کُشته شدن بن لادن: آیا جنگ با تروریسم پایان می‌یابد؟

حق نشر عکس Reuters
Image caption اسامه بن لادن در یک عملیات نیروهای آمریکایی در پاکستان کُشته شده است

برخی از کارشناسان و شخصیتهای سیاسی در تاجیکستان می‌گویند که مرگ اسامه بن لادن بر اوضاع سیاسی و امنیتی کشورهای منطقه آسیای میانه‌ تأثیر نظررسی نخواهد گذاشت.

از سوی دیگر، برخیها معتقد‌اند که کُشته شدن رهبر القاعده نشانه‌ای از افزایش همکاریها بین نیروهای امنیتی کشورهای مختلف جهان است.

همچنین، به گفته عده‌ای از کارشناسان، اسامه بن لادن در میان مسلمانان تاجیکستان و اکثر مردمان این کشور فرد محبوبی نبوده و در تاجیکستان پیروانی نداشته است.

آمریکا اسامه بن لادن، رهبر گروه القاعده را در حمَلات تروریستی یازدهم سپتامبر سال 2001 در نیویورک مظنون می‌داند که منجر به کُشته شدن سه هزار نفر شده بود.

نورعلی دولت، تحلیلگر مسائل سیاسی:

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای دولت گفت بن لادن برای وارد شدن آمریکا به منطقه لازم بود

"من فکر می‌کنم که کُشته شدن اسامه بن لادن بر وضعیت تاجیکستان و منطقه هیچ تأثیری نمی‌رساند. زیرا وی یک نمادی برای آمریکا با هدف فراهم کردن زمینه برای آمدن آمریکا به منطقه بود.

من دست دراز داشتن گروه القاعده و از جمله، رهبر آن اسامه بن لادن را، در بسیاری از عملیات تروریستی بعید می‌دانم. بن لادن در ده سال اخیر اصلاً یک اسطوره در دست آمریکا برای دستیابی به منطقه بود.

در این ده سالی که آمریکا به منطقه آمد، چه کار کرد؟ آمریکا پایگاههایش را در منطقه مستحکم کرد، نیروهای نظامی را در منطقه جایگیر کرد. در منطقه‌ای که از دوران اسکندر مقدونی پایی اروپا و یا که غرب به آن نرسیده بود، آمریکا جایگیر شد.

این طرف بازارهای بزرگ و ذخایر نفت و گاز آسیای مرکزی، طرف دیگر چین که می‌خواهد ابرقدرت جهان شود، و این سوی، ایران که می‌خواهد برنامه هسته ای اش را پیاده کند.

آمریکا از القاعده و اسامه بن لادن فقط برای وارد شدن به منطقه بسیار مهم جهان استفاده کرد و من فکر می‌کنم که در تاجیکستان در این ده سال کم کسانی به موجودیت بن لادن باور داشتند.

اسامه بن لادن بزرگترین عامل سیا (سازمان اطّلاعاتی آمریکا) در تمام دوره موجودیت این نهاد از سال 1945 تا امروز بود.

فکر می‌کنم که این از ابتدا یک ‌بازی بود و اسامه بن لادن از ابتدا با آمریکاییان ارتباط داشت و من باور نمی‌کنم که آنها نمی‌دانستند که بن لادن در کجا هست.

فقط زمانی که اختلافات میان سازمانهای جاسوسی پاکستان و آمریکا به وجود آمد و افغانستان نیز به آن اعتراض کرد، این جا مرحله دیگر ‌بازی شروع شد.

شاید با کُشته شدن فرزندان قذافی آمریکا می‌خواهد ذهن مردم جهان را به سوی دیگری، یعنی به مرگ بن لادن، جلب کند."

سیف‌الله صفراف، معاون رئیس مرکز مطالعات استراتژیک تاجیکستان:

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای صفراف می‌گوید تروریسم بین‌المللی تنها به بن لادن بستگی نداشته است

"این یک موفقیت بزرگ آمریکاست و من آمریکا و مردم آن را شادباش می‌گویم. ولی من فکر نمی‌کنم که از نبودن اسامه بن لادن سطح تروریسم و یا خطرات آن کاهش یابد.

تروریسم بین‌المللی تنها به بن لادن بستگی ندارد و این جا مکانیسمهای سیاسی و ژیوپلیتیکی وجود دارد که نمی‌گذارد تروریسم از میان رود.

از این رو، برای کاملاً نابود کردن آن تدابیر بیشتری انجام دادن لازم است، تا جامعه جهانی بی "بنلادنها" باشد و آنها اصلاً وجود نداشته باشند و فرزندان انسان به این راه بد نروند. این از آن که ما “یک کسی می‌کُشیم یا نابود می‌کنیم” بهتر است.

و من گمان می‌کنم که نابود کردن چندی از تروریستها در قفقاز، تاجیکستان و اکنون در پاکستان بیانگر آن است که کشورهای بیشتر جهان برای نابود کردن این پدیده نامطلوب همکاریهایشان را تقویت داده‌اند."

اکبر تورجانزاده، روحانی سرشناس:

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای تورجانزاده می‌گوید بن لادن در تاجیکستان هیچ طرفداری ندارد

"من با اطمینان کامل می‌گویم که اسامه بن لادن در تاجیکستان هیچ طرفداری ندارد، ولی در دنیای اسلام چرا، دارد، زیرا برای یک طایفه اگر وی تروریست بود، برای طایفه دیگر وی آزادی‌خواه بود، مبارز بر ضد به اصطلاح امپریالیسم بود.

بلی، در تاجیکستان گروه القاعده پیرو ندارد، طرفدار ندارد و بودن و نبودنش برای مردم تاجیکستان هیچ تأثیری، نه تأثیر مثبت و نه تأثیر منفی، ندارد.

