سرنوشت شبکه القاعده بعد از اسامه بن لادن

حق نشر عکس AFP
Image caption کشته شدن اسامه بن لادن ضربه محکمی به شبکه القاعده وارد آورده است

کشته شدن اسامه بن لادن ضربه سهمگینی به شبکه القاعده وارد کرده است اما این شبکه به دلیل ماهیت غیرمتمرکز خود قادر به ادامه حملات تروریستی است.

خبر کشته شدن اسامه بن لادن در آمریکا و دیگر کشورهای غربی با غریو شادی مورد استقبال قرار گرفت ولی نگرانی از بابت پیامد کشته شدن رهبر شبکه القاعده از هم اکنون در بسیاری از کشورهای جهان حس می شود.

صدها تن از جهادی هایی که به عزای بن لادن نشسته اند برای انتقام خون او حاضرند جان خود را فدا کنند.

شکی نیست که کشته شدن اسامه بن لادن ضربه محکمی به شبکه القاعده وارد آورده است اما سال هاست که ماهیت متمرکز و سلسله مراتبی شبکه القاعده تغییر پیدا کرده است.

این شبکه که از تشکیلاتی با هرم قدرت برخوردار بود و هیچ اقدام بدون نظارت رهبران آن انجام نمی گرفت تغییر ماهیت داد و به صورت تشکیلاتی نامنظم و انعطاف پذیر در آمد.

امروزه فلسفه شبکه القاعده این است که به یازده سپتامبر دیگری نیاز ندارد بلکه با یک بمبگذار و یک بمب می تواند موجودیت خود را به اثبات برساند.

بمبگذاری در میدان تایمز نیویورک و ترن زیر زمینی این شهر در چند سال اخیر به خوبی نشان می دهد که تا چه اندازه این شبکه زنده و فعال است.

شرکت تروریستی با شعبات جهانی

شبکه القاعده سال هاست که به صورت تشکیلاتی عمل می کند که مانند یک شرکت دارای شعبه های مختلف در گوشه و کنار جهان است.

هرکسی می تواند با کار گذاشتن بمب در یک نقطه جهان به عضویت این شبکه در آید.

هرکسی می تواند در افغانستان یا پاکستان ازسوی یکی از گروه های متحد القاعده نظیر طالبان پاکستان یا گروه جلال الدین حقانی در افغانستان آموزش ببیند.

در شهرهای پاکستان گروه شبه نظامی لشگر طیبه که قبلا در کشمیر فعالیت داشت حال با حمله به هدف های دیگر به عنوان کارگزار شبکه القاعده عمل می کند وبه آن یاری می رساند.

این گروه بعد از حملات یازدهم سپتامبر به آمریکا به بسیاری از رهبران شبکه القاعده برای مخفی شدن یاری رساند و احتمالا نقش عمده ای در مخفی کردن اسامه بن لادن به عهده داشته است.

پاکستان حاضر به مقابله با متحدان شبکه القاعده نظیر گروه حقانی نبوده است زیرا مرکز عملیات این گروه در افغانستان و نه پاکستان است.

در پاکستان هم متحدان شبکه القاعده، نظیر لشگر طیبه، با سازمان اطلاعاتی پاکستان رابطه نزدیک دارند زیرا هدف اصلی آن ها کشمیر و هند است.

به همین دلیل خطر تروریسم هم چنان به قوت خود باقی است.

سلول های خفته تروریستی

قبل از حملات یازدهم سپتامبر هیچ سلول فعال شبکه القاعده در اروپا به جز یکی در هامبورگ آلمان شناسایی نشده بود.

اما امروزه در هر کشور اروپایی یک سلول خفته این شبکه وجود دارد و صدها تن از مسلمانان اروپایی به مناطق قبیله نشین پاکستان سفر کرده، آموزش دیده و به اروپا باز گشته اند.

هفته گذشته بعد از بازداشت سه مراکشی در آلمان به اتهام تلاش برای بمبگذاری در اماکن عمومی مقامات این کشور اذعان داشتند که بیش از دویست شهر وند آلمانی در مناطق قبیله نشین پاکستان آموزش دیده و بعضی از آن ها به آلمان بازگشته اند.

کشورهای دیگر اروپایی از جمله بریتانیا، فرانسه، اسپانیا و ایتالیا هم با مسئله مشابهی دست به گریبانند.

حملات احتمالی تروریستی

بیشترین نگرانی از بابت بمبگذاری های انتحاری در ترن های زیرزمینی آمریکا و اروپا وجود دارد.

دیگر اقدامات تروریستی احتمالی هواپیما ربایی، حمله به تاسیسات نظامی و سفارت خانه های غربی در خاورمیانه است که در گذشته هم از هدف های اصلی حملات تروریستی بوده اند.

یکی دیگر از احتمالات، بمبگذاری فردی با انگیزه اعتقاد به مکتب جهاد در سوپر مارکت و فروشگاههای زنجیره ای یا دیگر اماکن عمومی است.

هم چنین خطر اقدام تروریستی از جانب جهادی هایی وجودارد که سال هاست در بطن جوامع غربی زندگی کرده اند و حال ممکن است برای اجرای طرح هایی که از مدت ها پیش برای چنین مواقعی آماده کرده بودند وارد عمل شوند.

قبلا هم در آمریکا مواردی وجود داشته است که افراد بعد از آموزش در پاکستان به یکی از شهرهای عمده آمریکا بازگشته و سعی کرده اند دست به حمله تروریستی بزنند.

توطئه حملات تروریستی این افراد در آخرین لحظات از سوی سازمان ها ضد تروریستی خنثی شده است.

خطر حملات تروریستی در جنوب آسیا

پاکستان، افغانستان و هند از کشورهایی در منطقه هستند که به ویژه در معرض خطر حمله تروریستی قراردارند.

شبکه القاعده در گروه های جهادی نظیر حقانی در پاکستان نفوذ بسیار زیادی دارد.

به رغم آنکه مقامات پاکستان بارها وجود پایگاه القاعده در خاک این کشور را رد کرده بودند حال خلاف ادعاهای آنان ثابت شده است.

احتمالا اعضای شبکه القاعده و گروه های وابسته به آن دست به سلسله بمبگذاری هایی برای بزرگداشت اسامه بن لادن خواهند زد.

این موضوع موجب تنش های زیادی در پاکستان که دستخوش ضعف دولت و بحران اقتصادی است خواهد شد.

شبکه القاعده و متحدانش هم چنین ممکنست با حمله تروریستی در خاک هند سعی کنند شکاف عمیق تری بین پاکستان و هند به وجود آورند.

حق نشر عکس AFP
Image caption با کشته شدن اسامه بن لادن شبکه القاعده یک شبه محو نخواهد شد

کشته شدن اسامه بن لادن به یکی از اهداف مهم شبکه القاعده در خاورمیانه که دستخوش موج قیام ملت های عرب است، لطمه وارد آورده است.

شبکه القاعده به دنبال نفوذ در بین رهبران جدیدی بوده است که در تونس، مصر، سوریه و دیگر کشورهای منطقه به قدرت می رسند.

حال بدون اسامه بن لادن رسیدن به این هدف بسیار دشوار خواهد بود.

کشته شدن اسامه بن لادن بوضوح سر نخ های زیادی برای پیدا کردن رهبران دیگر این شبکه به دست سازمان های اطلاعاتی و ضد تروریستی خواهد داد.

اما با کشته شدن اسامه بن لادن شبکه القاعده یک شبه محو نخواهد شد.

مطالب مرتبط