ناتو پس از قذافی در لیبی چه می کند؟

بنغازی حق نشر عکس AP
Image caption نقش ناتو در روزهای پس از قذافی مبهم است

به همان اندازه که درباره تحولات روزهای آینده در لیبی ابهام وجود دارد، درباره نقش ناتو در این کشور سوال هایی مطرح شده است.

ناتو بر اساس ماموریت تعیین شده در قطعنامه ۱۹۷۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد برای حفاظت از شهروندان غیرنظامی، عملیات بر فراز آسمان های لیبی را آغاز کرد.

در حالی که پیشبینی می شد این ماموریت خیلی سریع به پایان برسد، طولانی شدن آن بار مالی سنگینی را بر دوش کشورهای اصلی شرکت کننده در عملیات مانند ایالات متحده، بریتانیا و فرانسه گذاشته است.

فشار مالی و نگرانی های سیاسی باعث شده رهبران بسیاری از این کشورها خواهان پایان هرچه سریع تر عملیات در لیبی شوند.

اما این سوال مطرح شده است که در صورت ادامه مناقشه نظامی پس از سقوط حکومت معمر قذافی یا بروز درگیری میان گروه های مسلح رقیب، آیا ناتو همچنان برای حفاظت از جان غیرنظامیان وارد عمل خواهد شد یا نه؟

در روزهای گذشته مقام های آمریکایی و بریتانیایی اعزام واحدهای نظامی به لیبی و استقرار نیروی صلحبان به این کشور را رد کرده اند.

علاوه بر این، بریتانیا و فرانسه نیز که دو عضو پیشرو ناتو در عملیات لیبی هستند، بر سر نقش این سازمان در آینده این کشور اختلاف نظرهایی دارند.

مقام های ناتو می گویند آمادگی دارند "در صورت درخواست" از این سازمان، به پشتیبانی از حکومت جدید در طرابلس بشتابند.

به گفته اوئانا لانگسکو، سخنگوی ناتو هرگونه نقش آفرینی این سازمان در لیبی از این پس بر سه اصل استوار خواهد بود:

  • رهبری فعالیت های بین المللی در لیبی با سازمان ملل متحد و گروه تماس است و ناتو نقش پشتیبانی کننده خواهد داشت.
  • ناتو یگان های نظامی رزمی به لیبی اعزام نخواهد کرد.
  • هرگونه ماموریت تازه در لیبی بر مبنای عملیات کنونی، بر اساس درخواست حکومت جدید انجام خواهد شد.
Image caption ناتو برای پشتیبانی از حکومت جدید در لیبی اعلام آمادگی کرده است

تحلیلگران همکاری ناتو با کشورهای عضو بلوک شرق سابق را الگوی مناسبی برای نقش تازه این سازمان در لیبی می دانند.

ریچارد وایتز، تحلیلگر سیاسی – نظامی موسسه هادسون در واشنگتن می گوید ناتو در صورت ایفای چنین نقشی می تواند از تجربه های سابق خود به خوبی استفاده کند.

آقای وایتز گفت: "ناتو این ماموریت را در اروپای شرقی و شوروی سابق و مناطق دیگر انجام داده است. کار این سازمان کمک به تبدیل ارتش های موجود مانند ارتش های کشورهای کمونیستی در منطقه بالکان یا یوگوسلاوی سابق به ارتشی حرفه ای است. به آنها آموزش می دهند و کاربرد تجهیزات مدرن را یادشان می دهند. از همه مهم تر آموزش سیاسی مانند احترام به حقوق بشر و تبعیت از نهادهای غیرنظامی است."

به گفته آقای وایتز، کوزوو نمونه موفقی از این ماموریت ناتو است.

علاوه بر کمک به بازتوانی نهادهای نظامی و امنیتی لیبی، ناتو می تواند در ارتقای جایگاه منطقه ای و بین المللی لیبی نیز موثر باشد.

به گفته هوشنگ حسن یاری، استاد کالج نظامی سلطنتی اونتاریو در کانادا دعوت از لیبی برای پیوستن به "گفت و گوی حوزه مدیترانه" می تواند گام مهمی در روابط این کشور با ناتو در آینده باشد.

"گفت و گوی حوزه مدیترانه" مجمعی از هفت کشور این منطقه و اعضای ناتو است که در سال ۱۹۹۴ با هدف بهبود همکاری های امنیتی ناتو با همسایگان جنوبی این سازمان در حوزه دریای مدیترانه بنیان گذاشته شد.

اردن، مراکش، الجزایر، اسرائیل، تونس، موریتانی و مصر اعضای این گروه هستند.

به گفته آقای حسن یاری "موضوعی که در روابط آتی ناتو و لیبی مهم خواهد بود، گره زدن امنیت و ثبات این کشور با سایر کشورهای منطقه و به خصوص اعضای ناتو در ساحل شمالی دریای مدیترانه است."

مطالب مرتبط