مرگ بن‌لادن: سوالات اساسی درباره نقش پاکستان

پاکستان حق نشر عکس s
Image caption پاکستان بارها هرگونه ارتباط با القاعده را رد کرده است

مرگ اسامه بن‌لادن، رهبر القاعده در نزدیکی اسلام‌آباد، پیامدهای مهمی در روابط آمریکا و پاکستان خواهد داشت.

پاکستان سال‎ها مرکز مبارزه علیه القاعده و شبکه جهانی آن بوده است.

این کشور مهم‌ترین متحد آمریکا در این نبرد و تا آنجا که به سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا مربوط می‌شود، بدقلق ترین متحد ایالات متحده است.

پاکستانی‌ها بارها هرگونه ارتباط با القاعده یا میزبانان سابق این گروه در افغانستان، یعنی طالبان را، که رهبری آن از سال۲۰۰۲ در پاکستان مستقر بوده، رد کرده‎اند.

اما باز هم آشکار شدن این واقعیت که اسامه بن‌لادن در مجتمعی بزرگ در نزدیکی آکادمی نظامی پاکستان زندگی می‌کرده، یک بار دیگر همان سوال قدیمی را مطرح کرده است.

نقطه بحران

بعد از حملات ۱۱ سپتامبر، پاکستان خالد شیخ محمد را که گفته می شد 'طراح اصلی' این حملات بود، دستگیر کرد.

اما از سال ۲۰۰۵ تا کنون این ظن در میان مقام‌های آمریکایی شدت گرفته است که برخورد سازمان اطلاعاتی ارتش پاکستان، ISI، با گروه‌های اسلامگرای افراطی برخوردی کاملا گزینشی بوده است.

گزینش سازمان بر این اساس صورت می گیرد که از نظر ISI کدام گروه بیشتر در جهت منافع ملی این سازمان قدم برمی‌دارد.

به طور کلی این که این گروه‌ها تا چه حد به عنوان مانعی در برابر نفوذ روزافزون رقیب دیرین پاکستان، یعنی هند عمل‎ می‎کنند، بر نگاه ISI بر آنها تاثیر دارد.

اگر آمریکا به این نتیجه برسد که عناصری در درون ISI ازمحل اختفای بن لادن خبر داشته‌اند و هیچ واکنشی نشان ندادند ، روابط آمریکا با پاکستان، که الان هم دچار تنش است، به نقطه بحران خواهد رسید.

ایالات متحده، بریتانیا و دیگر کشورهای غربی سالانه میلیاردها دلار به پاکستان کمک می‎کنند.

پناهگاه امن

این واقعیت که اسامه بن لادن سال‌ها بیخ گوش ارتش پاکستان زندگی می‌کرده، این سوال را هم به ذهن ائتلاف بین المللی به رهبری آمریکا در افغانستان می آورد که "چرا در حالی که شورشی‌های طالبان از پاکستان رهبری می‌‌شوند، ما هنوز در افغانستان می‌جنگیم؟"

این که پاکستان تا چه اندازه درخواست‎های مشخص کمک آمریکا برای نبرد با القاعده و افراط گراها را اجابت کند، نقش مهمی در تصمیم‌گیری باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا درباره آغاز عقب نشینی نیروهای آمریکایی از افغانستان در ماه ژوییه امسال خواهد داشت.

پاکستان تاکنون اجازه فعالیت به پایگاه‎های مخفی آمریکا و همین طور عملیات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی در داخل خاک پاکستان را داده است. این حملات در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما سه برابر شده است.

از سوی دیگر آمریکا معتقد است با وجود آن که پای القاعده تا حد زیادی از افغانستان کوتاه شده، اما ماموریت تقویت این کشور در برابر بازگشت احتمالی القاعده هنوز پایان نیافته است.

گروه طالبان دولت حامد کرزی درافغانستان را 'دست‌نشانده' غرب می‎داند و از تمام نیروهای خارجی می‌خواهد که خاک افغانستان را ترک کنند.

در حال حاضر دو شاخه مهم القاعده وجود دارد که در مناطق قبیله نشین پاکستان در مرز افغانستان مستقر هستند و فعالیت می‌کنند.

شبکه حقانی مسئول بسیاری از حملات علیه سربازان خارجی در افغانستان و حملات انتحاری در آنجا است و لشکر طیبه نیز چندین حمله در شهر مومبای هند در سال ۲۰۰۸ انجام داده است.

آمریکا معتقد است تا زمانی که رهبری طالبان افغانستان و شبکه حقانی در پاکستان فعال هستند، امکان ادامه فعالیت شورشیان در داخل افغاستان وجود دارد.

به دلیل آن که طالبان پاکستان، با هدف برقراری حکومتی اسلامی، حمله‎هایی در این کشور انجام داده است، مقامات پاکستان اقداماتی را علیه این گروه انجام داده‎اند.

اما طالبان افغانستان کمتر مورد توجه مقام های پاکستان قرار گرفته؛ گروهی که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، بر این باور است که شاخه اطلاعاتی ارتش پاکستان (ISI) در کمک به آموزش آنها نقش داشته است.

مطالب مرتبط