاده ویلیام، از پاریس به لندن رسید، بدون اغراق تمامی کشور در بهت و ناباوری و سوگی عمیق فرورفت. ساعتی از پخش این خبر نگذشته هزاران نفر با دسته های گل در بیرون کاخ کنزینگتون، محل سکونت دایانا در لندن جمع شدند. همه بی اختیار می گریستند.

حق نشر عکس PA
Image caption خبر مرگ پرنسس دایانا، مادر شاهزاده ویلیام، تمامی بریتانیا را در یهت و ناباوری و سوگی عمیق فرو برد

تونی بلر، که تازه ۳ ماه بود به نخست وزیری رسیده بود، دایانا را شاهزاده خانم مردم خواند و عزای ملی اعلام کرد. بلافاصله پرچم کشور بر فراز تمام نهاد های ملی به حالت نیمه افراشته درآمد.

در همان روز، خبرنگاری متوجه شد که میل پرچم رسمی بر فراز کاخ باکینگهام، محل اقامت ملکه و همسرش در لندن، خالی است. پخش این تصویر از تلویزیون ها آن چنان خشمی در میان مردم و روزنامه نگاران بوجود آورد که ظرف چند روز رسانه ها اصل تعلق داشتن خانواده سلطنتی به مردم و از آن جدی تر، خاصیت حفظ نهاد سلطنتی را به زیر سئوال بردند.

توضیح سخنگوی کاخ، گرچه از نظر تشریفات درباری درست بود ولی خشم مردم را بیشتر کرد.

همه می دانستند که پرچم سلطنتی زمانی برفراز یک کاخ افراشته می شود که مقام سلطنت در آن ساکن باشد و چون ملکه و همسرش مشغول گذراندن تعطیلات تابستانی در اسکاتلند بودند، نمی بایست انتظار داشت که بر فراز کاخ باکینگهام پرچمی باشد. ولی پرچم سلطنتی بر فراز کاخ بالمورال در اسکاتلند نیمه افراشته نشده بود.

احساسات ضد خانواده سلطنتی و دسته گل های مردم در مقابل منزل دایانا آنقدر زیاد شد که دیری نگذشت ملکه و همسرش، دوک ادینبورگ، همراه با چارلز، همسر سابق دایانا و دو فرزندشان، ویلیام و هری به لندن بازگشتند و در مقابل هزاران دسته گلی که مردم از سراسر کشور و حتی کشورهای دیگر در مقابل کاخ کنزینگتون نهاده بودند با مردم خشمگین از در گفتگو درآمدند.

پوزش خواهی از نوع درباری آن

مقام سلطنت در بریتانیا، معمولا فقط سالی یک بار برای مردم پیام می فرستد که از پیش ضبط شده و به مناسبت عید میلاد مسیح است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption هواداران سلطنت خانواده سلطنتی را ضامن ثبات سیاسی در بریتانیا می دانند

این بار، الیزابت دوم لازم دید که به طور زنده در مقابل دوربین تلویزیون ظاهر شده و از سجایای اخلاقی و انساندوستی پرنسس دایانا و اندوه از دست رفتن نابهنگام عروس سابق خود بگوید.

موافقت دربار با انجام تشییع جنازه ای رسمی برای دایانا با شرکت تمام اعضاء خانواده سلطنتی ژست دیگری برای جبران آن کوتاهی، و شریک شدن در سوگ بی سابقه مردم بود. دیری نگذشت که وضع به حالت عادی بازگشت.

شاید به جرأت بتوان گفت که پرنس ویلیام سهم بزرگی از علاقه مردم نسبت به خود را مرهون عشق و علاقه وافری است که مردم عادی نسبت به مادرش، پرنسس دایانا داشتند و شادمانی کنونی آنها از ازدواج فرزند دایانا با زنی مستقل و "غیر درباری" به نوعی یادآور خاطراتی است که خیلی ها از مقاومت دایانا در مقابل عصا قورت دادگان درباری دارند.

مظهرهویت ملی

طرفداران نظام سلطنتی، مدعی مبرا بودن خانواده سلطنتی از عیب و خطا نیستند، اما آنها با اشاره به پیشینه تاریخی این نظام در شکل دادن به جامعه بریتانیا و بی اعتنایی و بی اعتمادی روزافزون مردم به سیاست و سیاست مداران، مدعی هستند که نظام سلطنتی حافظ هویت ملی، و سدی در مقابل بروز هرنوع خود کامگی سیاسی است.

پیروان این طرز فکر، ستایش و قدردانی از ملکه ۸۵ ساله بریتانیا را لازم و واجب می دانند. به عقیده آنها در نزدیک به ۶۰ سالی که او تاجدار بوده، بیش از ۱۰ نخست وزیر، چه محبوب یا مغضوب آمده اند و رفته اند ولی از احترام مردم، حتی جمهوری خواهان، نسبت به شخص ملکه چیزی کم نشده است.

موضوع دیگری که طرفداران حفظ خانواده سلطنتی و تمام تشریفات پرشکوه مربوط به آن، مهم وحیاتی می دانند، نقشی است که، به گفته آنها خانواده سلطنتی در امید بخشیدن و قوت قلب دادن به مردم در ایام سخت ایفا می کند.

به طور نمونه، در زمان جنگ جهانی دوم، هنگامیکه نیروی هوایی آلمان شب و روز لندن را بدون انقطاع بمباران می کرد، همسر جرج ششم، مادر ملکه کنونی حاضر نشد لندن را به قصد مکانی امن تر ترک کند و مرتب در میان مردم بود و از مناطق آسیب دیده بازدید می کرد و به مردم دلداری می داد. کاری که پس از گذشت نزدیک به ۷۰ سال، از آن با احترام و قدردانی یاد می شود.

حق نشر عکس AFP
Image caption قرار است جشن های خیابانی زیادی به مناسبت عروسی سلطنتی برگزار شود

گفتنی است که در سال ۱۹۸۱ هم، که سال ازدواج پرنس چارلز و دایانا اسپنسر بود، مردم بریتانیا که یکی از سخت ترین دوران رکود اقتصادی سال های پس از جنگ دوم را می گذراندند، برای مدتی مسائل را به فراموشی سپردند و با شور و هیجانی کم نظیر در کوچه و خیابان، ازدواج ولیعهد خود را جشن گرفتند.

و حال ۳۰ سال بعد از آن روز ها، اگر در روز جمعه در شهرهای بریتانیا هزاران نمونه از جشن و پایکوبی خیابانی برپا شود و پیش بینی مدیران تلویزیون های دنیا، که برای پخش مستقیم مراسم روز جمعه قرار دادهای کلان بسته اند، درست از آب درآید و بیش از دو میلیارد نفر در چهار گوشه دنیا عقد و عروسی شاهزاده ویلیام و کاترین میدلتون را به طور زنده تماشا کنند، معلوم می شود که روح شاد شدن از شادمانی دیگران هنوز در بشر زنده است، حتی اگر هشت خیلی از آنها در گرو نهشان باشد.

مطالب مرتبط