"رحمان به دنبال جلب توجه اروپا به تاجیکستان"

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای رحمان در جریان سفرش به اروپا تاجیکستان را به اتحادیه اروپا از نزدیک معرفی می‌کند

با این که اتحادیه اروپا درگیر حساب و کتاب استراتژی خود در خاور میانه‌ و کشورهایی که به قدرتهای منطقه‌ای بدل می‌شوند، مانند چین و هند و یا برازیل است، تاجیکستان تلاش دارد به عنوان کشوری کوچک و نیازمند کمک توجه اروپایان را به خود جلب کند.

در بیانیه امامعلی رحمان که روز 6 ژوئن در استراسبورگ انتشار یافت، آمده است: “تاجیکستان امروز در مرحله گذرش، در ابتدای راه دموکراتیکنانی جامعه، قرار دارد و در این سمت پیشاروی آن مسئله‌های زیادی ایستاده‌اند که حل و فصل خود را تقاضا می‌نمایند."

این در حالیست که تاجیکستان راه درازی را از زمان فروپاشی دولت شوروی تا کنون پیموده و امسال از 20-مین سالگرد استقلالش که با دموکراتیک اعلام کردن خود صورت گرفته بود، جشن می‌گیرد.

سفر امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان به اروپا در حالی صورت می‌گیرد که اتحادیه اروپا مشغول تهیه گزارش خود در باره استراتژی این اتحادیه در آسیای میانه‌ است.

این گزارش که قرار است مشکلات موجود در این استراتژی را مشخص کند، در ماه اکتبر سال جاری معرفی خواهد شد.

قرار است پرزیدنت رحمان در طول این هفته با مقامات مختلف اتحادیه اروپا در فرانسه، اتریش و مجارستان دیدار و گفتگو کند.

در نخستین بیانیه اطلاعاتی خود پس از دیدارش با دبیر کل شورای اروپا در استراسبورگ آقای رحمان گفته است: “ما به دنبال همکاریهای درازمدت و متقابلا سودمند هستیم.”

اما تاجیکستان برای اتحادیه اروپا چه کاری می‌تواند کند که “متقابلا سودمند” باشد؟

سهراب شریف اف، رئیس مرکز مطالعات استراتژیک تاجیکستان، یک نهاد وابسته به ریاست جمهوری این کشور، می‌گوید، آسیای میانه‌ برای اروپا منطقه‌ای مهم است.

وی گفت: “موقیعیت جغرافی و تاریخ سیاسی آسیای میانه‌ چنان است که این منطقه می‌تواند پولی میان اروپا و کشورهای اسلامی شود.”

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption رئیس جمهور تاجیکستان می‌گوید که علاقه‌مند همکاری بیشتر با اروپا برای دموکراتیزه کشورش است

به باور آقای شریف اف، در اتحادیه اروپا در باره تاجیکستان اطلاع خیلی کم دارند و “سفر آقای رحمان، دیدارها و سخنرانی او در آنجا تاجیکستان را برای اتحادیه اروپا معرفی بیشتر می‌کند و توجه آنها را به ما جلب می‌کند”.

البته، تاجیکستان بتنهایی برای اتحادیه اروپا نمی‌تواند قابل توجه باشد.

برای همین، اتحادیه اروپا طی چند سال اخیر مشغول پیاده کردن طرحهایی در سمت گسترش همگرایی منطقه‌ای در بین کشورهای آسیای میانه‌ است.

چنین طرحها عبارت از احیای راههای بین‌المللی میان کشورهای آسیای میانه‌، دسترسی به بندرهای دریایی و گسترش خرید و فروش برق از کشورهای آسیای میانه‌ به افغانستان و پاکستان هستند.

امنیت منطقه‌ای و مبارزه با قاچاق مواد مخدر از موضوعات دیگر مورد علاقه اتحادیه اروپا در آسیای میانه‌ محسوب می‌شود.

اما به گفته منتقدان استراتژی اتحادیه اروپا در آسیای میانه‌، طرحهایی که کشورهای اروپایی در این زمینه‌ها در منطقه سرمایه‌گذاری می‌کنند، به صورت لازم تهیه نشده‌اند.

مثلاً، در گزارش اخیر کارشناسان اتحادیه اروپا در باره استراتژی این اتحادیه در آسیای میانه‌ از این طرحها انتقادهای جدی شده است.

