مخالفان قذافی آماده تشکیل دولت؛ ایران آماده کمک به 'تحقق آزادی' در لیبی

مصطفی جلیلی رئیس شورای ملی انتقالی حق نشر عکس Reuters
Image caption شورای ملی انتقالی برای تشکیل دولت در طرابلس اعلام آمادگی کرده است

رهبران مخالف حکومت لیبی در صدد تشکیل دولت جدید در این کشور هستند و دولت ایران برای کمک به تحقق آزادی و عدالت در لیبی ابراز آمادگی کرده است.

روز سه شنبه، ۱ شهریور (۲۳ اوت)، شورای ملی انتقالی لیبی که رهبری مخالفان حکومت این کشور را بر عهده دارد، اعلام کرد که اعضای شورا امیدوارند بتوانند روز چهارشنبه، ۲۴ اوت، به طرابلس، پایتخت عزیمت کنند و دولت جایگزین "حکومت ساقط شده" این کشور را در پایتخت تشکیل دهند.

شورای ملی انتقالی در جریان نبرد برای سرنگونی حکومت معمر قذافی، رهبر لیبی، در بنغازی، مرکز مخالفان مستقر بود و مصطفی جلیل، رئیس شورا، روز یکشنبه و با ورود مخالفان به طرابلس، خاتمه دوران زمامداری سرهنگ قذافی را اعلام کرد.

این شورا در بیانیه خود ابراز امیدواری کرده است تا روز چهارشنبه، نیروهای مخالف حکومت بتوانند به طور کامل بر فرودگاه شهر و مناطق اطراف آن مستقر شوند و امنیت پرواز به پایتخت را فراهم آورند.

به گفته ناظران، شورای ملی انتقالی می کوشد هر چه زودتر موقعیت خود به عنوان جانشین مشروع و توانمند حکومت معمر قذافی را تثبیت کند و به این وسیله، زمینه را برای استقرار سریع امنیت و بازگشت اوضاع به شرایط عادی فراهم آورد.

در اجرای این نظر، شورای ملی انتقالی با دو مساله اصلی مواجه است.

در درجه اول، رهبری شورا باید بتواند هزاران تن از جوانان مسلح عضو نیروهای مخالف را قانع کند با خلع سلاح خود موافقت کنند و اجازه دهند شرایط جنگی که طی ماه های اخیر بر این کشور حکمفرما بوده است به پایان برسد.

وظیفه دیگر شورا عبارتست از تلاش برای حفظ وحدت ملی به خصوص جلوگیری از بروز تنش بین ساکنان مناطق غربی و شرقی و قبایل و طوایف گوناگون لیبی که شماری از آنها با حکومت قذافی ارتباط نزدیک داشته اند.

در آغاز مقاومت مسلحانه مخالفان در لیبی، رهبران حکومت به خصوص معمر قذافی و فرزندش سیف الاسلام، هشدار می دادند که ادامه مخالفت با حکومت باعث خصومت بین اهالی مناطق شرق و غرب لیبی و بروز جنگ داخلی طولانی مدت خواهد شد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption ظاهر شدن سیف الاسلام در طرابلس ظاهرا باعث تقویت روحیه طرفداران حکومت شده است

در طول بیش از شش ماه گذشته، شهر بنغازی در شرق لیبی مرکز اصلی مخالفان حکومت و شهر طرابلس در غرب، مقر حکومت معمر قذافی بوده است.

شورای ملی انتقالی انتظار دارد با تشکیل سریع دولت جدید در طرابلس، ضمن تاکید بر وحدت ملی، اجازه بروز هرج و مرج و اقدامات تلافی جویانه را ندهد تا از بروز احتمالی اختلاف قومی و منطقه ای جلوگیری به عمل آید.

در همانحال، گزارش های رسیده از طرابلس حاکی از ادامه فعالیت نیروهای طرفدار حکومت است که به خصوص خطوط تدارکاتی مخالفان را هدف حمله قرار می دهند احتمالا با این منظور که آنان را با کمبود امکانات مواجه سازند و وادار به تخلیه پایتخت کنند.

همچنین، به نظر می رسد که حضور ناگهانی سیف الاسلام قذافی، که قبلا خبر بازداشت او انتشار یافته بود، و اظهاراتش در مورد ادامه عملیات برای "شکستن کمر" مخالفان باعث تقویت روحیه طرفداران حکومت شده است.

در حالیکه نیروهای مخالف از تسلط بر بخش عمده ای از پایتخت خبر داده اند، شاهدان عینی گفته اند که به نظر می رسد برخی محله های شهر در اختیار هیچکدام از دو طرف نیست و اهالی این محله ها در نظر دارند برای دفاع از خود، مسلح شوند.

در هفته های اخیر، گفته می شد که نیروهای طرفدار معمر قذافی احتمالا با تخلیه برخی شهرهایی که در اختیار دارند، در داخل پایتخت متمرکز شده اند تا مانع از ورود مخالفان به این شهر شوند.

