دیدار وزرای هند و پاکستان: انتظاری به بهبود روابط می رود؟

Image caption خانم ربانی، ۳۴ ساله، جوانترین و اولین وزیر امور خارجه زن پاکستان است

حنا ربانی و اس ام کریشنا وزرای خارجه پاکستان و هند روز چهارشنبه (۲۷ ژوئیه) با یکدیگر در دهلی دیدار و گفتگو می کنند. این اولین دیدار رسمی برای مذاکرات وزرای خارجه دو کشور در حدود یک سال گذشته است.

روز سه شنبه (۲۶ ژوئیه) سلمان بشیر و نیراپاما رائو معاونین وزرای خارجه دو کشور در پایتخت هند دیدار کرده بودند.

آنها بر محور اصلی ایجاد ترتیباتی که سطح اعتماد متقابل را افزایش دهد تاکید کردند و به نظر می رسد که وزیران خارجه دو کشور پس از ملاقات خود اتخاذ اقداماتی را در این باره اعلام خواهند کرد.

از جمله این ترتیبات می توان به ایجاد تسهیلات ویزا، افزایش خطوط اتوبوس رانی بین دو طرف از مرزهای دو کشور در منطقه کشمیر و در همین رابطه ایجاد تسهیلات بیشتری برای مبادلات تجاری بین مردم محلی در دو سوی خطی که کشمیر پاکستان را از کشمیر تحت کنترل هند جدا می کند، اشاره کرد.

انتظار می رود که دو طرف در خصوص موارد مهم تر و پرمناقشه ای مانند مساله کشمیر، مبارزه با تروریسم و همچنین مساله آب و استفاده از منابع آب که از کوه های هیمالیا سرچشمه می گیرد و براساس توافقی که بیش از سه دهه از آن می گذرد مورد استفاده هند و پاکستان قرار می گیرد، نیز بحث و تبادل نظر کنند.

انتظارات

اما سوال اساسی شاید این باشد که آیا می توان انتظاری از این دیدار داشت؟

هند و پاکستان در طول بیش از ۶۰ سالی که از استقلال آنها می گذرد سه بار با یکدیگر جنگ کرده و مقامات دو طرف بارها ملاقات کرده اند اما هیچگاه مذاکرات آنها نتیجه ملموسی نداشته و هیچگاه به حل مسال مورد مناقشه بین دو طرف منجر نشده است.

همین مساله شاید خود اهمیت دیدار خانم ربانی با آقای کریشنا را نشان دهد.

به عبارت دیگر، همین که دو کشور توانسته اند علیرغم اتفاقات مختلف در روابطشان در سطح وزرای خارجه با یک دیگر دیدار کنند، خود می تواند قدم بسیار مثبتی تلقی شود.

فراموش نباید کرد که دو کشور هنوز در خصوص آنچه که در سال ۲۰۰۸ میلادی در بندر مومبای (بمبئی) اتفاق افتاد به یکدیگر با شک و تردید می نگرند و مسائل مربوط به کشمیر نیز جراحت مزمنی شده است که حل آن بسادگی امکان پذیر نیست. اگر در کنار این مسائل انفجارهای اخیر در مومبای و دیدار نه چندان خوشایند بین وزیران خارجه آنها حدود یک سال پیش را در نظر گرفت همین که دو طرف با یک دیگر گفتگو می کنند و به احتمال زیاد برای ارتقا سطح اعتماد متقابل تلاش خواهند کرد از اهمیت زیادی برخوردار است.

این اهمیت از آنجا دو چندان می شود که آمریکا و متحدانش خروج نیروهای خود از افغانستان را آغاز کرده اند و در چند منطقه افغانستان نیز مسوولیت های امنیتی به نیروهای افغان سپرده شده است.

کاهش تنش بین دو کشور و نزدیکی آنها به یک دیگر و درک متقابل از نیازها و خواسته های استراتژیک یک دیگر در عمل و بالقوه می تواند از تبدیل افغانستان به محل رویارویی این دو کشور جلوگیری و به ثبات در افغانستان و منطقه کمک کند.

هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا در دیدار هفته گذشته خود از هند بر نزدیکی دو کشور و انجام مذاکرات بین مقامات دو طرف تاکید کرده بود.

اما نکته دیگری که در این مذاکرات توجه خاصی به آن شده است حضور وزیر خارجه جدید پاکستان است که یک هفته پیش رسما این سمت را در دست گرفت. پیش از آن وی مدتی سرپرست این وزارتخانه بود.

وزیر ۳۰ ساله پاکستانی، وزیر ۷۰ ساله هندی

خانم ربانی، ۳۴ ساله، جوانترین و اولین وزیر امور خارجه زن پاکستان است.

برخی از ناظران منطقه معتقدند که خانم ربانی اگرچه دارای تجربه تحصیلی در روابط بین الملل نیست و تجربه کمی در فعالیت های سیاسی دارد (وی دارای فعالیت های حزبی و کار در وزارت دارایی در زمان ژنرال مشرف است) اما می تواند در واقع صدای قشر جوان پاکستان تلقی شود -- قشری که شاید بیشتر از هر قشر دیگری خواهان روابط بهتر و با ثبات تر با هند است.

منتقدین هندی نیز بر این نظر تاکید می کنند و خواهان حضور قشر جوانتر هند در امور سیاست خارجی هند هستند. (وزیر امور خارجه هند بیش از ۷۰ سال سن دارد) چنین اقدامی به گفته این منتقدین، در هر دو طرف مرز می تواند به معرفی نگاه تازه ای در روابط به دو کشور منجر شود.

در همین رابطه، برخی از منتقدین خانم ربانی را که به یکی از خانواده های بانفوذ پاکستان متعلق است - پدرش از سیاستمداران پاکستانی بوده و عمویش در دهه ۷۰ میلادی زمانی سروزیر ایالت پنجاب بوده است- دارای روابط نزدیکی با ارتش این کشور می دانند که به گفته این منتقدین در عمل می تواند بیانگر نظرات افرادی در پاکستان باشد که تصمیم آنها از اهمیت زیادی برخوردار است.

همین نکته البته باعث شده است که برخی از منتقدین را به این نکته سوق دهد که خانم ربانی در سمت وزیر امور خارجه فقط سخنگوی سیاستمداران پاکستانی است و از خود استقلال عمل ندارد.

علیرغم این این اختلاف نظرها بسیاری از منتقدین شاید بر یک نقطه توافق داشته باشند و آن اینکه ارتقا سطح اعتماد بین دهلی و اسلام آباد به هر صورت ممکن است و ادامه گفتگو ها در سطوح مختلف بدون توجه به مسائلی که امکان دارد به این گفتگو ها و تماس ها صدمه بزند، می تواند به رفع اختلاف ها بین هند و پاکستان کمک کند و راه را برای حل مسائل پیچده تری چون کشمیر هموار سازد.

مطالب مرتبط