سرنوشت پرونده گورهای دسته‌جمعی کشمیر

سرنوشت پرونده گورهای دسته‌جمعی کشمیر حق نشر عکس Reuters

در طول سالیان اخیر، داستان بغرنج مفقود شدگان در کشمیر تحت زمامداری هند بارها منجر به تظاهرات اعتراضی شده است.

یک کمیسیون رسمی در کشمیر تحت کنترل هند اخیرا اعلام کرد که شواهدی در دست دارد که بر وجود بیش از دو هزار جسد مجهول‌الهویه در گورهای بی‌نام دلالت می‌کند.

کمیسیون حقوق بشر ایالت جامو و کشمیر (هند) اولین نهاد دولتی است که آن چه را که قبلا توسط دیگران بیان شده بود، تائید کرده است.

این کمیسیون تائید کرد که طی بیست سال گذشته ۲۱۵۶ جسد مجهول‌الهویه در حدود ۴۰ گور دسته‌جمعی در سراسر کشمیر تحت زمامداری هند دفن شده‌اند. اگر چه این گزارش هنوز به صورت رسمی انتشار نیافته، اما به طور گسترده‌ای به رسانه‌ها درز کرده ‌است.

تحقیقات کمیسیون روی چهار ناحیه شمالی کوهستانی کشمیر متمرکز شده است و شامل تحقیق از نیروی پلیس، سوابق موجود در گورستان‌‌ و مساجد و مصاحبه با مردم می‌شود.

یافته‌های کمیسیون و تمایل مشهود این کمیسیون به گفتگو در مورد این موضوع ظاهرا به آنهایی که در مورد اعتبار این گزارش مردد بوده اند جرات اظهار نظر داده است.

گروه های مستقل حقوق بشری مدت ها بر این نکته پافشاری کرده اند که تعداد اجساد شناسایی نشده سر به هزاران جسد می زند و همین امر تحقیقات بیشتری را ایجاب می کند.

فرایند طولانی و نامطمئن تحقیق

حق نشر عکس AFP
Image caption قتل‌های غیرقانونی و مصونیت نیروهای امنیتی کشمیر تحت کنترل هند از پیگیری قضایی به شدت خشم بسیاری از کشمیری‌ها را برانگیخته است

تسلیمه نذیر می گوید که از زمانی که بقایای جسد شوهرش شناسایی شده تا کنون منتظر اجرای عدالت بوده است.

برخی، نیروهای امنیتی هند را متهم به آدم‌ربایی، قتل و پنهان کردن هویت قربانیان تحت عنوان "ستیزه‌جویان فاقد هویت" در هنگام تدفین می‌کنند. مقامات، این اتهامات را تکذیب می‌کنند.

نیروهای امنیتی می‌گویند که این اجساد فاقد هویت، مربوط به ستیزه‌جویانی ا‌ست که ممکن است از خارج به هند آمده‌ باشند. آنها می‌گویند که بسیاری از افراد محلی مفقود شده در واقع به قسمت تحت زمامداری پاکستان رفته‌اند تا در آنجا وارد فعالیت‌های ستیزه‌جویانه شوند.

با این وجود، این گفتگو تنها آغاز فرآیندی طولانی و نامطمئن است. محتوای این گزارش مناقشه برانگیز ظاهرا نیروهای امنیتی و همچنین دولت هند را ناخشنود کرده و هنوز روشن نیست آیا آنها به توصیه های این گزارش عمل خواهند کرد یا نه.

این توصیه ها شامل فراخوانی به منظور یک تحقیق بیطرفانه و تلاش برای تشخیص هویت اجساد است. این کار می تواند فرایندی کند و پیچیده باشد. اجساد باید نبش قبر شده و مورد آزمایشات "دی ان ای" برای تشخیص هویت قرار بگیرند. پس از آن این نتایج باید با نمونه‌های "دی ان ای" مربوط به نزدیکان افرادی که به عنوان "مفقود شده" ثبت شده‌اند، مقایسه شوند. این مقایسه می تواند نسبت خانوادگی بین اجساد و اطرافیان را تائید کند.

