اسلامگرایان 'بوکو حرام' در نیجریه چه کسانی هستند؟

Image caption بوکو حرام در ماه‌های اخیر دست به چندین حمله جسورانه در شمال نیجریه زده است

بوکو حرام، گروه اسلامگرای تندروی نیجریه، که مسئولیت حمله به مقر سازمان ملل متحد در ابوجا، پایتخت نیجریه را به عهده گرفته است، در تلاش برای سرنگونی دولت فعلی و ایجاد یک دولت اسلامی است.

بوکو حرام طرفدار تعبیری از اسلام است که شرکت در هرگونه فعالیت سیاسی یا اجتماعی مرتبط با جامعه غربی را برای مسلمانان حرام می داند.

اینگونه فعالیت‌ها شامل شرکت در انتخابات، پوشیدن پیراهن و شلوار و تحصیل در مدرسه غیر اسلامی می شود.

بوکو حرام معتقد است که نیجریه توسط گروهی از بیدینان اداره می شود، حتی زمانی که رئیس جمهوری نیجریه یک مسلمان بود.

ترجمه اسم رسمی این گروه "جمعیت متعهد به اشاعه تعالیم پیغمبر اسلام و جهاد" است اما ساکنان شهر میدوغوری، در شمال شرقی نیجریه، آنرا به زبان محلی هائوسا، بوکو حرام می خوانند که معنی آن "حرام بودن آموزش غربی" است.

پس از آنکه در سال ۱۹۰۳ میلادی، خلافت اسلامی سوکوتو، که بر منطقه شمال نیجریه، نیجر و جنوب کامرون امروزی حکومت می کرد، به کنترل بریتانیا درآمد، مسلمانان این منطقه در مقابل آموزش‌های غربی مقاومت نشان داده‌اند.

بسیاری از خانواده‌های مسلمان هنوز هم حاضر نیستند فرزندان خود را به مدارس دولتی بفرستند که سبک تدریس آنها "سبک غربی" است؛ و از آنجا که از نظر نخبگانی که بر مصدر قدرت هستند تحصیل دارای اهمیت واقعی نیست، این طرز فکر تشدید می‌‌شود.

حق نشر عکس Getty
Image caption بوکو حرام با نظام آموزش غربی در مدارس مخالف است

با توجه به این سابقه است که محمد یوسف، روحانی کاریزماتیک، در سال ۲۰۰۲ در شهر میدوغوری، بوکو حرام را تشکیل داد. او مجتمعی اسلامی ایجاد کرد که دارای یک مسجد و مدرسه اسلامی بود.

بسیاری از خانواده‌های فقیر نیجریه و کشورهای همسایه، فرزندان خود را برای تحصیل به این مدرسه فرستادند.

اما بوکو حرام فقط به آموزش و پرورش اسلامی علاقه‌مند نبود. هدف سیاسی آن ایجاد یک دولت اسلامی بود و این مدرسه تبدیل به محلی برای پیدا کردن افراد مناسب برای شرکت "جهاد" علیه دولت بود.

در سال ۲۰۰۹، بوکو حرام تعدادی ایستگاه پلیس و ساختمان‌های دیگر دولتی را در میدوغوری هدف یک رشته حمله قرار داد.

در نتیجه این حملات درگیری‌هایی مسلحانه در خیابان‌های میدوغوری بود. صدها تن از هواداران بوکو حرام در این درگیری‌ها کشته شدند و هزارن نفر هم از این شهر گریختند.

نیروهای امنیتی نیجریه سرانجام پس از دستگیری پیکارجویان مسلح این گروه، اداره مرکزی آنرا تصرف کردند و محمد یوسف را کشتند.

پیکر او در تلویزیون دولتی نیجریه به نمایش گذاشته شد و نیروهای امنیتی نیجریه پرونده بوکو حرام را مخدومه اعلام کردند.

اما پیکارجویان این گروه با کمک رهبری جدید، تجدید قوا کردند و سال گذشته به زندانی در میدوغوری حمله کردند و صدها تن از هوادارانشان را آزاد ساختند.

حملات مرگبار

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بوکو حرام مسئولیت انفجار در مقر سازمان ملل متحد در ابوجا را به عهده گرفته است

یکی از علائم مشخصه بوکو حرام استفاده از مردان مسلح موتورسوار است که ماموریتشان کشتن ماموران پلیس، سیاستمداران و همه منتقدان است، از جمله روحانیون پیرو سایر شاخه‌های اسلام.

این گروه در ماه‌های اخیر دست به چندین حمله جسورانه در شمال نیجریه زده است.

آنطور که در گزارش‌ها گفته شده، بمبگذاری در شهر جاس در ماه دسامبر، حمله شب سال نو میلادی به پادگان نظامی در ابوجا، چندین انفجار در ماه مه در حوالی تاریخ مراسم ادای سوگند گودلاک جاناتان، رئیس جمهور و بمبگذاری در دفتر پلیس در ابوجا در ماه ژوئن، از جمله عملیات این گروه بوده است.

این گروه اکنون مسئولیت بمبگذاری در مقر سازمان ملل متحد در ابوجا هم به عهده گرفته است - این اولین بار است که یک نهاد بین‌المللی هدف حملات ابو حرام قرار گرفته است.

این حمله موجب برانگیختن دوباره نگرانی‌ها درباره فعالیت‌های بوکو حرام شده است. آمریکا همراه با کشورهای دیگر نگران آنند که این گروه با سایر گروه‌های جهادی در جهان ارتباط برقرار کند و ثبات پر جمعیت‌ترین کشور آفریقا را به مخاطره بیاندازند.

گودلاک جاناتان، رئیس جمهوری نیجریه، خواهان مذاکره با بوکو حرام شده است، اما به احتمال زیاد خطری که این گروه برای نیجریه به وجود آورده، به این شکل برطرف نخواهد شد. منطقه فقیرنشین شمال نیجریه، تاریخی طولانی در پرورش گروه‌هایی مشابه بوکو حرام دارد.

تحلیلگران معتقدند که مشکل زمانی برطرف خواهد شد که دولت مرکزی نیجریه موفق به از بین بردن فقر دیرینه این منطقه بشود و نظام آموزشی در آن دایر کند که مورد قبول مسلمانان محلی هم باشد.

مطالب مرتبط