هر کسی که بعد از وی رهبر این گروه شود، جای وی را گرفته نمی‌تواند. زیرا هر شخص، خواه وی منفی باشد و خواه مثبت، یعنی به آن، بستگی دارد که از کدام سوی به وی نگاه می‌کنی، تکرار نشونده است.

و طبیعی است که گروه القاعده از کُشته شدن اسامه بن لادن ضرر می‌بیند و ضعیف می‌شود، شاید به گروهها تقسیم شود و شاید برخیها این گروه را ترک کنند.

ولی من به آن باور ندارم که مردم افغانستان برای تاجیکستان دشمن باشند و هیچ گمانی نمی‌کنم که افغانها برای ما خطرناک باشند و آنها هیچ توسعه ‌طلبی بر ضد کشور ما ندارند.

پس با چه سبب آنها برای ما خطر ایجاد می‌کنند. و از افغانستان خطری به کشور ما تهدید نمی‌کند. افغانها بیشتر به بازسازی کشورشان احتیاج دارند و به این کار مشغول هستند.

بلی، این همه‌اش سیاست و ترساندنیها هست، "پالیتیکانستوا" یی (سیاست بازی) که می‌گویند، همان است."

پرویز ملاجان اف، سیاست‌شناس:

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای ملاجان اف گفت بن لادن برای القاعده یک رهبر رمزی بود

"خود آمریکاییان اخیرا در باره آن می‌گویند که در آینده گروههای افراطی، از جمله گروه القاعده و همه سازمانهای زنجیره‌ای تروریستی، یک مرکز اساسی نخواهند داشت، به گروههای مستقل تبدیل خواهند یافت که برای ارتباط با هم از مخابرات و تجهیزات فنی زمانوی استفاده خواهند کرد.

برای این، بن لادن از مدتها قبل از رهبر کل این گروه به یک شخصیت رمزی در این گروه تبدیل یافته بود، ولی کُشته شدن وی می‌تواند یک پیروز‌ی رمزی باشد، نه آن که پیروز‌ی واقعی بر گروههای افراطگرا.

کُشته شدن اسامه بن لادن موفقیتی بزرگ برای باراک اباما برای شرکتش در انتخابات آینده ریاست جمهوری آمریکا و امکان پیروز‌ی در آن است.

از کُشته شدن وی، نمی‌شود گفت که خطرات مختلف در منطقه از میان خواهد رفت.

در صورتی که گروههای افراطگرای اسلامی، از جمله القاعده، برنامه‌های به اصطلاح طرح ریزیکرده خود را در آسیای میانه‌بخواهند عملی کنند، برای آنها تاجیکستان از نظر ژیوپلیتیکی دروازه‌ای برای وارد شدن به آسیای میانه‌است. ولی این خطرات حالا خطرات نسبی است.

اما گروههای افراطگرا برای به هم زدن اوضاع از دیگر دشواریها که مردمان منطقه با آنها روبرو هستند، می‌توانند استفاده کنند.

این مشکلات اجتماعی، از جمله بالاروی قیمت مواد غذایی و سوختی است که سال تا سال بیشتر می‌شود. و از این مشکلات گروههای افراطگرا، از جمله حزب تحریر یا جنبش اسلامی ازبکستان می‌توانند برای افزایش افراطگرايی در داخل استفاده کنند."

حکمت‌الله سیف‌الله زاده، از فعالان حزب نهضت اسلامی:

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای سیف‌الله زاده گفت بعد از کُشته شدن بن لادن نظرات در مورد اسلام در جهان تغییر خواهد یافت

"اگر اسامه بن لادن فردی واقعی بوده باشد و کُشته شدنش هم واقعیت داشته باشد، این خبر خیلی خوبیست.

قبلاً، بسیاری از دشمنان حزب نهضت اسلامی تاجیکستان بارها می‌خواستند این حزب را به این شخصیت و گروه وی ربط بدهند، ولی هیچ دلیلی پیدا نمی‌کردند.

همچنین، در کشورهای مختلف جهان نیز بسیاری از دشمنان اسلام القاعده را صرف یک سازمان اسلامی و اعمال آن را به مسلمانان ربط می‌دادند.

با از بین بردن بن لادن، من می‌توانم بگویم که چهره سیاه کنهایی که با اشاره‌به فعالیتهای این گونه افراد اسلام را سیاه می‌کردند یا سیاه نشان می‌دادند، از این به بعد در مورد اسلام و حرکتهای معتدل اسلامی نظرها در جهان تغییر خواهد یافت.

ولی می‌خواهم در ضمن کُشته شدن طاهر یولداش در یک سال قبل و خود اعضای جنبش اسلامی ازبکستان و یا کُشته شدن ملا عبدالله‌در شرق تاجیکستان را به القاعده و بن لادن در پاکستان ربط ندیهم.

یعنی، این جا می‌توان گفت که ‌بازی دایره‌های بازیگر قدرتهای جهانی تا جایی تغییر خورده است، یا به جایی رسیده است که دیگر برخورد خویش را در سیاست ژیوپلیتیکی با جهان اسلام باید تغییر داد.

ولی سؤال مطرح این خواهد بود که با از بین بردن بن لادن، اگر واقعیت داشته باشد، آیا می‌توانند بگویند که تشکیلات القاعده را می‌توانند از میان ببرند یا خیر؟

من فکر می‌کنم که اگر کُشته شدن بن لادن واقعیت داشته باشد، احتمال دارد اعضای گروه القاعده در واکنش به کُشته شدن رهبرشان دست به اعمال بیشتر تروریستی بزنند."

مطالب مرتبط