مؤلفان گزارش می‌گویند که با مبلغ‌گذاری در طرحهای تقویت حفاظت از مرزها در تاجیکستان اتحادیه اروپا احتمال دارد برای مبارزه با مواد مخدر مبلغ صرف نکرده، بلکه به گروهی کمک می‌کند که آن رقیبانش را در بازار مواد مخدر محو سازد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پل کوین جج: "تاجیکستان از اتحادیه اروپا فقط پول و پول بیشتر می‌خواهد"

تاجیکستان که با افغانستان حدود 1400 کیلومتر مرز مشترَک دارد، مشغول احداث پولهای ارتباطی و راههای بهتر میان دو کشور است.

تاجیکستان همراه با قرقیزستان قصد دارند از آسیای میانه‌ به افغانستان و پاکستان نیروی برق صادر کنند. برای اجرای این کار نیروگاه بحث برنگیز “راغون” باید ساخته شود.

تاجیکستان این طرحها را از برنامه‌های استراتژیک خود می‌داند، اما در راه اجرای آنها با همسایش ازبکستان مشکل دارد. هم اکنون، آقای رحمان بار دیگر برای حل مشکلاتش در این زمینه به جامعه بین‌المللی رو آورده است.

در بیانیه آقای رحمان پس از دیدارش با دبیر کل شورای اروپا از جمله می‌خوانیم: “ما توجه جانب اروپا را به لایحه‌های هیدروانرژتیک تاجیکستان جلب کرده، با نظرداشت طلبات اقتصادی کشورهای منطقه، از جمله افغانستان، تهیه گردیدن آنها را تأکید کردیم.”

ضمناً، یک هفته قبل استراون استیونسون، رهبر گروه تغییرات اقلیمی پارلمان اروپا که به منظور آماده کردن سفر آقای رحمان به اروپا به تاجیکستان آمده بود، گفت برای جلب حمایت اروپایان از طرح "راغون" به مقامات تاجیک کمک خواهد کرد.

همان طور که آقای رحمان در سخنرانی‌اش در پارلمان اتحادیه اروپا تأکید کرد، “عین زمان در مجموع در تاجیکستان 124 لایحه دوجانبه و منطقه‌ای اتحادیه اروپا به مبلغ زیاده از 170 میلیون یورو تطبیق گشته ایستاده‌اند.”

این در حالیست که برخی از کارشناسان اتحادیه اروپا برنامه استراتژی این اتّحادیه را در آسیای میانه‌ “بیش از حد گسترده و غیرمتمرکز” خوانده‌اند.

پل کوین جج، کارشناس منطقه آسیای میانه‌ از گروه بین‌المللی بحران، می‌گوید که تاجیکستان از اروپا “فقت پول و پول بیشتر می‌خواهد.”

وی همچنین می‌فزاید: “وقتی جامعه بین‌المللی برای رژیمهایی به مانند تاجیکستان پول می‌دهد، این امر مشروعیت رهبران آنها را تقویت می‌بخشد.”

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption سهراب شریف اف: "اتحادیه اروپا در باره تاجیکستان تصورات خیلی کم دارد"

گروه بین‌المللی بحران در دو سال اخیر در گزارشهای خود در باره تاجیکستان، دولت این کشور را فسادزده و جنایتکار خوانده است.

آقای کوین جج می‌گوید: “اتحادیه اروپا به طور غیررسمی از کلیه مشکلات مربوط به فساد، نقض حقوق بشر، تهدیدها به امنیت آگاه است، ولی بعید می‌دانم که کاری در این زمینه انجام بدهد. مگر این که گه گاهی در باره آنها اشاره‌های لفظی بکند.”

ضمناً حدود یک هفته قبل دادگاه اروپایی حقوق بشر استرداد نظامخان جوره‌یف، وکیل سابق مجلس ولایت سغد، از روسیه به تاجیکستان را منع کرده است.

در مصوبه این دادگاه آمده بود که آقای جوره‌یف که رئیس پیشین کارخانه شیمیایی اسفره نیز بود، در کشور خود می‌تواند مورد شکنجه قرار بگیرد.

در حالی که دولت پرزیدنت رحمان پیوسته در گزارشهای سازمانهای بین‌المللی و کشورهای خارجی به عنوان پایمال‌کننده حقوق بشر و اصول دموکراسی نشان داده می‌شود، به نظر می‌رسد که دیدارهای این هفته وی با مقامات اتحادیه اروپا در رسانه‌های اروپایی پوشش ویژه‌ای نداشته است.

برخیها این سفر رئیس جمهور تاجیکستان را به اروپا بیشتر تشریفاتی می‌خوانند.

مطالب مرتبط