القاعده در کدام کشورها فعال است؟

حق نشر عکس BBC World Service

القاعده، سازمانی که روزی بن لادن رهبرش بود، در ده ها کشور جهان فعالیت زیرزمینی دارد. در این نقشه، مناطق اصلی فعالیت این شبکه و بعضی از وابستگان آن را می بینید.

افغانستان و پاکستان

القاعده در سال ۱۹۸۸ در پیشاور پاکستان تاسیس شد. در مناطق قبیله ای در مرز افغانستان و پاکستان شناخته شده ترین پایگاه های القاعده قرار دارد.

گفته می شود که در این مناطق مراکز آموزشی این شبکه نیز قرار دارد هر چند سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، می گوید که حملات آمریکا در این مناطق خسارات زیادی به القاعده و طالبان وارد آورده است.

ایمن ظواهری، یکی از ارشدترین رهبران القاعده آخرین بار در اکتبر ۲۰۰۱ در افغانستان دیده شد. پیش از کشته شدن بن لادن، تصور می شد که ظواهری در مناطق مرزی افغانستان با پاکستان پنهان شده باشد.

گروه های متحد القاعده در پاکستان "لشکر جنگوی" و "لشکر طیبه" هستند. شبکه حقانی و سایر گروه های طالبان پاکستان نیز از متحدان القاعده هستند. جنبش اسلامی ازبکستان نیز مانند القاعده در مناطق مرزی پاکستان پناه گرفته است.

شبه جزیره عرب

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption گفته می شود که مراکز آموزشی القاعده در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان قرار دارد

در این شبه جزیره، شبکه القاعده در عربستان سعودی و یمن حضور دارد. هدف اصلی این گروه سرنگون کردن حکومت های این دو کشور و از میان برداشتن نفوذ غرب در منطقه خلیج فارس است.

گروه های پیکارجو در این دو کشور با تلاشی که در سال ۲۰۰۹ برای منفجر کردن یک هواپیما در آمریکا انجام گرفت، مرتبط دانسته شده اند.

حملات دیگری که در این منطقه انجام شد از این قراراست: انفجار یک مجتمع مسکونی در ریاض در سال ۲۰۰۳ که به کشته شدن ۳۴ نفر انجامید و همچنین حمله علیه یک ناوشکن آمریکایی در خلیج عدن در سال ۲۰۰۰ که ۱۷ پرسنل نظامی آمریکا در آن کشته شدند.

شرق آفریقا

القاعده حضوری طولانی مدت در این منطقه دارد. در شرق آفریقا حملاتی علیه سفارتخانه های آمرریکا در نایروبی (کنیا) و دارالسلام (تانزانیا) انجام شده است.

حملات اوت ۱۹۹۸ توسط پیکارجویانی از مصر، سودان، کنیا، تانزانیا، کومورو و عربستان سعودی انجام گرفت.

بعضی از این افراد در سومالی آموزش دیده بودند، هر چند بعدها از آن کشور گریختند.

گروه الشباب که ارتباطاتی با القاعده دارد بیشتر نواحی جنوبی و مرکزی سومالی را تحت کنترل دارد. در بعضی از مناطق مجازات هایی مانند سنگسار یک زن جوان که ادعا شده بود مورد تجاور قرار گرفته، به اتهام زنا به مرحله اجرا گذاشته است.

در سال ۲۰۰۹ نیروهای آمریکایی شخصی به نام صالح علی صالح نبهان، کارگزار القاعده را که متهم به دست داشتن در انفجارهای ۱۹۹۸ بود، در حمله ای در سومالی کشتند.

در سال ۲۰۱۰، بمب گذاران انتحاری دست کم ۷۴ نفر را در اوگاندا کشتند. این اقدا م به تلافی اعزام سرباز از اوگاندا به سومالی، برای مبارزه با الشباب انجام گرفت؛ نبردی که سازمان ملل از آن حمایت می کرد.

آسیا اقیانوسیه

در این منطقه، تصور می رود که دو گروه با القاعده مرتبط باشند:

جماعت اسلامی که در اندونزی مستقر است و گفته می شود که مسئول حملات به دو کلوپ شبانه در بالی در سال ۲۰۰۲ است. در این حمله ۲۰۰ نفر کشته شدند.

سایر اهداف این گروه، که سابقه اش به دهه ۱۹۸۰ باز می گردد، شامل مسیحیان شرق اندونزی و صنعت جهانگردی بوده است.