حق نشر عکس a
Image caption وزارت خارجه ابراز امیدواری کرده که مردم لیبی حمایت از فلسطین را در اولویت قرار دهند

به همین جهت، خبر موفقیت گروه هایی از نیروهای مخالف در ورود به طرابلس و پیشروی به مناطق مرکزی شهر غیر منتظره بود به خصوص با توجه به تبلیغات حکومت در مورد توانایی نیروهای دولتی و انتظار اینکه این نیروها با تمرکز در مواضع تدافعی محکم، هر نوع عملیات تهاجمی را به سادگی دفع کنند.

آمادگی ایران برای کمک به 'تحقق آزادی'

پیشروی مخالفان واکنش گسترده ای را در سراسر جهان در پی آورد و کشورهای عمده حامی آنان، به ویژه کشورهای عضو سازمان ناتو که در اعمال قطعنامه شورای امنیت برای محافظت از غیرنظامیان در برابر نیروهای دولتی مشارکت نظامی داشتند، خاتمه حکومت چهل و دو ساله معمر قذافی را نزدیک اعلام کرده و خواستار کناره گیری او به منظور خاتمه خونریزی شدند.

در ایران نیز رسانه ها و برخی مقامات دولتی از موفقیت های مخالفان حکومت معمر قذافی ابراز خرسندی کردند هر چند از زمان آغاز عملیات هوایی ناتو در لیبی، چنین عملیاتی را محکوم دانسته و تاکید کرده بودند که بحران لیبی باید از طریق گفتگو حل و فصل شود.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز سه شنبه، با صدور بیانیه ای رسمی، ضمن حمایت از موفقیت مخالفان در لیبی، علیه "دخالت استعمارگران دیروز و مدعیان امروز" در این کشور هشدار داد.

در این بیانیه آمده است: "جمهوری اسلامی ایران تحولات لیبی را که در پی ایستادگی مردم مسلمان این کشور طی ماههای اخیر نماد دیگری از حرکت مردمی در منطقه را به نمایش گذاشت، به مردم مسلمان این کشور تبریک می گوید."

این بیانیه گفته است که حرکت اعتراضی مردم لیبی "نشان داد که تمکین به خواسته ها و مطالبات به حق مردم و احترام به آراء و نظرات آنان یک ضرورت انکار ناپذیر است" و افزوده است که جمهوری اسلامی "از ابتدا با حمایت از حرکت مردمی در لیبی و مخالفت با هر نوع دخالت خارجی و کشتار مردم بیگناه، بر ضرورت تحقق مطالبات به حق مردم به ویزه حق تعیین سرنوشت تاکید کرده است."

حق نشر عکس a
Image caption با وجود مواضع ضد غربی حکومتهای لیبی و جمهوری اسلامی روابط دوجانبه بدون مشکل نبوده است

وزارت امور خارجه ایران در ادامه این بیانیه، توجه مردم لیبی را به "مساله فلسطین" جلب کرده و گفته است که : "تقویت همبستگی اسلامی و انساین برای تحقق آرمان فلسطین از آرزوهای دیرین همه ملت های اسلامی است که اطمینان دارد مردم لیبی در این مسیر پیشگام خواهند بود."

جمهوری اسلامی معمولا مخالفت با موجودیت اسرائیل و حمایت از مبارزه گروه های فلسطینی در این زمینه را اولویت اصلی تمامی کشورهای اسلامی قلمداد می کند و ملت ها را به حمایت از حکومت های همسو با این نظر موظف می داند.

وزارت خارجه ایران، ضمن ابراز امیدواری به "برقراری سریع حاکمیت عدالت و کرامت انسانی در سرتاسر زمین" گفته است: "جمهوری اسلامی ایران مانند همیشه آمادگی دارد همه تجربیات خود را در مسیر تحقق آزادی، عدالت، کرامت انسانی، پیشرفت و آبادانی در پرتو یگانه پرستی در اختیار ملت برادر لیبی قرار دهد."

سرهنگ قذافی از زمان آغاز حکومت خود در لیبی جمله حامیان گروه های تندرو فلسطینی بود و همچنین در جریان جنگ ایران و عراق، بر خلاف اکثر کشورهای عرب، از حمایت از دولت عراق علیه ایران خودداری ورزید.

اگرچه تا قبل از انقلاب سال ۱۹۷۹ در ایران، معمر قذافی از منتقدان حکومت سلطنتی در ایران بود، اما رابطه لیبی با جمهوری اسلامی نیز ظاهرا به دلیل تردیدهایی که مقامات ایرانی نسبت به دست داشتن رهبر لیبی در ماجرا ناپدید شدن موسی صدر، روحانی شیعه دارند هرگز بدون مشکل نبوده است.

موسی صدر در سال ۱۹۷۸ ظاهرا در سفری که به دعوت معمر قذافی به لیبی کرد، ناپدید شد و طرفدارانش، دولت لیبی را مسئول ناپدید شدن و حتی قتل او می دانند هر چند مقامات لیبیایی همواره دست داشتن در این ماجرا را تکذیب کرده اند.

با ورود نیروهای مخالف قذافی به طرابلس، شبکه تلویزیونی المنار، متعلق به گروه حزب الله لبنان، گزارش کرد که خانواده موسی صدر از رهبران جدید لیبی خواسته اند به موضوع ناپدید شدن او توجه ویژه داشته باشند.

مطالب مرتبط