پارسی‌های هند و سال‌نو تابستانی

آتشکده پارسی‌های هند
Image caption در شهر بمبی در حدود ۵۰ آتشکده و چندین محل مقدس پارسی وجود دارد که ورود غیر زرتشتی به آنها ممنوع است.

از چند روز پیش یک تیم از تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی به شهر بمبئی که در هند مومبای نامیده می شود، سفر کرده تا فیلمی در مورد تاریخ و زندگی پارسی های مقیم هند تهیه کند.

پارسی های هند جمعیت کوچکی از مهاجران زرتشتی ایرانی تبار را تشکیل می دهند و در همین روزها آیین های مربوط به سال نو خود را برگزار می کنند.

بر اساس گاهشماری رایج بین پارسی ها که به تقویم شهنشهی معروف است، روز جمعه ۲۸ مرداد آغاز سال ۱۳۸۱ یزدگردی و روز هرمزد از ماه فروردین است.

در گاهشماری پارسی ها همچون ایران باستان هر روز ماه یک نام دارد. مبنای این تقویم سال تاجگذاری یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی است.

مطابق نوشته ها و تقویم مخصوص پارسی ها، از آنجایی که هر سال ۳۶۵ روز و شش ساعت دارد، در قدیم رسم بر این بود که برای محاسبه این یک چهارم روز در هر ۱۲۰ سال یکماه به سال اضافه شود به طوری که آن سال دارای ۱۳ ماه می شد.

بر اساس این نوشته ها آخرین باری که سال ۱۳ ماه داشت، سال ۱۱۲۹ میلادی (۵۰۸ هجری خورشیدی) بوده و پس از آن این کار به دلایل نامعلومی متوقف شده است.

به همین دلیل مراسم سال نو که در آن زمان، مانند ایران در بهار برگزار می شد کم کم به عقب افتاد و به ماه اوت منتقل شد و بعد از اصلاح تقویم، تا امروز در این ماه ثابت مانده و از طرف جمعیت پارسی به عنوان مبدا سال نو پذیرفته شده است.

در شهر بمبئی علاوه بر پارسی ها جمعیت کوچک دیگری از زرتشتیان زندگی می کنند که خود را از پارسی ها متمایز می دانند و به "ایرانی" معروفند.

اینها ظاهرا نوادگان دسته ای از پیروان دین زرتشت هستند که در ۲۰۰ سال گذشته به هند مهاجرت کرده اند.

"زرتشتیهای ایرانی" بمبئی نیز تقویمی جداگانه دارند که به تقویم قدیمی معروف است و بر اساس آن سال ۱۳۸۱ یزدگردی سی و یک روز پیش از شروع سال یزدگردی آغاز می شود.

تقویمی که بین زرتشتیان ایران معمول است و بر اساس آن سال نو با آغاز بهار همزمان است، به "تقویم فصلی" معروف شده است.

شروع سال نو که پارسی ها تا امروز به آن "نوو سال" می گویند با آیین های مختلف دینی و اجتماعی همراه است.

اگر چه این مراسم با نوروز امروز ایران شباهت زیادی ندارد اما برخی آیین ها و باورهای مرتبط با آن با آیین های پیش از نوروز زرتشتیان ایران (گهنبار) مشابه است.

Image caption پارسی های هند اگر چه امروز جمعیتی کوچک، کمتر از صد هزار نفری را تشکیل می دهند ولی در توسعه صنعتی و تجاری در هند و بخصوص شهر بمبی تاثیر زیادی داشته اند.

در مرکز نیایش ها و آیین دینی ده روز آخر سال باور بازگشت روان نیاکان به زمین قرار دارد که از بازماندگانشان درخواست عملی نیک برای خود دارند.

اوستا خوانی در معابد بر میز گل و میوه هر خانواده و چراغی که به یاد نیاکان در کنار آنها روشن می شود، مهمترین وظیفه بازماندگان برای شادی روح در گذشته است.

خیرات غذا و و کمک های دیگر به همکیشان هم در این ده روز از وظایف بهدینان است. نقطه اوج این آیین ها در آخرین شب سال، قبل از طلوع آفتاب است.

این آیین جشن خوانی نام دارد و با بدرقه روان نیاکان همراه است.

بر اساس گفته های پارسی ها در این موقع طی مراسمی گل گلدانهای خانواده ها که بر آنها در روزهای گذشته اوستا خوانده شده و در آتشکده هاست توسط موبدها از گلدان برداشته، آب آن خالی و گلدان برگردانده می شود.

برگرداندن گلدان در باور پارسی ها به عنوان بازگشت روان نیاکان به آسمان تلقی می شود.

از این زمان سال جدید شروع می شود و پیروان این دین با گفتن "سال مبارک" آغاز سال نو را به همدیگر تبریک می گویند.

امسال آغاز سال نو پارسی در بمبی با اجرای نمایش های کمدی که مسائل اجتماعی درون گروهی را بررسی می کنند نیز همراه است.

این نمایش ها با ابتکار و اجرای هنرمندان پارسی و به زبان گجراتی به اجرا در آمده است. برخی خانواده ها و دوستان در بمبئی با جمع شدن در رستورانها برای نهار یا شام آغاز سال نو را در کنار هم می گذرانند.

در مورد مهاجرت پارسی ها روایت های گوناگونی وجود دارد ولی بیشتر پژوهشگران معتقدند نیاکان این مردم چند سده بعد از فروپاشی سلسله ساسانی برای حفظ آیین مذهبی خود از خراسان ایران به گجرات هند مهاجرت کردند و پس از پذیرش آنها از طرف"جادی رانا" حاکم گجرات و اجازه برپایی آیین مذهبی در آن خطه آتشکده های خود را برپا کردند.

در نوشته های پارسی اولین گروه مهاجران در سال ۳۱۵ هجری خورشیدی به ساحل گجرات وارد شدند و تا امروز برای اجرای آیین های مذهبی خود آزاد، آتشکده های آنها در شهرهای مختلف هند فروزان، و معابد و زیارتگاههای آنها رونق دارند.

امروزه تنها در شهر بمبی در حدود ۵۰ آتشکده و چندین محل مقدس پارسی وجود دارد که ورود غیر زرتشتی به آنها ممنوع است.

پارسی های هند اگر چه امروز جمعیتی کوچک، کمتر از صد هزار نفری را تشکیل می دهند و تعداد آنها در مقایسه با افزایش جمعیت هند در سالهای گذشته کاهش چشمگیری داشته ولی در توسعه صنعتی و تجاری در هند و بخصوص شهر بمبی تاثیر زیادی داشته اند.

گفته می شود که حدود ۹۷ درصد پارسی ها با سواد هستند و بسیاری از آنها حرفه های تاثیر گذاری داشته و دارند.

به همین دلیل و شاید به دلیل احترام و تعامل مردم هند با مذاهب دیگر، جامعه پارسی بخصوص در دو سده گذشته در کشور میزبان از احترام خاصی برخوردار بوده است.

احترام به آیین و اقلیت پارسی از آنجا آشکارتر می شود که سال نو این اقلیت بسیار کوچک در همه شهر بمبی و اطراف آن تعطیل رسمی است و هر ساکن این شهر می داند که روز سال نو پارسی چه روزی است.

مطالب مرتبط