گروه ابوسیاف که در جنوب فیلیپین مستقر است. آمریکا می گوید که این گروه با شبکه القاعده مرتبط است. گروه ابوسیاف در چندین مورد آدم ربایی برای اخاذی دست داشته است. هدف اصلی آن ایجاد یک کشور اسلامی مستقل در جزایر میناندائو و سولو است.

اروپا

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption انفجارهای هفتم ژوئیه لندن در سال ۲۰۰۵ به القاعده نسبت داده شد

حضور القاعده در اروپا به ساختار یافتگی سایر کشورها نیست. مقامات مسئول نهادهای ضد تروریسم می گویند که پیکاجویان در اروپا از القاعده الهام می گیرند ولی مستقیما با آن شبکه در ارتباط نیستند.

گفته می شود که در اروپا طرح هایی برای بمب گذاری در آوریل ۲۰۱۱ خنثی شده است. در آن هنگام، پلیس آلمان سه فرد مظنون به عضویت در القاعده را که گفته می شد تهدید محسوب می شوند، دستگیر کرد.

تهدید دیگری که کشف و خنثی شد در سپتامبر ۲۰۱۰ بود؛ در آن موقع منابع اطلاعاتی غربی گفتند توطئه ای را برای گروگانگیری و قتل در بریتانیا، فرانسه و آلمان خنثی کردند.

در سال ۲۰۰۷، مقامات بلژیکی اعلام کردند که توطئه ای را برای آزادسازی یک عضو تونسی القاعده که در آن کشور زندانی بود خنثی کرده اند. ۱۴ نفر دراین ارتباط بازداشت شدند.

گروه هایی که با القاعده ارتباط دارند در سال ۲۰۰۴ مسئولیت انفجار قطاری در مادرید را که در آن تفریبا ۲۰۰ نفر کشته شدند، پذیرفتند. انفجارهای هفتم ژوئیه ۲۰۰۵ در لندن نیز که ۵۲ نفر جان خود را در آ ن از دست دادند به القاعده نسبت داده شد.

تیم القاعده که مسئول حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ بود در هامبورگ آلمان مستقر بود. در آنجا مسجدی که اعضای القاعده در آن رفت و آمد داشتند در سال ۲۰۱۰ بسته شد.

عراق

در عراق، القاعده در سال ۲۰۰۴، یک سال پس از حمله آمریکا به آن کشور، تاسیس شد. در آن زمان پیکارجوی اردنی، ابو مصعب زرقاوی، با اسامه بن لادن اعلام همبستگی کرد.

در این کشور القاعده مسئول حملات بسیاری بوده است ولی توانایی این گروه از سال های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ رو به کاهش گذاشت. در آن هنگام رهبران سنی مذهب به مخالفت به آن پرداختند و سربازان آمریکایی نیر حملاتی را علیه آن آغاز کردند.

با این وجود القاعده در عراق هنوز امکان انجام عملیات را دارد.

زرقاوی در ژوئن سال ۲۰۰۶ کشته شد. جانشین او ابوحمزه مهاجر بود که مرگش در سال ۲۰۱۰ گزارش شد.

شمال آفریقا

در این منطقه، القاعده شاید بیشترین فعالیت را در الجزایر داشته باشد هر چند این شبکه در سرتاسر صحرا و تا مالی و نیجر نیز گسترش یافته است. در نیجر چندین شهروند اروپایی توسط القاعده به گروگان گرفته شده و بعضی از آنان به قتل رسیده اند.

در کشورهای تونس، مراکش و موریتانی نیز گروه های تندروی اسلامی و نیز گروه هایی هستند که از القاعده الهام می گیرند.

در سال ۲۰۰۶ یک گروه الجزایری به نام "گروه سلفی ها برای دعوت و پیکار" با اسامه بن لادن اعلام همبستگی کرد.

در سال بعد، از این گروه نامش را به "القاعده در مغرب اسلامی" تغییر داد. رهبر این گروه ابو مصعب عبدالودود است.

هدف حملات این گروه شامل منافع غرب، سربازان، کارگران خارجی صنایع نفتی، کارکنان سازمان ملل و دیپلمات های آمریکایی است.

یک گروه مراکشی مسئول انفجار سال ۲۰۰۴ در قطاری در مادرید بود که ۱۹۱ نفر در آن کشته شدند.

مطالب مرتبط