پارلمان تاجیکستان برگزاری اعتصاب را قانونی کرد

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پارلمان تاجیکستان برای بار نخستین بار در 13 سال گذشته قانون تظاهرات اعتراضی را اصلاح کرد

پارلمان تاجیکستان با تصویب مقرّراتی تازه اعتصاب را به عنوان روشهای تازه بیان اعتراضات گروهی در این کشور به رسمیت درآورده است.

اعضای مجلس نمایندگان روز چهارشنبه ۱ ژوئن اصلاحاتی در قانون “مجلسها (اجتماعات)، گردهمایها و راه‌پیمایهای آسایشته (مسالمت آمیز)”-را تصویب کرده و به این ترتیب در عمل به اعتصابات و اعتراضات رسمیت بخشیده است.

در جلسة پارلمان به جز تغییرات اعمال شده به قانون گردهمایها، همچنین دو قانون مربوط به فعالیّت پلیس نیز اصلاح و با قانون در بارة تظاهرات اعتراضی مطابق ساخته شدند.

سعیدخان جوره‌خاناو، معاون وزیر امور داخلی تاجیکستان، که لایحة اصلاحات در این قوانین را در جلسه معرّفی می‌کرد گفت که اصلاح این قوانین "تقاضای زمان" است.

وی گفت: “ضرورت پیش آمده است که قانونهای مذکور با مناسبتهای جمعیتی زمان معاصر مطابق کرده شود. و این اضافات و تغییرات برای تحکیم نظام تأمین حمایت از حقوق و آزادیهای انسان اهمیت دارد.”

در گذشته هرچند موارد جداگانة گرسنه‌نشینی (اعتصاب غذا) در تاجیکستان گزارش شده بود، ولی تاکنون این نوع اعتراضات در هیچ قانونی ثبت نشده بود و شیوه‌های واکنش مقامات به این گونه اعتراضات هم مشخّص نشده بود.

با این حال به نظر می‌رسد که طبق مقرّرات تازه نیز شهروندان بدون اجازة مقامات حق اعتصاب را ندارند و در صورت دست زدن به این گونه اعتراضات این اقدام غیر قانونی خوانده و عاملان آن مجازات خواهند شد.

این قانون در حالی مورد تجدید نظر پارلمان قرار گرفته است که به دنبال اعتراضها در کشورهای عربی و تغییر حکومتها در برخی از این کشورها، سازمانهای بین‌المللی هشدار داده‌اندکه تظاهرات مشابهی در تاجیکستان نیز ممکن است برپا شود.

برخی از سازمانهای بین‌المللی دربارة انقلاب احتمالی در تاجیکستان مانند "انقلاب دیگهای خالی" هشدار داده‌اند. گروه بین‌المللی بحران نیز در گزارش اخیر خود در بارة تاجیکستان گفته است که احتمال واقعی اعتراضات شدید در این کشور وجود دارد، چیزی که مقامات دولتی همواره رد می‌کنند.

امّا به گفتة حکمت‌الله سیف‌الله زاده، تحلیلگر مسائل سیاسی، دولت تاجیکستان مخالف برگزاری همه گونه اعتراضها از جمله آسایشته (مسالمت آمیز) در کشور است. وی از تجربة چند سال قبل حزب نهضت اسلامی تاجیکستان یادآور شد و گفت که اعضای این حزب نتوانسته‌اند حتّی برای ابراز اعتراض به اسرائیل اجازة برگزاری همایش را بگیرند.

وی گفت: "حالا هم افکار نهادهای تصمیم گیرندة حکومت در سطح عالی همان چیزیست که بوده (یعنی) گردهمایی به دنبالش درگیری دارد. از سویی دیگر، (آنها) از تکرار واقعه‌های سالهای ۹۰ هم می‌ترسند و در ضمن از برکناری خود هراس دارند."

آقای سیف‌الله زاده افزود که وارد شدن تغییرات به قوانین پلیس رفتار پلیس را در صورت برگزاری تظاهرات تنظیم می‌کند و "به احتمال زیاد آن جا مشخّص شده است که در کدام موارد آنها می‌توانند به سوی ازدحام (تظاهر کنندگان) تیر گشایند."

وی گفت: "آنها (مقامات) توانمندی ندارند که این را اقرار کنند که برگزاری همه گونه اعتراضها را نمی‌پذیرند. ولی ما قبلاً هم هشدار داده بودیم که اوضاع خاورمیانه ‌نمی‌تواند برای تاجیکستان بی‌تأثیر باشد."

امّا عالم سلیم زاده رئیس کمیتة پارلمان تاجیکستان در امور روابط بین‌المللی و سازمانهای اجتماعی گفت که بررسی این قانون با حوادث کشورهای عربی یا کشوری دیگر ارتباط ندارد.

وی گفت: "برّرسی این قانون معنای نگرانی دولت از گردهمایها را ندارد. وقتش رسیده است، و ما امروز این قانون را تجدید نظر کردیم.”

پارلمان تاجیکستان در حالی قانون گردهمایها و تظاهرات را اصلاح می‌کند که تشکیل گردهمایهای اعتراضی در سالهای استقلال در تاجیکستان کمتر اتّفاق افتاده است.

کارشناسان می‌گویند که دریافت اجازه برای تظاهرات از مقامات دشوار است و ساکنان هم از بیم سرکوب شدن توسط نیروهای دولتی از هر گونه گردهمایهای اعتراضی خودداری می‌کنند.

امّا در چند سال اخیر برخی از گروهها و یا افراد جداگانه بوده‌اند که در شهر دوشنبه، کولاب، خاروغ و خجند دست به اقدامات اعتراضی و حتّی گرسنه‌نشینی، زده‌اند.

در اکثر این موارد اعتراضگران زنها بوده‌اند که گفته می‌شود به دلیل ایمن نگاه داشتن مردان خود از سرکوب و ضرب و شتم نیروهای پلیس خود به اعتراض دست زده‌اند.

در ضمن، اعتصاب پر سرو صدای "فیض آبادیها" از موارد نادر اعلام گرسنه‌نشینی در شهر دوشنبه بود که در نزد ادارة آمبودسمین تاجیکستان صورت گرفت.

مطالب مرتبط