در پیشرفت‌ سریع این کار سئوال جدی وجود دارد. برمبنای آنچه خبرگزاری فرانس‌پرس از محتویات این گزارش منتشر کرده، دقت نمونه‌های دی ان ای استخراج شده از بقایای اجساد فاقد هویت، بسیار بالاست، با این وجود، با گذشت زمان شانس تعیین هویت اجساد کمتر و کمتر می‌شود.

بیکرا مجیت باترا،‌ یکی از شرکت کنندگان هندی گروه بین‌المللی حقوق بشری "عفو بین‌الملل" به بی بی سی می‌گوید که شواهد بدست آمده در واقع به شدت آسیب پذیرند.

او می‌گوید:‌ "مقامات باید از محل گورها محافظت کنند و اطمینان حاصل کنند که نمونه برداری "دی ان ای" به روش علمی انجام می‌شود. آنها همچنین باید امنیت جانی شاهدان عینی را تامین کنند."

حق نشر عکس 1
Image caption کمیسیون حقوق بشر استان جامو و کشمیر تائید کرده که طی بیست سال گذشته ۲۱۵۶ جسد مجهول‌الهویه در حدود ۴۰ گور دسته‌جمعی در سراسر کشمیر تحت زمامداری هند دفن شده‌اند

اگر خانواده‌های قربانیان واقعا بقایای اجساد مربوط به عزیزان خود را کشف کنند، سئوالات تازه زیادی در زمینه ماهیت این مرگ‌ها و ادعای دخالت پلیس در چنین اقدامات ستیزه‌جویانه‌ای مطرح خواهد شد.

بیکرامجیت باترا از عفو بین‌الملل می‌گوید :"از زمانی که این اجساد کشف شده‌اند یک سوال اساسی بر جای خود باقی ا‌ست و آن این است که این افراد در چه شرایطی به قتل رسیده‌اند. اگر حکم مرگ ‌آنها به صورت غیرقانونی صادر شده، افراد مسئول در آن باید در پیشگاه عدالت جوابگو باشند."

به دنبال عدالت

افزون بر ۲۱۵۶ جسدی که در گزارش از آنها به عنوان فاقد هویت نامبرده شده، ۵۷۴ گور نیز به عنوان گور افراد محلی کشف شده و خانواده‌های آنان در جریان امر قرار گرفته‌اند.

تسلیمه نذیر که یک مادر بیست و هفت ساله است، بیوه یکی از این قربانیان است. شوهر او، نذیر دکا که یک دستفروش بوده بیش از چهار سال پیش به صورت ناگهانی در دهکده کوچک‌شان در جنوب جامو و کشمیر ناپدید شده است.

جسد او یک سال بعد در یک گور بی‌نشان در ۲۵۰ کیلومتری محل سکونتش پیدا شده است. او از ناحیه سر و سینه مورد اصابت گلوله قرار گرفته‌ بود.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption تسلیمه نذیر که یک مادر بیست و هفت ساله است، بیوه یکی از قربانیان است

همسر قربانی می‌گوید که پیداکردن و تشخیص هویت بقایای اجساد تنها مرحله اول این فرآیند است. در مرحله بعدی باید عدالت در مورد این قتل‌ها اجرا شود.

تسلیمه به ریاض مسرور ، گزارشگر بی بی سی در سرینگر می‌گوید: "اینجا حدود ۱۵۰۰ زن هستند که شوهرانشان سال‌هاست ناپدید شده‌اند. من می‌دانم چه بر سر شوهرم آمده اما این کافی نیست. من به دنبال عدالت هستم. مجرمان هنوز به سزای اعمالشان نرسیده‌اند."

این قتل‌های غیرقانونی و مصونیت نیروهای امنیتی کشمیر تحت کنترل هند از پیگیری قضایی به شدت خشم بسیاری از کشمیری‌ها را برانگیخته است. اما از سوی دیگر گروه‌های ستیزه‌جو نیز که با حاکمیت هند می‌جنگند، به نقض حقوق بشر متهم شده‌اند.

یک تحقیق جامع و شفاف می‌تواند احتمالا مرهمی باشد بر زخم جمعی کثیر از ساکنان کشمیر که در طول سال‌ها خشونت‌ورزی از نظر روحی صدمه دیده‌اند.

البته این به مقدار زیادی به خواست سیاسی مقامات بستگی دارد تا تحقیقاتی همه جانبه‌ و در مدت زمان معقولی انجام شود.

مطالب مرتبط