تاجیکستان: یک امتیاز فاصله تا مرز "بدترین سرکوبگر"

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption تاجیکستان به گروه کشورهای "غیرآزاد" شامل شده است

کاخ آزادی یا "Freedom House " گزارش سالانه “بدترین بدها در 2011: جوامع سرکوبگر جهان” را منتشر کرده است.

در این گزارش از دو کشور آسیای مرکزی - ازبکستان و ترکمنستان، به عنوان “بدترین بدها” نام برده می‌شود.

کشورهای جهان به گروههای “آزاد”، “نیم آزاد” و “غیرآزاد” تقسیم شده‌اند و تاجیکستان در کنار همسایه‌هایش ازبکستان و ترکمنستان در گروه کشورهایی “غیر آزاد” جای گرفته است.

تفاوت تاجیکستان با کشورهایی که به گروه “بدترین بدها” شامل شده‌اند، یک رتبه بالاتر بودن در زمینه آزادیهای سیاسی و دو رتبه بالاتر بودن در زمینه آزادیهای مدنی است.

کاخ آزادی در بخش “آزادیهای سیاسی” فعالیت دولت ها را در روند انتخابات، گوناگون‌اندیشی و مشارکت سیاسی در کشورهای مختلف را بررسی کرده و در بخش “آزادیهای مدنی” وضعیت آزادی مطبوعات، حق تأسیس و مشارکت در انجمنها و سازمانها، اجرای قانون، حقوق و آزادیهای انفرادی را در نظر گرفته است.

رتبه بندی کشورهای جهان در این گزارش به 1 تا 7 امتیاز درجه بندی شده‌اند که درجه یک به معنی بالاترین امتیاز یا بیانگر کشور دارای بهترین وضعیت و درجه 7 به معنی پایینترین امتیاز که وضع آزادیهای مدنی در چنین کشورهایی بسیار بد است.

در بخش آزادیهای سیاسی "کاخ آزادی" به تاجیکستان 6 امتیاز داده است که این رتبه تا مرز "بدترین جامعه سرکوبگر" یک امتیاز فاصله دارد.

این برای سال نخست نیست که تاجیکستان در گروه کشورهای “غیرآزاد” کاخ آزادی جای می‌گیرد.

به عقیده امیرخان سفراف، یکی از مسئولان کمیته روابط بین‌المللی پارلمان تاجیکستان، این ارزیابی طبیعی است.

به گفته او، تاجیکستان تنها پس از آن که جنگ داخلی را پشت سر گذاشت ، به طور کامل مستقل شده و اکنون این کشور "به مانند کودکی 10-12 ساله" است که دموکراسی و آزادیهای مدنی در آن مرحله به مرحله بهبود می‌یابد.

آقای سفراف افزود: “با این وجود، من راضی نیستم که این سازمان تاجیکستان را قاطعانه غیرازاد می‌نامد. شاید در پارلمان ما به مانند بعضی از پارلمانهای دیگر کشورها اختلافات حاد دیده نشود اما این به معنای وجود نداشتن گوناگون‌اندیشی سیاسی نیست. در انتخابات اخیر پارلمانی ما پنج حزب با هم رقابت داشتند.”

هرچند منتقدان دولت تاجیکستان و کارشناسان پیوسته از اقدامات غیردموکراتیک و یا سرکوبگرانه دولت این کشور انتقاد می‌کنند، اما مقامات گزارشهای برخی از سازمانهای بین‌المللی را چندان جدی نمی‌گیرند.

وفا نیت بیک اف، کارشناس امور سیاسی می‌گوید جدی نگرفتن اینگونه گزارشها، ناشی از برخی نواقص در گزارشهای تعدادی از سازمانهای بین‌المللی به وجود آمده است.

به عقیده وی، برخی از گزارشهای سازمانهای بین‌المللی، مانند "کاخ آزادی"، نشان داده‌اند که این سازمانها معیارهای استواری برای ارزیابی وضع حقوق بشر ندارند.

آقای نیت بیک اف گفت: “برای مثال ما می‌دانیم که ازبکستان در فهرست "کاخ آزادی" پس از وقایع اندیجان همیشه بدترین رتبه را اشغال می‌کرد، اما پس از تصمیم دولت ازبکستان مبنی بر مساعدت به ناتو و آمریکا جایگاهش تغییر یافته است."

به گفته وی، چنین مواردی اعتبار گزارشها را پایین آورده و باعث می‌شوند که دولتهای مستبد نیز این گزارشها را جدی نگیرند، زیرا می‌دانند که در صورت ضرورت، هر کشوری صرف نظر از وضعیت حقوق بشر با آنها همکاری خواهند داشت.

به هر حال، اکنون می‌بینیم که ازبکستان دوباره در کنار ترکمنستان در گروه کشورهای دارای بدترین وضعیت حقوق بشر درگزارش "کاخ آزادی" جای گرفته است.

این دو کشور آسیای میانه‌ در میان 17 کشور و سه منطقه‌ای هستند که شهروندانشان در فضای استبداد شدید به سر می‌برند و حقوق اساسی آنها پیوسته پایمال می‌شود.

مطالب مرتبط